# Aortastenose: van milde stenose tot ernstige kleppathologie

*Kleplijden · Aandoening · https://hartvaat.nl/kennis/kleplijden/aortastenose/*

Aortastenose (AS) is een progressieve obstructie van de linkerventrikeluitstroombaan door verdikking en verkalking van de aortaklepbladen. Het is de meest voorkomende klepafwijking bij ouderen en de primaire indicatie voor hartklepvervanging wereldwijd. De klassieke triade van symptomen — angina, syncopé en hartfalen — markeert een keerpunt in de prognose.

## Kernbegrippen

- **Ernstige aortastenose**: AVA <1,0 cm² (of ≤0,6 cm²/m² geïndexeerd), gemiddelde gradiënt ≥40 mmHg, Vmax ≥4 m/s; behandelingsgrens voor interventie bij symptomen.
- **Low-flow, low-gradient AS**: Ernstige AS met AVA <1,0 cm² maar gemiddelde gradiënt <40 mmHg door lage slagvolume (EF verminderd of paradoxal low-flow); vereist dobutaminestressecho of CT-calciumscore.
- **Aortaklepoppervlak (AVA)**: Echocardiografisch berekend oppervlak van de aortaklep via continuïteitsvergelijking; normaal >2,0 cm²; ernstige AS bij <1,0 cm².
- **Tricuspide versus bicuspide aortaklep**: Bicuspide aortaklep (1-2% prevalentie) leidt tot eerder verkalking en AS op jongere leeftijd; geassocieerd met aorta-ascendensdilatatie.

## Epidemiologie en pathofysiologie

AS treft circa 3% van de bevolking boven 75 jaar. Risicofactoren zijn vergelijkbaar met atherosclerose: leeftijd, mannelijk geslacht, roken, hypertensie, hypercholesterolemie. Pathofysiologie: progressieve calcificatie van de klepbladen veroorzaakt rigiditeit en obstructie. Drukoverbelasting van het linker ventrikel leidt tot concentrische hypertrofie — een adaptatiemechanisme dat uiteindelijk fibrose, diastolische dysfunctie en verlies van compensatoir vermogen veroorzaakt.

## Klinische presentatie

AS is lang asymptomatisch. De klassieke drie symptomen treden op bij ernstige obstructie:

- Angina: subendocardiale ischemie door verhoogde zuurstofvraag van hypertrofisch myocard
- Syncopé: inadequate cardiac output bij inspanning, ventriculaire aritmie
- Hartfalen: decompensatie van de linkerventrikel; indicatie voor urgente interventie

Na symptoomonset: mediane overleving 2-3 jaar zonder behandeling.

## Echocardiografische ernst

Doppler-echocardiografie is de hoeksteen van diagnostiek. Ernstige AS: AVA <1,0 cm², Vmax ≥4 m/s, gemiddelde gradiënt ≥40 mmHg. Bij twijfel of lage-flow situatie: CT-calciumscore (aortaklepkalk >2000 AU bij mannen / >1200 AU bij vrouwen bevestigt ernstige AS), dobutaminestressecho of hartcatheterisatie.

## Indicaties voor interventie

ESC kleplijden 2021: interventie bij:

- Ernstige AS met symptomen (klasse I)
- Ernstige AS met LVEF <50% (ook asymptomatisch, klasse I)
- Ernstige AS bij geplande hartchirurgie (klasse I)
- Ernstige asymptomatische AS met snel progressieve gradiëntstijging, hoog kalkscore, positieve stresstest (klasse IIa)

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-09-21 [Ultrarapid outpatient pad verkort verblijfsduur voor urgente TAVI bij acute aortastenose](https://hartvaat.nl/2026/09/12/ultrarapid-outpatient-pad-verkort-verblijfsduur-voor-urgente-tavi-bij-acute-aort/)
- 2026-09-21 [Ambulant TAVI-pad verkort hospitalisatieduur bij ernstige aortaklepstenose](https://hartvaat.nl/2026/09/12/ambulant-tavi-pad-verkort-hospitalisatieduur-bij-ernstige-aortaklepstenose/)
- 2026-09-06 [Balloon-expandable TAVR: huidige bewijslast en klinische uitkomsten](https://hartvaat.nl/2026/10/01/balloon-expandable-tavr-huidige-bewijslast-en-klinische-uitkomsten/)
- 2026-09-06 [Transcatheter aortaklappervervanging bij native aortaregurgitatie — huidige bewijslast en toekomstige ontwikkelingen](https://hartvaat.nl/2026/10/01/transcatheter-aortaklappervervanging-bij-native-aortaregurgitatie-huidige-bewijs/)
- 2026-09-05 [HALT na TAVR: pathofysiologie, klinische implicaties en impact op klepduurzaamheid](https://hartvaat.nl/2026/10/01/halt-na-tavr-pathofysiologie-klinische-implicaties-en-impact-op-klepduurzaamheid/)
- 2026-09-05 [TAVR-complicaties: preventie, herkenning en beheersing volgens de actuele stand van zaken](https://hartvaat.nl/2026/10/01/tavr-complicaties-preventie-herkenning-en-beheersing-volgens-de-actuele-stand-va/)
- 2026-09-01 [Ballonaortakleivalvuloplastie als brug naar TAVR bij acuut klepsyndroom — narrative review](https://hartvaat.nl/2026/09/01/ballonaortakleivalvuloplastie-als-brug-naar-tavr-bij-acuut-klepsyndroom-narrativ/)
- 2026-08-27 [Cardiale amyloidose komt bij 9% van TAVI-patiënten voor — ongeacht stromingspatroon](https://hartvaat.nl/2026/10/01/cardiale-amyloidose-komt-bij-9-van-tavi-patienten-voor-ongeacht-stromingspatroon/)
- 2026-08-22 [Hogere HU-drempels voegen geen waarde toe aan CT-calciumscoring voor aortaklepstenose](https://hartvaat.nl/2026/08/14/hogere-hu-drempels-voegen-geen-waarde-toe-aan-ct-calciumscoring-voor-aortaklepst/)
- 2026-08-13 [TAVR met ballon-expanderbare klep heeft vergelijkbare overleving en minder complicaties dan chirurgische vervanging bij laag-risico aortastenose](https://hartvaat.nl/2026/09/01/tavr-met-ballon-expanderbare-klep-heeft-vergelijkbare-overleving-en-minder-compl/)
- 2026-07-25 [Machine-learningmodel voorspelt periprocedurele complicaties bij TAVI voor bicuspide aortaklepstenose](https://hartvaat.nl/2026/04/03/machine-learningmodel-voorspelt-periprocedurele-complicaties-bij-tavi-voor-bicus/)
- 2026-07-07 [Diffuse myocardfibrose bij ernstige aortastenose is ongelijk verdeeld — vooral aan de basis van het hart](https://hartvaat.nl/2026/05/20/diffuse-myocardfibrose-bij-ernstige-aortastenose-is-ongelijk-verdeeld-vooral-aan/)
- 2026-07-03 [Asymptomatische matige/ernstige aortaklepinsufficiëntie níet benigne — meta-analyse pleit voor vroege interventie](https://hartvaat.nl/2026/05/26/asymptomatische-matige-ernstige-aortaklepinsufficientie-niet-benigne-meta-analys/)
- 2026-06-22 [MTMR4-modifier heeft tegenovergestelde invloed op aritmierisico bij LQT1 en LQT2](https://hartvaat.nl/2026/05/13/mtmr4-modifier-heeft-tegenovergestelde-invloed-op-aritmierisico-bij-lqt1-en-lqt2/)
- 2026-04-27 [EchoFocus-CHD: AI-model detecteert 20 aangeboren hartafwijkingen op standaard echocardiografie](https://hartvaat.nl/2026/03/28/echofocus-chd-ai-model-detecteert-20-aangeboren-hartafwijkingen-op-standaard-ech/)
- 2026-03-31 [Volwassenen met een ventrikelseptumdefect hebben drie keer hogere sterfte (Zweeds register)](https://hartvaat.nl/2026/03/31/volwassenen-met-een-ventrikelseptumdefect-hebben-drie-keer-hogere-sterfte-zweeds/)
- 2026-03-23 [Transapicale TAVI met de J-Valve bij ernstige aortaklepinsufficiëntie: vergelijkbaar met chirurgie](https://hartvaat.nl/2026/03/23/transapicale-tavi-met-de-j-valve-bij-ernstige-aortaklepinsufficientie-vergelijkb/)
- 2026-03-19 [Aorta- en iliacale calcificaties voorspellen dissectie, aneurysmaruptuur en perifeer vaatlijden](https://hartvaat.nl/2026/03/02/aorta-en-iliacale-calcificaties-voorspellen-dissectie-aneurysmaruptuur-en-perife/)
- 2026-03-13 [Intravasculaire beeldvorming superieur aan angiografie bij complexe PCI: 5-jaarsresultaten](https://hartvaat.nl/2025/01/01/intravasculaire-beeldvorming-superieur-aan-angiografie-bij-complexe-pci-5-jaarsr/)
- 2026-03-01 [Zesjaarsuitkomsten van transkatheter versus chirurgische aortaklepvervanging bij laagrisicopatiënten](https://hartvaat.nl/2025/01/01/zesjaarsuitkomsten-van-transkatheter-versus-chirurgische-aortaklepvervanging-bij/)
- 2026-02-19 [Geleidingsstoornissen na transkatheter aortaklepimplantatie](https://hartvaat.nl/2026/02/19/geleidingsstoornissen-na-transkatheter-aortaklepimplantatie/)
- 2026-02-05 [Eenmaal per maand efimosfermine bij niet-cirrotische MASH](https://hartvaat.nl/2026/02/05/eenmaal-per-maand-efimosfermine-bij-niet-cirrotische-mash/)
- 2026-02-05 [Tenecteplase versus standaardbehandeling bij basilaris-occlusie in The Lancet](https://hartvaat.nl/2026/02/05/tenecteplase-versus-standaardbehandeling-bij-basilaris-occlusie-in-the-lancet/)
- 2026-02-01 [Myocarddisfunctie bij primaire mitralisinsufficiëntie](https://hartvaat.nl/2026/02/01/myocarddisfunctie-bij-primaire-mitralisinsufficientie/)
- 2026-01-29 [TAVI versus afwachtend beleid bij ernstige aortastenose: groot en blijvend overlevingsvoordeel](https://hartvaat.nl/2026/01/29/tavi-versus-afwachtend-beleid-bij-ernstige-aortastenose-groot-en-blijvend-overle/)
- 2026-01-16 [Aortaklepsclerose: ongeveer één op de zeven gaat binnen vier jaar over in aortastenose](https://hartvaat.nl/2026/01/16/aortaklepsclerose-ongeveer-een-op-de-zeven-gaat-binnen-vier-jaar-over-in-aortast/)
- 2026-01-16 [Seismocardiografie spoort ernstige aortastenose op met een eenvoudige sensor](https://hartvaat.nl/2026/01/16/seismocardiografie-spoort-ernstige-aortastenose-op-met-een-eenvoudige-sensor/)
- 2025-12-01 [SCAI-shockklassen en prognose bij AMI-cardiogene shock: DanGer substudie](https://hartvaat.nl/2025/12/01/scai-shockklassen-en-prognose-bij-ami-cardiogene-shock-danger-substudie/)
- 2025-04-12 [Orbitale atherectomie versus ballonangioplastie vóór DES bij ernstig verkalkte laesies](https://hartvaat.nl/2025/04/12/orbitale-atherectomie-versus-ballonangioplastie-voor-des-bij-ernstig-verkalkte-l/)
- 2024-06-14 [Invasief versus conservatief bij ouderen met NSTE-ACS: IPD meta-analyse](https://hartvaat.nl/2024/06/14/invasief-versus-conservatief-bij-ouderen-met-nste-acs-ipd-meta-analyse/)

## Bronnen

- ESC/EACTS 2021 Valvular Heart Disease Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab395
- PARTNER-3 Trial (TAVI laag risico) — Mack et al., NEJM 2019 https://doi.org/10.1056/NEJMoa1814052
- Natural history of AS — Ross & Braunwald, Circulation 1968 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/4874133/
- Farmacotherapeutisch Kompas https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.