# Mitralistenose: reumatisch en niet-reumatisch

*Kleplijden · Aandoening · https://hartvaat.nl/kennis/kleplijden/mitralistenose/*

Mitralistenose (MS) wordt gekenmerkt door vernauwd mitraliskleppening, leidend tot verhoogde drukgradiënt tussen linker atrium en linker ventrikel en verhoogde LA-druk. Reumatische koorts is de dominante oorzaak wereldwijd; in de westerse wereld komt degeneratieve calcificatie van de mitralisring (MAC) toenemend voor als non-reumatische oorzaak.

## Kernbegrippen

- **Mitraliskleppening (MVA)**: Echocardiografisch gemeten klepoppervlak; ernstige MS: MVA ≤1,5 cm²; gemiddelde gradiënt ≥10 mmHg; PASP >50 mmHg.
- **Percutane mitrocommissurotomie (PMC)**: Ballondilatatie van de mitralisklep via transseptale punctie; behandeling van keuze bij symptomatische ernstige MS met geschikte klepanatomie (Wilkins-score ≤8).
- **Wilkins-score**: Echocardiografische score (0-16) voor PMC-geschiktheid op basis van klepbeweging, verdikking, calcificatie en subvalvulaire pathologie; score ≤8 = goede PMC-kandidaat.
- **Mitral annular calcification (MAC)**: Degeneratieve calcificatie van de mitralisring; geassocieerd met verhoogd cardiovasculair risico; kan klinisch relevante MS veroorzaken bij uitgebreide calcificatie (MAC-MS).

## Etiologie en pathofysiologie

Reumatische MS is het gevolg van auto-immune klepschade na streptokokkenfaryngitis. Klepslijtage en fibrotische fusie van de commissuren leidt over jaren tot progressieve vernauwing. Verhoogde LA-druk veroorzaakt LA-dilatatie, atriumfibrilleren (bij 30-40%), trombus in het LA-aurikel en longstuwing. Het linker ventrikel is in principe onbelast (normale of lage LVEDP); bij ernstige MS kan pulmonale hypertensie rechterhartbelasting veroorzaken.

## Klinische presentatie

Symptomen treden op bij inspanning of bij tachycardie (kortere diastole = minder vulling): dyspneu, ortopneu, AF-geïnduceerde verslechtering. Hemoptoë door ruptur van pulmonale bronchiale venen. Trombo-embolie (CVA) bij AF met trombus in LAA.

## Echocardiografische diagnostiek

2D-echo: doming van de anterieure klap (hockey-stickbewging), commissuurverdikking, subvalvulaire fusie. Doppler: mean gradient en PHT (pressure half time) voor MVA-berekening. TEE: uitsluiting trombus in LAA vóór PMC of cardioversie. Stressecho bij twijfel over ernst of symptoomdrempel.

## PMC-indicaties en techniek

PMC bij symptomatische ernstige MS (MVA ≤1,5 cm²) met Wilkins-score ≤8 en geen significante MR, geen trombus in LAA (klasse I). Transseptale punctie, ballondilatatie van de commissuren (Inoue-ballon), resultaat: toename MVA gemiddeld >1,5 cm², gradiëntreductie 50%. Overleving vergelijkbaar met chirurgische open commissurotomie.

## Anticoagulatie bij mitralistenose

OAC (VKA, INR 2,5-3,5 bij mechanische klep; 2,0-3,0 bij reumatische MS + AF) bij: AF of eerder trombo-embolisch event. Bij sinusritme met spontaan echo-contrast in LA: VKA overwegen. DOACs zijn formeel niet geregistreerd voor reumatische MS.

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-02-10 [Welke hartfalenpatiënten ontwikkelen ernstige mitralisinsufficiëntie? Voorspellende factoren](https://hartvaat.nl/2026/02/10/welke-hartfalenpatienten-ontwikkelen-ernstige-mitralisinsufficientie-voorspellen/)

## Bronnen

- ESC/EACTS 2021 Valvular Heart Disease Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab395
- Percutaneous mitral commissurotomy results — Iung et al., Eur Heart J 2010 https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehp356
- NHG-Standaard Atriumfibrilleren https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/atriumfibrilleren

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.