# Lipidenspectrum: interpretatie van totaalcholesterol, LDL, HDL, TG

*Lipiden & Atherosclerose · Diagnostiek · https://hartvaat.nl/kennis/lipiden/lipidenspectrum-interpretatie/*

Het lipidenspectrum omvat totaalcholesterol, LDL-cholesterol, HDL-cholesterol, triglyceriden en non-HDL-cholesterol. LDL-cholesterol is het primaire behandeldoel. Inzicht in de berekende versus direct gemeten LDL-waarde, de invloed van nuchterheid en klinische valkuilen is essentieel voor correcte interpretatie.

## Kernbegrippen

- **Friedewald-formule**: LDL = totaalcholesterol − HDL − (TG/2,2); onbetrouwbaar bij TG >4,5 mmol/L of bij niet-nuchter bloed.
- **Niet-nuchter lipidenspectrum**: Aanvaardbaar voor risicoschatting (ESC 2019); TG matig verhoogd door voeding; LDL-berekening minder betrouwbaar.
- **Non-HDL-cholesterol**: Totaalcholesterol minus HDL; omvat alle atherogene lipoproteïnen; beter risicopredictor bij diabetes, metabool syndroom en TG-verhoging.
- **ApoB**: Eiwit op alle atherogene lipoproteïnen (LDL, VLDL, IDL, Lp(a)); directe maat voor atherogene deeltjesaantal; alternatief behandeldoel.
- **Martin-Hopkins-formule**: Verbeterde LDL-berekening met variabele TG/VLDL-ratio; accurater dan Friedewald bij lage LDL-waarden.

## Wat wordt gemeten en berekend?

- Totaalcholesterol: enzymatisch direct gemeten; LDL + HDL + VLDL
- HDL-cholesterol: direct gemeten na precipitatie van ApoB-lipoproteïnen
- Triglyceriden: direct gemeten
- LDL-cholesterol: berekend via Friedewald (TC − HDL − TG/2,2) of direct gemeten
- Non-HDL-cholesterol: TC − HDL; geen aparte meting nodig

## Nuchter versus niet-nuchter

ESC 2019 accepteert niet-nuchter lipidenspectrum voor risicoberekening (non-HDL-cholesterol is dan het voorkeursparameter). Bij niet-nuchter bloed zijn TG matig verhoogd (gemiddeld +0,3 mmol/L) en is Friedewald-LDL minder betrouwbaar. Nuchter bloed nodig bij: verdenking hypertriglyceridemie, TG-behandelmonitoring, FH-diagnostiek.

## Valkuilen bij LDL-berekening

- TG >4,5 mmol/L: Friedewald onbetrouwbaar; gebruik directe LDL-meting of Martin-Hopkins-formule
- Lage LDL-waarden (: Friedewald overschat LDL; Martin-Hopkins accurater
- Type III hyperlipidemie (brede bètalipoproteïnaemie): IDL-accumulatie geeft vals-hoog LDL via Friedewald

## ApoB als alternatief

ApoB correleert met het aantal atherogene deeltjes en is superieur aan LDL als predictor bij metabole aandoeningen. ESC 2019 noemt ApoB-streefwaarde <65 mg/dL bij zeer hoog risico als alternatief voor LDL <1,4 mmol/L. In de dagelijkse praktijk is LDL het primaire behandeldoel; ApoB is aanvullend bij complexe gevallen.

## Bronnen

- ESC/EAS 2019 Dyslipidemie Richtlijn https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehz455
- NHG-Standaard CVRM https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/cardiovasculair-risicomanagement
- Farmacotherapeutisch Kompas – Lipidenverlagende middelen https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepen/lipidenverlagende-middelen

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.