# Fibraten bij hypertriglyceridemie

*Lipiden & Atherosclerose · Geneesmiddel · https://hartvaat.nl/kennis/lipiden/fibraten-bij-hypertriglyceridemie/*

Fibraten (bezafibraat, fenofibraat, gemfibrozil) activeren PPAR-α en verlagen triglyceriden met 30–50% via stimulatie van lipoproteinlipase-activiteit en vermindering van VLDL-productie. Ze zijn de eerste medicamenteuze keus bij ernstige hypertriglyceridemie (TG >5 mmol/L) ter preventie van acute pancreatitis.

## Kernbegrippen

- **PPAR-α (peroxisome proliferator-activated receptor alpha)**: Nucleaire transcriptiefactor; activeert genen betrokken bij vetzuuroxidatie, LPL-expressie en ApoC-III-remming; aangrijpingspunt fibraten.
- **Lipoproteinlipase (LPL)**: Endotheelgebonden enzym dat triglyceriden in chylomicronen en VLDL hydrolyseert; geactiveerd door PPAR-α.
- **ApoC-III**: Remmer van LPL en VLDL-klaring; verlaagd door fibraten, wat bijdraagt aan TG-daling.
- **Gemfibrozil-statine-interactie**: Gemfibrozil remt CYP2C8 en OATP1B1; verhoogt statine-plasmaspiegel sterk; verhoogd myopathierisico; combinatie vermijden.
- **ACCORD-Lipid trial**: Fenofibraat + simvastatine vs. simvastatine bij type 2 DM; geen reductie cardiovasculaire events (subgroep TG >2,3 + laag HDL wel voordeel).

## Werkingsmechanisme

Fibraten activeren PPAR-α, wat leidt tot: (1) verhoogde LPL-expressie → snellere TG-hydrolyse; (2) verminderde ApoC-III-productie → minder LPL-remming; (3) verhoogde ApoA-I- en ApoA-II-productie → HDL-stijging 10–20%; (4) verminderde hepatische VLDL-productie. Netto effect: TG-verlaging 30–50%, HDL-stijging 10–20%, LDL matig (variabel, kan bij VLDL-conversie naar LDL initieel stijgen).

## Indicaties

- Ernstige hypertriglyceridemie (TG >5 mmol/L): eerste keus ter preventie pancreatitis
- Gecombineerde dyslipidemie met dominant hoog TG + laag HDL: met name bij diabetes (na statine als eerste keus)
- Familiaire chylomicronaemie: overbrugging, niet curatief

## Middelen

- Fenofibraat: 145 mg eenmaal daags; minste interacties; preferred boven gemfibrozil bij combinatie met statine
- Bezafibraat: 400 mg retard eenmaal daags; ook PPAR-β-activiteit
- Gemfibrozil: 600 mg tweemaal daags; vermijd bij statinegebruik (CYP2C8/OATP1B1-interactie)

## Bijwerkingen en veiligheid

- Gastro-intestinale klachten (meest voorkomend)
- Cholelithiasis (lithogeen gal door verhoogde cholesterolexcretie)
- Creatinine-stijging (niet hemodynamisch; reversibel bij staken; verminderd tubulair transport)
- Myopathierisico laag bij fenofibraat-statinecombinatie; hoog bij gemfibrozil-statinecombinatie

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-08-18 [Voedingspatronen en macronutriëntenvervanging verlagen triglyceriden bij hypertriglyceridemie](https://hartvaat.nl/2026/08/10/voedingspatronen-en-macronutrientenvervanging-verlagen-triglyceriden-bij-hypertr/)
- 2026-01-29 [Olezarsen bij ernstige hypertriglyceridemie en pancreatitisrisico](https://hartvaat.nl/2026/01/29/olezarsen-bij-ernstige-hypertriglyceridemie-en-pancreatitisrisico/)
- 2025-10-02 [Olezarsen bij matige hypertriglyceridemie: CV-uitkomstpotentieel](https://hartvaat.nl/2025/10/02/olezarsen-bij-matige-hypertriglyceridemie-cv-uitkomstpotentieel/)
- 2024-07-01 [Plozasiran: siRNA tegen APOC3 bij ernstige hypertriglyceridemie — SHASTA-2](https://hartvaat.nl/2024/07/01/plozasiran-sirna-tegen-apoc3-bij-ernstige-hypertriglyceridemie-shasta-2/)
- 2024-05-16 [Olezarsen bij hypertriglyceridemie en hoog CV-risico: NEJM](https://hartvaat.nl/2024/05/16/olezarsen-bij-hypertriglyceridemie-en-hoog-cv-risico-nejm/)
- 2019-08-08 [Volanesorsen en triglyceriden bij familiair chylomicronemiesyndroom: NEJM](https://hartvaat.nl/2019/08/08/volanesorsen-en-triglyceriden-bij-familiair-chylomicronemiesyndroom-nejm/)
- 2019-08-06 [ANGPTL3-remming met monoklonaal antilichaam verlaagt triglyceriden](https://hartvaat.nl/2019/08/06/angptl3-remming-met-monoklonaal-antilichaam-verlaagt-triglyceriden/)

## Bronnen

- ESC/EAS 2019 Dyslipidemie Richtlijn https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehz455
- Farmacotherapeutisch Kompas – Fibraten https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepen/fibraten

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.