{"id":"fibraten-bij-hypertriglyceridemie","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/lipiden/fibraten-bij-hypertriglyceridemie/","title":"Fibraten bij hypertriglyceridemie","kind":"Geneesmiddel","group":"lipiden","group_label":"Lipiden & Atherosclerose","category":"cholesterol","meta_description":"Fibraten activeren PPAR-α en verlagen triglyceriden met 30-50%. Ze zijn indicatie bij ernstige hypertriglyceridemie maar hebben geen overtuigende CV-uitkomstendata bovenop statines.","intro":"Fibraten (bezafibraat, fenofibraat, gemfibrozil) activeren PPAR-α en verlagen triglyceriden met 30–50% via stimulatie van lipoproteinlipase-activiteit en vermindering van VLDL-productie. Ze zijn de eerste medicamenteuze keus bij ernstige hypertriglyceridemie (TG >5 mmol/L) ter preventie van acute pancreatitis.","key_terms":[{"term":"PPAR-α (peroxisome proliferator-activated receptor alpha)","definition":"Nucleaire transcriptiefactor; activeert genen betrokken bij vetzuuroxidatie, LPL-expressie en ApoC-III-remming; aangrijpingspunt fibraten."},{"term":"Lipoproteinlipase (LPL)","definition":"Endotheelgebonden enzym dat triglyceriden in chylomicronen en VLDL hydrolyseert; geactiveerd door PPAR-α."},{"term":"ApoC-III","definition":"Remmer van LPL en VLDL-klaring; verlaagd door fibraten, wat bijdraagt aan TG-daling."},{"term":"Gemfibrozil-statine-interactie","definition":"Gemfibrozil remt CYP2C8 en OATP1B1; verhoogt statine-plasmaspiegel sterk; verhoogd myopathierisico; combinatie vermijden."},{"term":"ACCORD-Lipid trial","definition":"Fenofibraat + simvastatine vs. simvastatine bij type 2 DM; geen reductie cardiovasculaire events (subgroep TG >2,3 + laag HDL wel voordeel)."}],"heading":"Fibraten: indicaties, middelen en interacties","body_markdown":"## Werkingsmechanisme\n\nFibraten activeren PPAR-α, wat leidt tot: (1) verhoogde LPL-expressie → snellere TG-hydrolyse; (2) verminderde ApoC-III-productie → minder LPL-remming; (3) verhoogde ApoA-I- en ApoA-II-productie → HDL-stijging 10–20%; (4) verminderde hepatische VLDL-productie. Netto effect: TG-verlaging 30–50%, HDL-stijging 10–20%, LDL matig (variabel, kan bij VLDL-conversie naar LDL initieel stijgen).\n\n## Indicaties\n\n- Ernstige hypertriglyceridemie (TG >5 mmol/L): eerste keus ter preventie pancreatitis\n- Gecombineerde dyslipidemie met dominant hoog TG + laag HDL: met name bij diabetes (na statine als eerste keus)\n- Familiaire chylomicronaemie: overbrugging, niet curatief\n\n## Middelen\n\n- Fenofibraat: 145 mg eenmaal daags; minste interacties; preferred boven gemfibrozil bij combinatie met statine\n- Bezafibraat: 400 mg retard eenmaal daags; ook PPAR-β-activiteit\n- Gemfibrozil: 600 mg tweemaal daags; vermijd bij statinegebruik (CYP2C8/OATP1B1-interactie)\n\n## Bijwerkingen en veiligheid\n\n- Gastro-intestinale klachten (meest voorkomend)\n- Cholelithiasis (lithogeen gal door verhoogde cholesterolexcretie)\n- Creatinine-stijging (niet hemodynamisch; reversibel bij staken; verminderd tubulair transport)\n- Myopathierisico laag bij fenofibraat-statinecombinatie; hoog bij gemfibrozil-statinecombinatie","related":["https://hartvaat.nl/kennis/lipiden/hypertriglyceridemie/","https://hartvaat.nl/kennis/lipiden/omega3-vetzuren-cardiologie/","https://hartvaat.nl/kennis/lipiden/dyslipidemie-overzicht/","https://hartvaat.nl/kennis/lipiden/statines-overzicht/"],"sources":[{"label":"ESC/EAS 2019 Dyslipidemie Richtlijn","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehz455"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas – Fibraten","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepen/fibraten"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/10/voedingspatronen-en-macronutrientenvervanging-verlagen-triglyceriden-bij-hypertr/","title":"Voedingspatronen en macronutriëntenvervanging verlagen triglyceriden bij hypertriglyceridemie","published":"2026-08-18"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/29/olezarsen-bij-ernstige-hypertriglyceridemie-en-pancreatitisrisico/","title":"Olezarsen bij ernstige hypertriglyceridemie en pancreatitisrisico","published":"2026-01-29"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/10/02/olezarsen-bij-matige-hypertriglyceridemie-cv-uitkomstpotentieel/","title":"Olezarsen bij matige hypertriglyceridemie: CV-uitkomstpotentieel","published":"2025-10-02"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/07/01/plozasiran-sirna-tegen-apoc3-bij-ernstige-hypertriglyceridemie-shasta-2/","title":"Plozasiran: siRNA tegen APOC3 bij ernstige hypertriglyceridemie — SHASTA-2","published":"2024-07-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/05/16/olezarsen-bij-hypertriglyceridemie-en-hoog-cv-risico-nejm/","title":"Olezarsen bij hypertriglyceridemie en hoog CV-risico: NEJM","published":"2024-05-16"},{"url":"https://hartvaat.nl/2019/08/08/volanesorsen-en-triglyceriden-bij-familiair-chylomicronemiesyndroom-nejm/","title":"Volanesorsen en triglyceriden bij familiair chylomicronemiesyndroom: NEJM","published":"2019-08-08"},{"url":"https://hartvaat.nl/2019/08/06/angptl3-remming-met-monoklonaal-antilichaam-verlaagt-triglyceriden/","title":"ANGPTL3-remming met monoklonaal antilichaam verlaagt triglyceriden","published":"2019-08-06"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}