# ESC-richtlijn Kleplijden 2021: kernpunten *Kleplijden · Richtlijn · https://hartvaat.nl/kennis/kleplijden/esc-richtlijn-kleplijden-2021/* De ESC-richtlijn Kleplijden 2021 vervangt de versie uit 2017 en verwerkt evidence van grootschalige TAVI-trials bij intermediaire en lage chirurgische risico's, updates voor MitraClip-indicaties (COAPT-trial) en verfijning van chirurgische timing bij chronische klepregurgitaties. Hartteamoverleg wordt versterkt als verplichte standaard bij elke interventiecisie. ## Kernbegrippen - **Heartteam bij kleplijden**: Multidisciplinair overleg verplicht bij alle beslissingen over klepprocedures bij: hoog chirurgisch risico, TAVI-kandidatuur, complexe kleppathologie en gecombineerde interventies. - **TAVI bij laag risico**: Nieuwe aanbeveling ESC 2021: TAVI klasse IIa bij symptomatische ernstige AS met laag chirurgisch risico bij patiënten ≥75 jaar of met contra-indicaties voor sternotomie. - **MitraClip indicaties (ESC 2021)**: Klasse IIa voor transcatheter edge-to-edge reparatie bij hoog-risico primaire MR en bij secundaire MR met persisterende klachten ondanks optimale GDMT, conform COAPT-selectiecriteria. - **Tricuspidalisinterventie**: ESC 2021 beveelt chirurgie aan bij ernstige TR bij gelijktijdige linkerhartklepchirurgie; geïsoleerde chirurgie bij symptomatische primaire TR klasse IIa. ## TAVI-indicaties De meest impactvolle wijziging betreft uitbreiding van TAVI-indicaties op basis van PARTNER-3 en EVOLUT Low Risk trials. De richtlijn onderscheidt nu duidelijk leeftijds- en risicogroepen: - Hoog/prohibitief chirurgisch risico: TAVI klasse I - Intermediair risico: TAVI of SAVR na hartteambeslissing, klasse I - Laag risico <75 jaar, geschikte anatomie: SAVR voorkeur; TAVI klasse IIa indien nadelen sternotomie - Laag risico ≥75 jaar: TAVI klasse IIa - Valve-in-valve: TAVI klasse I ## Aortaregurgitatie Nieuwe interventietiming bij asymptomatische ernstige AR: operatie bij LVESD >50 mm (was >55 mm in 2017) óf LVEF ≤50%. Strengere drempel voor vroegtijdige chirurgie bij toenemende LV-dilatatie. GLS <-18% (verminderde strain) als aanvullend criterium voor vroegere operatie. ## Mitralisregurgitatie Primaire MR: mitralisreparatie sterk aanbevolen bij geschikte anatomie; LVEF- en LVESD-drempels ongewijzigd. MitraClip bij secundaire MR: klasse IIa na optimale GDMT conform COAPT-profiel. Herzien: LVESD ≤70 mm en LVEF 20-50% als selectiecriteria voor MitraClip bij secundaire MR. ## Tricuspidalisafwijkingen Grotere nadruk op tricuspidalis in ESC 2021: chirurgische annuloplastiek bij ernstige TR gelijktijdig met linkerhartklepchirurgie (klasse I); bij milde/matige TR met annulusdilatatie >40 mm ook klasse IIa. Transcatheter TR-interventies: emerging technology, nog geen klasse-aanbeveling in 2021. ## Endocarditismanagement Endocarditiscomité als verplichte organisatiestructuur bij elk centrum dat IE-patiënten behandelt; verwijs bij complexe IE naar referentiecentrum. ## Nieuwste evidence op hartvaat.nl - 2026-09-20 [In-hospital AMI bij obesitas tijdens TAVR komt even vaak voor als bij niet-obese patiënten](https://hartvaat.nl/2026/10/01/in-hospital-ami-bij-obesitas-tijdens-tavr-komt-even-vaak-voor-als-bij-niet-obese/) - 2026-09-05 [Conductiestoornissen en pacemaker na TAVR: risicostratificatie en beheer](https://hartvaat.nl/2026/10/01/conductiestoornissen-en-pacemaker-na-tavr-risicostratificatie-en-beheer/) - 2026-08-30 [ACASA-TAVI: een DOAC in plaats van aspirine na TAVI halveert de klepbladtrombose op CT en is even veilig, met levensbedreigende bloedingen alleen in de aspirinegroep](https://hartvaat.nl/2026/08/30/acasa-tavi-een-doac-in-plaats-van-aspirine-na-tavi-halveert-de-klepbladtrombose-/) - 2026-08-26 [Sheath-to-artery ratio voorspelt access-site complicaties bij femoraal ingrijpen](https://hartvaat.nl/2026/08/18/sheath-to-artery-ratio-voorspelt-access-site-complicaties-bij-femoraal-ingrijpen/) - 2026-08-21 [Voorgebruik van opioïden verhoogt sterfte en ziekenhuisopnames na TAVI — Deens cohort](https://hartvaat.nl/2026/10/01/voorgebruik-van-opioiden-verhoogt-sterfte-en-ziekenhuisopnames-na-tavi-deens-coh/) - 2026-08-19 [HIGS-score voorspelt pacemaker-implantatie en sterfte na TAVI](https://hartvaat.nl/2026/12/01/higs-score-voorspelt-pacemaker-implantatie-en-sterfte-na-tavi/) - 2026-07-24 [Risicostratificatie bij longembolie: hoe bruikbaar zijn de huidige instrumenten?](https://hartvaat.nl/2026/04/10/risicostratificatie-bij-longembolie-hoe-bruikbaar-zijn-de-huidige-instrumenten/) - 2026-07-23 [Zuinig machine-learningmodel voorspelt 1-jaarssterfte en zinloosheid na TAVI](https://hartvaat.nl/2026/04/10/zuinig-machine-learningmodel-voorspelt-1-jaarssterfte-en-zinloosheid-na-tavi/) - 2026-07-06 [Klinisch en genetisch risico op atriumfibrilleren versterken elkaar additief — 13× risico bij beide hoog](https://hartvaat.nl/2026/05/20/klinisch-en-genetisch-risico-op-atriumfibrilleren-versterken-elkaar-additief-13-/) - 2026-06-09 [1 op 10 patiënten heroptname binnen 30 dagen na TAVI — sterfterisico na 1 jaar verdrievoudigd](https://hartvaat.nl/2026/05/21/1-op-10-patienten-heroptname-binnen-30-dagen-na-tavi-sterfterisico-na-1-jaar-ver/) - 2026-06-04 [1 op 5 oudere patiënten heeft hartfalen-opname binnen jaar na TAVR — 1-jaarsmortaliteit 44% versus 4%](https://hartvaat.nl/2026/05/25/1-op-5-oudere-patienten-heeft-hartfalen-opname-binnen-jaar-na-tavr-1-jaarsmortal/) - 2026-01-30 [Lager opleidingsniveau hangt samen met meer halsslagaderplaques, los van risicofactoren (ACE 1950)](https://hartvaat.nl/2026/01/30/lager-opleidingsniveau-hangt-samen-met-meer-halsslagaderplaques-los-van-risicofa/) - 2026-01-29 [Obesitasparadox bij het takotsubosyndroom: ondergewicht geeft de hoogste sterfte (InterTAK)](https://hartvaat.nl/2026/01/29/obesitasparadox-bij-het-takotsubosyndroom-ondergewicht-geeft-de-hoogste-sterfte-/) - 2026-01-29 [Lineaire ablatie van de voorwand van het linkeratrium vermindert AF-recidieven bij aorta-inkapseling](https://hartvaat.nl/2026/01/29/lineaire-ablatie-van-de-voorwand-van-het-linkeratrium-vermindert-af-recidieven-b/) - 2025-11-27 [Vroege aspirinestop na PCI bij laagrisico acuut MI](https://hartvaat.nl/2025/11/27/vroege-aspirinestop-na-pci-bij-laagrisico-acuut-mi/) - 2024-02-01 [TALOS-AMI: DAPT de-escalatie veilig bij MI met hoog ischemisch risico](https://hartvaat.nl/2024/02/01/talos-ami-dapt-de-escalatie-veilig-bij-mi-met-hoog-ischemisch-risico/) - 2024-01-01 [Verkorte DAPT bij hoog bloedingsrisico: geen sekseverschillen](https://hartvaat.nl/2024/01/01/verkorte-dapt-bij-hoog-bloedingsrisico-geen-sekseverschillen/) - 2023-10-01 [PRECISE: uitgesteld testen bij stabiel coronairlijden is veilig](https://hartvaat.nl/2023/10/01/precise-uitgesteld-testen-bij-stabiel-coronairlijden-is-veilig/) - 2021-04-07 [2020 ESC-richtlijn voor NSTE-ACS management](https://hartvaat.nl/2021/04/07/2020-esc-richtlijn-voor-nste-acs-management/) - 2020-11-28 [Ticagrelor versus clopidogrel bij electieve PCI: Lancet ALPHEUS](https://hartvaat.nl/2020/11/28/ticagrelor-versus-clopidogrel-bij-electieve-pci-lancet-alpheus/) - 2019-12-07 [Individueel levenslang voordeel en bloedingsrisico van rivaroxaban plus aspirine: COMPASS](https://hartvaat.nl/2019/12/07/individueel-levenslang-voordeel-en-bloedingsrisico-van-rivaroxaban-plus-aspirine/) ## Bronnen - ESC/EACTS 2021 Valvular Heart Disease Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab395 - PARTNER-3 Trial — Mack et al., NEJM 2019 https://doi.org/10.1056/NEJMoa1814052 - COAPT Trial — Stone et al., NEJM 2018 https://doi.org/10.1056/NEJMoa1806640 --- Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.