{"id":"statines-en-spierpijn","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/lipiden/statines-en-spierpijn/","title":"Statinemyopathie en statine-intolerantie: aanpak","kind":"Geneesmiddel","group":"lipiden","group_label":"Lipiden & Atherosclerose","category":"cholesterol","meta_description":"Statinemyopathie varieert van milde spierpijn tot zeldzame rabdomyolyse. Leer hoe statine-intolerantie te bevestigen, te managen en welke alternatieven beschikbaar zijn.","intro":"Spiergerelateerde bijwerkingen bij statines zijn de meest gerapporteerde reden voor staken. Echter, nocebo-effect speelt een grote rol: de SAMSON-trial toonde dat 90% van de gerapporteerde spierpijn ook optrad bij placebo. Echte statinemyopathie (CK-stijging ≥10× normaal) en rabdomyolyse zijn zeldzaam. Systematische aanpak is essentieel om onnodige staking te voorkomen.","key_terms":[{"term":"Myalgie","definition":"Spierpijn zonder significante CK-verhoging; meest frequent gerapporteerd; grotendeels nocebo-effect."},{"term":"Myositis","definition":"Spierpijn met CK-stijging 10× boven normaal; stop statine tijdelijk."},{"term":"Rabdomyolyse","definition":"Ernstige spiercelafbraak met CK >40× normaal, myoglobinurie en risico op nierfalen; zeldzaam (<0,1/100.000 patiëntjaren)."},{"term":"SAMSON-trial","definition":"N-of-1 crossover trial: 90% van gerapporteerde statinemyalgie attributeerbaar aan nocebo-effect (ook bij placebo)."},{"term":"Bempedoïnezuur","definition":"Alternatief bij statine-intolerantie: remt ATP-citrate lyase (upstream van HMG-CoA-reductase); wordt niet geactiveerd in spierweefsel."}],"heading":"Diagnostiek en management van statine-gerelateerde spierproblemen","body_markdown":"## Classificatie spierproblemen\n\n- Myalgie: Spierpijn/zwakte zonder CK-verhoging; stop statine 2–4 weken, herevalueer\n- Myopathie: CK 4–10× normaal met symptomen; stop statine\n- Myositis: CK >10× normaal; stop statine, monitor nierfunctie\n- Rabdomyolyse: CK >40× normaal + myoglobinurie; spoedhospitalisatie, IV vocht\n\n## Nocebo-effect en bewijs\n\nSAMSON (2020): n-of-1 trial met 200 patiënten die eerder statine hadden gestopt wegens spierpijn. Crossover: statine, placebo, geen tabletten. 90% van symptomen ook bij placebo; statine veroorzaakte slechts 10% meer spierpijn dan placebo. Dit heeft de klinische aanpak fundamenteel veranderd.\n\n## Stappenplan bij spierpijn\n\n- Stop statine 2–4 weken; neem baseline CK\n- Bij symptoomresolutie: herstart laag-intermitterend schema (bijv. rosuvastatine 5 mg 3×/week)\n- Overweeg hydrofiel statine (pravastatin, fluvastatin) — minder spierpenetratie\n- Bij herhaalde onverdraagzaamheid: ezetimib + bempedoïnezuur als statine-vrij schema\n- Bij LDL-doel onbereikbaar zonder statine: PCSK9-remmer of inclisiran\n\n## Risicofactoren voor echte myopathie\n\n- Hoge dosis (simvastatine 80 mg: verboden in combinatie met amiodaron, diltiazem, verapamil)\n- Interacties via CYP3A4: claritromycine, itraconazol, HIV-proteaseremmer, amiodaron\n- Hypothyreoïdie (behandel eerst!)\n- Nierfalen (accumulatie lipofielen)\n- Eerdere myopathie op statines","related":["https://hartvaat.nl/kennis/lipiden/statines-overzicht/","https://hartvaat.nl/kennis/lipiden/bempedoïnezuur/","https://hartvaat.nl/kennis/lipiden/ezetimib/","https://hartvaat.nl/kennis/lipiden/lipidenverlaging-stappenplan/"],"sources":[{"label":"SAMSON Trial — NEJM 2020","url":"https://doi.org/10.1056/NEJMc2031173"},{"label":"ESC/EAS 2019 Dyslipidemie Richtlijn","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehz455"},{"label":"FarmacotherapeutischOmpas – Statines (bijwerkingen)","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepen/hmg-coa-reductaseremmers"}],"articles":[],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}