{"id":"secundaire-hypertensie","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/hypertensie/secundaire-hypertensie/","title":"Secundaire hypertensie: oorzaken en opsporing","kind":"Aandoening","group":"hypertensie","group_label":"Hypertensie","category":"hypertensie","meta_description":"Secundaire hypertensie heeft een aanwijsbare oorzaak zoals primair hyperaldosteronisme, renovasculaire ziekte of slaapapneu. Leer de 'rode vlaggen', diagnostiek en behandeling.","intro":"Secundaire hypertensie heeft een identificeerbare, potentieel cureerbare oorzaak en vertegenwoordigt 5–10% van alle hypertensieve patiënten — mogelijk meer bij therapieresistente hypertensie (tot 30%). Herkenning is essentieel: behandeling van de onderliggende oorzaak kan de bloeddruk normaliseren. Primair hyperaldosteronisme, renovasculaire hypertensie en obstructieve slaapapneu zijn de meest voorkomende oorzaken.","key_terms":[{"term":"Primair hyperaldosteronisme (PA)","definition":"Meest voorkomende oorzaak van secundaire hypertensie (~10% bij therapieresistentie); verhoogde aldosteronsecretie onafhankelijk van het RAAS; hypokaliëmie klassiek maar afwezig bij 50%."},{"term":"Aldosteron-renine-ratio (ARR)","definition":"Screeningstest voor PA: verhoogde aldosteron/renine-ratio (>30–50, afhankelijk van eenheid); bevestig met confirmatietest (zoutbelasting of fludrocortison)."},{"term":"Renovasculaire hypertensie","definition":"Nierslagaderstenose (atherosclerotisch of FMD) leidt tot renine-overproductie en RAAS-activering; flash longoedeem, plotse nierfunctievermindering bij ACE-remmer zijn rode vlaggen."},{"term":"Fibromusculaire dysplasie (FMD)","definition":"Niet-inflammatoire niet-atherosclerotische nierslagaderafwijking bij jonge vrouwen; typisch 'pearl-necklace' angiografisch patroon; behandelbaar met PTA."},{"term":"Slaapapneu (OSAS)","definition":"Obstructieve slaapapneu is sterk geassocieerd met hypertensie (60–80% van OSAS-patiënten heeft hypertensie); CPAP verlaagt bloeddruk met gemiddeld 2–3 mmHg."}],"heading":"Secundaire hypertensie: oorzaken, opsporing en behandeling","body_markdown":"## 'Rode vlaggen' voor secundaire hypertensie\n\nVerdenk secundaire hypertensie bij: therapieresistente hypertensie (drie middelen inclusief diureticum onvoldoende), hypertensie voor de 40e levensjaar, plotse verergering van bekende hypertensie, hypokaliëmie zonder diureticagebruik, klachten passend bij feochromocytoom (hoofdpijn, zweten, palpitaties), nierfunctievermindering bij ACE-remmer-start.\n\n## Meest voorkomende oorzaken\n\n- Primair hyperaldosteronisme (~10% bij hypertensie, ~30% bij therapieresistentie): screenen met ARR; bevestigen met zoutbelastingstest. Behandeling: eenzijdig adrenoom → adrenalectomie; bilaterale hyperplasie → spironolacton/eplerenon.\n- Renovasculaire hypertensie (2–5%): atherosclerotische stenose (ouderen) of FMD (jonge vrouwen). Doppler-echo nierslagaders als eerste stap; CTA of MRA voor anatomische beoordeling. Behandeling: PTA (FMD) of stenting (atherosclerose bij indicatie).\n- Slaapapneu (10–30%): STOP-BANG vragenlijst voor screening; polysomnografie voor diagnose. CPAP verlaagt bloeddruk maar beperkt effect op nachtelijke daling.\n- Nierparenchymziekten: CKD, diabetische nefropathie; meest voorkomende secundaire oorzaak overall.\n- Feochromocytoom/paraganglioom (zeldzaam <0,2%): verhoogde plasma metanefrinen of urinekatecholaminen. Behandeling: chirurgische resectie na blokkade met alfa-blokker.\n- Hypothyreoïdie: diastolische hypertensie; normalisering na schildklierhormoonsuppletie.\n- Medicamenteuze oorzaken: NSAID's, orale anticonceptiva, decongestiva, lakrits (glycyrrhetinezuur), calcineurineremmers.\n\n## Screeningsalgoritme\n\nBij verdenking: (1) ARR (PA); (2) plasma metanefrinen (feochromocytoom); (3) nierfunctie + echo (nierparenchymziekte); (4) Doppler nierslagaders (renovasculair); (5) TSH (hypothyreoïdie); (6) STOP-BANG + polysomnografie (slaapapneu).","related":["https://hartvaat.nl/kennis/hypertensie/wat-is-hypertensie/","https://hartvaat.nl/kennis/hypertensie/primaire-hypertensie/","https://hartvaat.nl/kennis/hypertensie/hypertensieve-crisis/","https://hartvaat.nl/kennis/hypertensie/classificatie-bloeddruk-esc-2024/"],"sources":[{"label":"ESC 2024 Hypertension Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae178"},{"label":"ESC 2021 CVD Prevention Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas — Primaire hypertensie","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/indicatieteksten/primaire_hypertensie"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/29/fibromusculaire-dysplasie-nieuwe-inzichten-voorbij-de-2019-consensus-bredere-cla/","title":"Fibromusculaire dysplasie: nieuwe inzichten voorbij de 2019-consensus — bredere classificatie en biomarkers in zicht","published":"2026-07-12"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/22/obesitas-en-primair-aldosteronisme-oorzaak-gevolg-of-beide/","title":"Obesitas en primair aldosteronisme: oorzaak, gevolg of beide?","published":"2026-05-05"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/04/big-data-benadering-voor-aldosteron-renineratio-bij-primair-hyperaldosteronisme/","title":"Big data-benadering voor aldosteron-renineratio bij primair hyperaldosteronisme","published":"2026-03-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/12/11/angiotensine-ii-meten-bij-screening-op-primair-hyperaldosteronisme/","title":"Angiotensine II meten bij screening op primair hyperaldosteronisme","published":"2026-03-05"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/08/urokinase-bevordert-intratubulair-c3a-maar-niet-enac-gedreven-hypertensie-bij-do/","title":"Urokinase bevordert intratubulair C3a maar niet ENaC-gedreven hypertensie bij DOCA/zout-nierletsel","published":"2026-01-08"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/09/01/hypertensieduur-en-effect-van-intensieve-bloeddrukbehandeling/","title":"Hypertensieduur en effect van intensieve bloeddrukbehandeling","published":"2024-09-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/03/16/firstmappp-sunitinib-bij-metastatische-feochromocytomen-en-paragangliomen/","title":"FIRSTMAPPP: sunitinib bij metastatische feochromocytomen en paragangliomen","published":"2024-03-16"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/06/01/intensieve-bloeddrukcontrole-en-geleidingsziekten-sprint-post-hoc-analyse/","title":"Intensieve bloeddrukcontrole en geleidingsziekten: SPRINT post-hoc analyse","published":"2023-06-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/06/01/eindorgaanschade-bij-kinderen-met-primaire-hypertensie-meta-analyse/","title":"Eindorgaanschade bij kinderen met primaire hypertensie: meta-analyse","published":"2023-06-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/03/28/secundaire-hypertensie-bij-kinderen-jama-klinische-diagnostiek/","title":"Secundaire hypertensie bij kinderen: JAMA klinische diagnostiek","published":"2023-03-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/09/01/obstructief-slaapapneu-sympathische-activiteit-en-bloeddruk-meta-analyse/","title":"Obstructief slaapapneu, sympathische activiteit en bloeddruk: meta-analyse","published":"2022-09-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/01/01/2015-esc-ers-richtlijn-voor-diagnostiek-en-behandeling-van-pulmonale-hypertensie/","title":"2015 ESC/ERS-richtlijn voor diagnostiek en behandeling van pulmonale hypertensie","published":"2016-01-01"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}