# Reumatische koortsachtige genese van kleplijden

*Kleplijden · Aandoening · https://hartvaat.nl/kennis/kleplijden/kleppathologie-reumatische-origine/*

Reumatische hartklepziekte (RHD) is het gevolg van recidiverende auto-immune klepschade na acute reumatische koorts (ARF), uitgelokt door Groep A streptokokkenfaryngitis. Ondanks een scherpe daling in de westerse wereld blijft RHD wereldwijd de meest voorkomende oorzaak van verworven kleplijden bij jongeren, met name in lage-inkomenslanden. Bestaande kleplijden door reumatische origine blijft klinisch relevant in de Nederlandse praktijk bij migranten.

## Kernbegrippen

- **Acute reumatische koorts (ARF)**: Inflammatoire ziekte na Groep A streptokokkenfaryngitis; 2-4 weken na infectie; auto-immune reactie op streptokokkenantigenen kruisreageert met hartkleppen, gewrichten, huid en centraal zenuwstelsel.
- **Jones-criteria**: Diagnostische criteria voor ARF: major (carditis, polyartritis, Sydenham-chorea, erythema marginatum, subcutane noduli) en minor (koorts, verhoogde BSE/CRP, verlengd PR-interval); diagnose bij 2 major of 1 major + 2 minor + bewijs streptokokkeninfectie.
- **Pannus**: Fibrotisch weefsel dat na herhaalde inflammatoire episoden de mitralisklap bedekt en leidt tot progressieve verdikking, calcificatie en commissuurverzmelting.
- **Secundaire profylaxe**: Penicillineprofylaxe na ARF ter preventie van recidief streptokokkeninfectie en verdere klepschade; benzathinepenicilline G 1,2 MU IM elke 4 weken; duur afhankelijk van leeftijd en ernst klepschade.

## Pathogenese

Moleculaire mimicry: Groep A streptokokkenantigenen (met name M-proteïne) vertonen structurele gelijkenis met cardiaal myosine, lamininen en klepantigenen. Auto-antistoffen en T-cellen gekruist met klepweefsel veroorzaken pancarditis bij ARF. Bij inadequate behandeling van streptokokkeninfecties of bij herhaalde infecties treedt progressieve klepschade op. Mitralisklep is het meest aangedaan (>90%), gevolgd door aortaklep; tricuspidalis en pulmonalisklep minder frequent.

## Klinisch beeld van ARF

ARF presenteert 2-4 weken na streptokokkenfaryngitis met: migrerende polyartritis (meest frequent, pijnlijk, asymmetrisch), carditis (pericarditis, myocarditis, endocarditis — verantwoordelijk voor klepschade), Sydenham-chorea (involuntaire bewegingen, 1-6 maanden na infectie), erythema marginatum (vluchtig uitslag), subcutane noduli.

## Chronische reumatische klepziekte

Na meerdere ARF-episoden ontstaat progressieve fibrose en calcificatie. Typisch patroon: commissuurverzmelting, verdikking van klappenranden, chordaeverkorting en -verzmelting. Dit veroorzaakt gecombineerde mitralis stenose en regurgitatie ('mitral disease'), later soms ook betrokkenheid van de aortaklep. De progressie naar ernstige symptomatische klepafwijking duurt doorgaans 10-30 jaar.

## Secundaire profylaxe

Benzathinepenicilline G 1,2 MU IM elke 4 weken is de goudstandaard voor secundaire profylaxe. Duur: bij geen carditis 5 jaar of tot 21 jaar; bij milde-matige carditis 10 jaar of tot 25 jaar; bij ernstige klepziekte levenslang. Orale penicilline V als alternatief bij gegarandeerde therapietrouw. In profylaxe lage-inkomenssettings: benzathinepenicilline superieur vanwege therapietrouwaspecten.

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-09-05 [HALT na TAVR: pathofysiologie, klinische implicaties en impact op klepduurzaamheid](https://hartvaat.nl/2026/10/01/halt-na-tavr-pathofysiologie-klinische-implicaties-en-impact-op-klepduurzaamheid/)
- 2026-01-05 [Klinisch spectrum van parvovirus B19-geassocieerde acute myocarditis bij kinderen](https://hartvaat.nl/2026/01/05/klinisch-spectrum-van-parvovirus-b19-geassocieerde-acute-myocarditis-bij-kindere/)

## Bronnen

- World Heart Federation RHD Guidelines — Zühlke et al., Nat Rev Cardiol 2017 https://doi.org/10.1038/nrcardio.2016.161
- Jones Criteria 2015 update — AHA Scientific Statement, Circulation 2015 https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000000205
- ESC/EACTS 2021 Valvular Heart Disease Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab395

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.