# Statinemyopathie en statine-intolerantie: aanpak

*Lipiden & Atherosclerose · Geneesmiddel · https://hartvaat.nl/kennis/lipiden/statines-en-spierpijn/*

Spiergerelateerde bijwerkingen bij statines zijn de meest gerapporteerde reden voor staken. Echter, nocebo-effect speelt een grote rol: de SAMSON-trial toonde dat 90% van de gerapporteerde spierpijn ook optrad bij placebo. Echte statinemyopathie (CK-stijging ≥10× normaal) en rabdomyolyse zijn zeldzaam. Systematische aanpak is essentieel om onnodige staking te voorkomen.

## Kernbegrippen

- **Myalgie**: Spierpijn zonder significante CK-verhoging; meest frequent gerapporteerd; grotendeels nocebo-effect.
- **Myositis**: Spierpijn met CK-stijging 10× boven normaal; stop statine tijdelijk.
- **Rabdomyolyse**: Ernstige spiercelafbraak met CK >40× normaal, myoglobinurie en risico op nierfalen; zeldzaam (<0,1/100.000 patiëntjaren).
- **SAMSON-trial**: N-of-1 crossover trial: 90% van gerapporteerde statinemyalgie attributeerbaar aan nocebo-effect (ook bij placebo).
- **Bempedoïnezuur**: Alternatief bij statine-intolerantie: remt ATP-citrate lyase (upstream van HMG-CoA-reductase); wordt niet geactiveerd in spierweefsel.

## Classificatie spierproblemen

- Myalgie: Spierpijn/zwakte zonder CK-verhoging; stop statine 2–4 weken, herevalueer
- Myopathie: CK 4–10× normaal met symptomen; stop statine
- Myositis: CK >10× normaal; stop statine, monitor nierfunctie
- Rabdomyolyse: CK >40× normaal + myoglobinurie; spoedhospitalisatie, IV vocht

## Nocebo-effect en bewijs

SAMSON (2020): n-of-1 trial met 200 patiënten die eerder statine hadden gestopt wegens spierpijn. Crossover: statine, placebo, geen tabletten. 90% van symptomen ook bij placebo; statine veroorzaakte slechts 10% meer spierpijn dan placebo. Dit heeft de klinische aanpak fundamenteel veranderd.

## Stappenplan bij spierpijn

- Stop statine 2–4 weken; neem baseline CK
- Bij symptoomresolutie: herstart laag-intermitterend schema (bijv. rosuvastatine 5 mg 3×/week)
- Overweeg hydrofiel statine (pravastatin, fluvastatin) — minder spierpenetratie
- Bij herhaalde onverdraagzaamheid: ezetimib + bempedoïnezuur als statine-vrij schema
- Bij LDL-doel onbereikbaar zonder statine: PCSK9-remmer of inclisiran

## Risicofactoren voor echte myopathie

- Hoge dosis (simvastatine 80 mg: verboden in combinatie met amiodaron, diltiazem, verapamil)
- Interacties via CYP3A4: claritromycine, itraconazol, HIV-proteaseremmer, amiodaron
- Hypothyreoïdie (behandel eerst!)
- Nierfalen (accumulatie lipofielen)
- Eerdere myopathie op statines

## Bronnen

- SAMSON Trial — NEJM 2020 https://doi.org/10.1056/NEJMc2031173
- ESC/EAS 2019 Dyslipidemie Richtlijn https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehz455
- FarmacotherapeutischOmpas – Statines (bijwerkingen) https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepen/hmg-coa-reductaseremmers

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.