{"id":"esc-richtlijn-kleplijden-2021","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/kleplijden/esc-richtlijn-kleplijden-2021/","title":"ESC-richtlijn Kleplijden 2021: kernpunten","kind":"Richtlijn","group":"kleplijden","group_label":"Kleplijden","category":"algemeen","meta_description":"ESC-richtlijn Kleplijden 2021 introduceert uitgebreidere TAVI-indicaties, de hartteamverplichting en verfijning van interventietiming bij AR, MR en MS.","intro":"De ESC-richtlijn Kleplijden 2021 vervangt de versie uit 2017 en verwerkt evidence van grootschalige TAVI-trials bij intermediaire en lage chirurgische risico's, updates voor MitraClip-indicaties (COAPT-trial) en verfijning van chirurgische timing bij chronische klepregurgitaties. Hartteamoverleg wordt versterkt als verplichte standaard bij elke interventiecisie.","key_terms":[{"term":"Heartteam bij kleplijden","definition":"Multidisciplinair overleg verplicht bij alle beslissingen over klepprocedures bij: hoog chirurgisch risico, TAVI-kandidatuur, complexe kleppathologie en gecombineerde interventies."},{"term":"TAVI bij laag risico","definition":"Nieuwe aanbeveling ESC 2021: TAVI klasse IIa bij symptomatische ernstige AS met laag chirurgisch risico bij patiënten ≥75 jaar of met contra-indicaties voor sternotomie."},{"term":"MitraClip indicaties (ESC 2021)","definition":"Klasse IIa voor transcatheter edge-to-edge reparatie bij hoog-risico primaire MR en bij secundaire MR met persisterende klachten ondanks optimale GDMT, conform COAPT-selectiecriteria."},{"term":"Tricuspidalisinterventie","definition":"ESC 2021 beveelt chirurgie aan bij ernstige TR bij gelijktijdige linkerhartklepchirurgie; geïsoleerde chirurgie bij symptomatische primaire TR klasse IIa."}],"heading":"ESC-richtlijn Kleplijden 2021: kernpunten en nieuwe aanbevelingen","body_markdown":"## TAVI-indicaties\n\nDe meest impactvolle wijziging betreft uitbreiding van TAVI-indicaties op basis van PARTNER-3 en EVOLUT Low Risk trials. De richtlijn onderscheidt nu duidelijk leeftijds- en risicogroepen:\n\n- Hoog/prohibitief chirurgisch risico: TAVI klasse I\n- Intermediair risico: TAVI of SAVR na hartteambeslissing, klasse I\n- Laag risico <75 jaar, geschikte anatomie: SAVR voorkeur; TAVI klasse IIa indien nadelen sternotomie\n- Laag risico ≥75 jaar: TAVI klasse IIa\n- Valve-in-valve: TAVI klasse I\n\n## Aortaregurgitatie\n\nNieuwe interventietiming bij asymptomatische ernstige AR: operatie bij LVESD >50 mm (was >55 mm in 2017) óf LVEF ≤50%. Strengere drempel voor vroegtijdige chirurgie bij toenemende LV-dilatatie. GLS <-18% (verminderde strain) als aanvullend criterium voor vroegere operatie.\n\n## Mitralisregurgitatie\n\nPrimaire MR: mitralisreparatie sterk aanbevolen bij geschikte anatomie; LVEF- en LVESD-drempels ongewijzigd. MitraClip bij secundaire MR: klasse IIa na optimale GDMT conform COAPT-profiel. Herzien: LVESD ≤70 mm en LVEF 20-50% als selectiecriteria voor MitraClip bij secundaire MR.\n\n## Tricuspidalisafwijkingen\n\nGrotere nadruk op tricuspidalis in ESC 2021: chirurgische annuloplastiek bij ernstige TR gelijktijdig met linkerhartklepchirurgie (klasse I); bij milde/matige TR met annulusdilatatie >40 mm ook klasse IIa. Transcatheter TR-interventies: emerging technology, nog geen klasse-aanbeveling in 2021.\n\n## Endocarditismanagement\n\nEndocarditiscomité als verplichte organisatiestructuur bij elk centrum dat IE-patiënten behandelt; verwijs bij complexe IE naar referentiecentrum.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/kleplijden/aortastenose/","https://hartvaat.nl/kennis/kleplijden/mitralisregurgitatie/","https://hartvaat.nl/kennis/kleplijden/tavi-transcatheter-aortaklepimplantatie/","https://hartvaat.nl/kennis/kleplijden/esc-richtlijn-endocarditis-2023/"],"sources":[{"label":"ESC/EACTS 2021 Valvular Heart Disease Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab395"},{"label":"PARTNER-3 Trial — Mack et al., NEJM 2019","url":"https://doi.org/10.1056/NEJMoa1814052"},{"label":"COAPT Trial — Stone et al., NEJM 2018","url":"https://doi.org/10.1056/NEJMoa1806640"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/18/sheath-to-artery-ratio-voorspelt-access-site-complicaties-bij-femoraal-ingrijpen/","title":"Sheath-to-artery ratio voorspelt access-site complicaties bij femoraal ingrijpen","published":"2026-08-26"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/10/01/voorgebruik-van-opioiden-verhoogt-sterfte-en-ziekenhuisopnames-na-tavi-deens-coh/","title":"Voorgebruik van opioïden verhoogt sterfte en ziekenhuisopnames na TAVI — Deens cohort","published":"2026-08-21"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/12/01/higs-score-voorspelt-pacemaker-implantatie-en-sterfte-na-tavi/","title":"HIGS-score voorspelt pacemaker-implantatie en sterfte na TAVI","published":"2026-08-19"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/10/risicostratificatie-bij-longembolie-hoe-bruikbaar-zijn-de-huidige-instrumenten/","title":"Risicostratificatie bij longembolie: hoe bruikbaar zijn de huidige instrumenten?","published":"2026-07-24"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/10/zuinig-machine-learningmodel-voorspelt-1-jaarssterfte-en-zinloosheid-na-tavi/","title":"Zuinig machine-learningmodel voorspelt 1-jaarssterfte en zinloosheid na TAVI","published":"2026-07-23"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/20/klinisch-en-genetisch-risico-op-atriumfibrilleren-versterken-elkaar-additief-13-/","title":"Klinisch en genetisch risico op atriumfibrilleren versterken elkaar additief — 13× risico bij beide hoog","published":"2026-07-06"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/21/1-op-10-patienten-heroptname-binnen-30-dagen-na-tavi-sterfterisico-na-1-jaar-ver/","title":"1 op 10 patiënten heroptname binnen 30 dagen na TAVI — sterfterisico na 1 jaar verdrievoudigd","published":"2026-06-09"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/25/1-op-5-oudere-patienten-heeft-hartfalen-opname-binnen-jaar-na-tavr-1-jaarsmortal/","title":"1 op 5 oudere patiënten heeft hartfalen-opname binnen jaar na TAVR — 1-jaarsmortaliteit 44% versus 4%","published":"2026-06-04"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/30/lager-opleidingsniveau-hangt-samen-met-meer-halsslagaderplaques-los-van-risicofa/","title":"Lager opleidingsniveau hangt samen met meer halsslagaderplaques, los van risicofactoren (ACE 1950)","published":"2026-01-30"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/29/obesitasparadox-bij-het-takotsubosyndroom-ondergewicht-geeft-de-hoogste-sterfte-/","title":"Obesitasparadox bij het takotsubosyndroom: ondergewicht geeft de hoogste sterfte (InterTAK)","published":"2026-01-29"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/29/lineaire-ablatie-van-de-voorwand-van-het-linkeratrium-vermindert-af-recidieven-b/","title":"Lineaire ablatie van de voorwand van het linkeratrium vermindert AF-recidieven bij aorta-inkapseling","published":"2026-01-29"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/11/27/vroege-aspirinestop-na-pci-bij-laagrisico-acuut-mi/","title":"Vroege aspirinestop na PCI bij laagrisico acuut MI","published":"2025-11-27"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/02/01/talos-ami-dapt-de-escalatie-veilig-bij-mi-met-hoog-ischemisch-risico/","title":"TALOS-AMI: DAPT de-escalatie veilig bij MI met hoog ischemisch risico","published":"2024-02-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/01/01/verkorte-dapt-bij-hoog-bloedingsrisico-geen-sekseverschillen/","title":"Verkorte DAPT bij hoog bloedingsrisico: geen sekseverschillen","published":"2024-01-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/10/01/precise-uitgesteld-testen-bij-stabiel-coronairlijden-is-veilig/","title":"PRECISE: uitgesteld testen bij stabiel coronairlijden is veilig","published":"2023-10-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2021/04/07/2020-esc-richtlijn-voor-nste-acs-management/","title":"2020 ESC-richtlijn voor NSTE-ACS management","published":"2021-04-07"},{"url":"https://hartvaat.nl/2020/11/28/ticagrelor-versus-clopidogrel-bij-electieve-pci-lancet-alpheus/","title":"Ticagrelor versus clopidogrel bij electieve PCI: Lancet ALPHEUS","published":"2020-11-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2019/12/07/individueel-levenslang-voordeel-en-bloedingsrisico-van-rivaroxaban-plus-aspirine/","title":"Individueel levenslang voordeel en bloedingsrisico van rivaroxaban plus aspirine: COMPASS","published":"2019-12-07"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}