{"id":"lipidenmedicatie-bij-ckd","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/lipiden/lipidenmedicatie-bij-ckd/","title":"Lipidenmedicatie bij chronische nierziekte","kind":"Praktijk","group":"lipiden","group_label":"Lipiden & Atherosclerose","category":"cholesterol","meta_description":"Statinetherapie verlaagt cardiovasculair risico bij CKD G1-G3 maar heeft beperkte renale beschermende effecten. Leer doseringsaanpassingen en de rol van ezetimib bij dialysepatiënten.","intro":"Patiënten met CKD hebben een sterk verhoogd cardiovasculair risico, mede door dyslipidemie (hoog TG, laag HDL, verhoogd LDL). Statinetherapie is geïndiceerd bij CKD G1–G3; bij dialysepatiënten toonde SHARP-trial dat simvastatine + ezetimib atherosclerotische events reduceerde maar geen mortaliteitsvoordeel gaf. Doseringsaanpassing is bij verscheidene statines bij eGFR <30 nodig.","key_terms":[{"term":"SHARP-trial","definition":"RCT bij CKD: simvastatine 20 mg + ezetimib 10 mg vs. placebo; 17% reductie atherosclerotische events; geen mortaliteitsvoordeel bij dialyse."},{"term":"4D-trial","definition":"RCT bij hemodialysepatiënten met diabetes: atorvastatine vs. placebo; geen reductie primaire eindpunt; mogelijk verhoogd beroerterisico."},{"term":"Dosering bij nierfalen","definition":"Rosuvastatine: max 10 mg/dag bij eGFR <30; simvastatine: geen aanpassing; atorvastatine: geen formele aanpassing maar voorzichtigheid."},{"term":"Proteïnurie en LDL","definition":"Nefrotisch syndroom verhoogt LDL sterk (verminderde clearance); behandeling gericht op nefrotisch syndroom zelf en statin."},{"term":"Statin bij niertransplantatie","definition":"Interacties met calcineurineremmers (ciclosporine verhoogt statinespiegels via CYP3A4/OATP1B1); lagere startdoseringen aanbevolen."}],"heading":"Lipidenverlaging bij CKD: bewijs, dosering en speciale groepen","body_markdown":"## Cardiovasculair risico bij CKD\n\nPatiënten met CKD G3–G5 classificeren als hoog tot zeer hoog cardiovasculair risico. De cardiale doodsoorzaak domineert nierfalen als oorzaak van sterfte bij CKD G3–G4. Statinetherapie is dan ook gerechtvaardigd voor cardiovasculaire bescherming, niet primair voor renale bescherming (statines vertragen nierfunctieverval nauwelijks).\n\n## SHARP-trial: bewijs bij CKD\n\n9.438 CKD-patiënten (inclusief dialyse); simvastatine 20 + ezetimib 10 mg vs. placebo; mediaan 4,9 jaar. Atherosclerotische events: 11,3% vs. 13,4% (HR 0,83; p=0,0021). Geen effect op nierfunctieverlies. Bij dialysepatiënten: geen statistisch significante reductie — consistent met 4D en AURORA trials die bij dialyse geen statinevoordeel toonden.\n\n## Doseringsaanpassing\n\n- Rosuvastatine: max 10 mg/dag bij eGFR \n- Simvastatine: geen formele aanpassing; accumulatierisico bij ernstige nierfalen mild\n- Atorvastatine: grotendeels hepatisch gemetaboliseerd; geen formele aanpassing bij CKD\n- Pravastatin/fluvastatin: hydrofiel; lagere accumulatie; veiliger bij ernstige CKD\n\n## Speciale situaties\n\n- Niertransplantatie: Ciclosporine verhoogt statinenspiegels sterk (OATP1B1-remming); pravastatin of fluvastatin voorkeur; maximale doseringen verlagen\n- Dialyse: Geen nieuw statine starten bij dialyse-afhankelijke patiënten (bewijs ontbreekt); bestaande therapie continueren\n- Nefrotisch syndroom: Hoge LDL door verminderde receptor-gemedieerde klaring; statin + ezetimib; behandel de onderliggende nierziekte","related":["https://hartvaat.nl/kennis/lipiden/hypertensie-en-ckd/","https://hartvaat.nl/kennis/lipiden/statines-overzicht/","https://hartvaat.nl/kennis/lipiden/ezetimib/","https://hartvaat.nl/kennis/lipiden/nierziekte-en-cardiovasculair-risico/"],"sources":[{"label":"SHARP Trial — Lancet 2011","url":"https://doi.org/10.1016/S0140-6736(11)60739-3"},{"label":"ESC/EAS 2019 Dyslipidemie Richtlijn","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehz455"},{"label":"KDIGO 2024 CKD Richtlijn — Kidney International 2024","url":"https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/10/01/biomarker-gestuurde-farmacotherapie-biedt-raamwerk-voor-precisiebehandeling-bij-/","title":"Biomarker-gestuurde farmacotherapie biedt raamwerk voor precisiebehandeling bij CKM-syndroom","published":"2026-08-15"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/23/vldl-en-hdl-tg-verhoogd-bij-overgewicht-bij-kinderen-geavanceerd-lipoproteinepro/","title":"VLDL en HDL-tg verhoogd bij overgewicht bij kinderen — geavanceerd lipoproteïneprofiel toont extra informatie","published":"2026-08-09"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/26/inclisiran-als-monotherapie-verlaagt-ldl-c-met-47-5-in-chinese-volwassenen-victo/","title":"Inclisiran als monotherapie verlaagt LDL-C met 47,5% in Chinese volwassenen — VICTORION-Mono","published":"2026-08-09"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/01/lipoproteine-afseparatie-bij-refractaire-fh-en-lp-a-verschuivende-rol-naar-vaat-/","title":"Lipoproteïne-afseparatie bij refractaire FH en Lp(a) — verschuivende rol naar vaat- en nierziekten","published":"2026-08-03"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/29/rna-remmers-verlagen-lp-a-en-triglyceriden-bij-residual-risico-scoping-review/","title":"RNA-remmers verlagen Lp(a) en triglyceriden bij residual risico — scoping review","published":"2026-07-27"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/14/sporten-op-je-eigen-bioritme-verlaagt-de-bloeddruk-meer-een-gerandomiseerde-stud/","title":"Sporten op je eigen bioritme verlaagt de bloeddruk meer: een gerandomiseerde studie","published":"2026-07-19"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/19/gezond-eetpatroon-verlaagt-cv-risico-bij-kankeroverlevenden-los-van-genetisch-ri/","title":"Gezond eetpatroon verlaagt CV-risico bij kankeroverlevenden — los van genetisch risico (UK Biobank, n=10.414)","published":"2026-06-16"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/19/clear-taiwan-bempedoinezuur-verlaagt-ldl-met-19-in-real-world-aziatische-populat/","title":"CLEAR Taiwan: bempedoïnezuur verlaagt LDL met 19% in real-world Aziatische populatie","published":"2026-06-13"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/19/life-s-essential-8-lichaamsbeweging-is-de-sterkste-schakel-tussen-laag-inkomen-e/","title":"Life's Essential 8: lichaamsbeweging is de sterkste schakel tussen laag inkomen en cardiovasculair risico","published":"2026-06-11"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/26/ongericimab-nieuwe-pcsk9-antistof-verlaagt-ldl-fors-in-meta-analyse/","title":"Ongericimab: nieuwe PCSK9-antistof verlaagt LDL fors in meta-analyse","published":"2026-05-30"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/26/odyssey-outcomes-post-hoc-hscrp-en-il-6-zijn-complementaire-prognostische-marker/","title":"ODYSSEY-OUTCOMES post-hoc: hsCRP en IL-6 zijn complementaire prognostische markers na ACS","published":"2026-05-29"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/28/ez-pave-ldl-streefwaarde-55-mg-dl-superieur-aan-70-mg-dl-bij-patienten-met-ather/","title":"Ez-PAVE: LDL-streefwaarde <55 mg/dL superieur aan <70 mg/dL bij patiënten met atherosclerotisch vaatlijden","published":"2026-03-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/01/pcsk9-remmers-bij-perifeer-vaatlijden-meta-analyse-toont-vaatfunctie-en-lipidevo/","title":"PCSK9-remmers bij perifeer vaatlijden: meta-analyse toont vaatfunctie- en lipidevoordelen","published":"2026-03-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/12/01/ezetimibe-als-monotherapie-voor-primaire-preventie-bij-75-plussers/","title":"Ezetimibe als monotherapie voor primaire preventie bij 75-plussers","published":"2026-03-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/01/lager-ldl-c-verlaagt-risico-op-recidief-cardiovasculaire-events-bij-cva-patiente/","title":"Lager LDL-C verlaagt risico op recidief cardiovasculaire events bij CVA-patiënten","published":"2026-03-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/16/aanvullende-farmacologische-strategieen-voor-restrisicoreductie-na-revascularisa/","title":"Aanvullende farmacologische strategieën voor restrisicoreductie na revascularisatie","published":"2026-02-16"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/02/apob-apoa-i-ratio-voor-diagnostiek-en-ernst-van-coronairlijden-bij-statinegebrui/","title":"ApoB/ApoA-I-ratio voor diagnostiek en ernst van coronairlijden bij statinegebruikers","published":"2026-02-02"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/16/statinegebruik-in-de-zwangerschap-en-congenitale-afwijkingen-noors-cohort/","title":"Statinegebruik in de zwangerschap en congenitale afwijkingen: Noors cohort","published":"2026-01-16"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/01/dyslipidemie-bij-diabetes-een-complex-landschap-voor-betere-cardiovasculaire-uit/","title":"Dyslipidemie bij diabetes: een complex landschap voor betere cardiovasculaire uitkomsten","published":"2026-01-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/01/overgewicht-en-de-tyg-index-als-voorspellers-van-sterfte-bij-diabetes-type-2/","title":"Overgewicht en de TyG-index als voorspellers van sterfte bij diabetes type 2","published":"2026-01-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/06/24/inclisiran-bij-adolescenten-met-homozygote-fh-effectiviteit-en-veiligheid/","title":"Inclisiran bij adolescenten met homozygote FH: effectiviteit en veiligheid","published":"2025-06-24"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/05/20/intensieve-ldl-verlaging-met-evolocumab-bij-auto-immuunziekten-rct/","title":"Intensieve LDL-verlaging met evolocumab bij auto-immuunziekten: RCT","published":"2025-05-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/05/20/plozasiran-en-lipoproteine-deeltjesgrootte-bij-hypertriglyceridemie/","title":"Plozasiran en lipoproteïne-deeltjesgrootte bij hypertriglyceridemie","published":"2025-05-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/02/11/langetermijn-evolocumab-bij-ouderen-effectiviteit-en-veiligheid/","title":"Langetermijn evolocumab bij ouderen: effectiviteit en veiligheid","published":"2025-02-11"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/02/01/alternatieve-ldl-verlagingsstrategie-versus-hoge-dosis-statine-bij-ascvd-meta-an/","title":"Alternatieve LDL-verlagingsstrategie versus hoge-dosis statine bij ASCVD: meta-analyse","published":"2025-02-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/12/05/inflammatie-cholesterol-lp-a-en-30-jaars-cv-uitkomsten-bij-vrouwen/","title":"Inflammatie, cholesterol, Lp(a) en 30-jaars CV-uitkomsten bij vrouwen","published":"2024-12-05"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/09/14/sekseverschillen-in-fh-behandeling-meta-analyse/","title":"Sekseverschillen in FH-behandeling: meta-analyse","published":"2024-09-14"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/09/01/lerodalcibep-bij-ascvd-of-hoog-risico-fase-3-resultaten/","title":"Lerodalcibep bij ASCVD of hoog risico: fase 3 resultaten","published":"2024-09-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/07/12/aerobe-kracht-of-gecombineerde-training-en-cv-risicoprofiel-bij-obesitas/","title":"Aerobe, kracht- of gecombineerde training en CV-risicoprofiel bij obesitas","published":"2024-07-12"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/07/09/bempedoinezuur-versus-statines-vergelijking-van-cv-voordelen/","title":"Bempedoïnezuur versus statines: vergelijking van CV-voordelen","published":"2024-07-09"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}