{"id":"contrastmiddel-en-nierfunctie","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/contrastmiddel-en-nierfunctie/","title":"Contrastmiddel en nierfunctie: contrast-geïnduceerde nefropathie","kind":"Praktijk","group":"nierziekte","group_label":"Chronische nierziekte","category":"nierziekte","meta_description":"Contrast-geïnduceerde nefropathie (CIN) treedt op na jodiumhoudend IV-contrast bij kwetsbare patiënten. Leer risicofactoren, preventie en beleid rondom contrastgebruik bij CKD.","intro":"Contrast-geïnduceerde nefropathie (CIN) is een stijging van serumcreatinine ≥25% of ≥44 µmol/L binnen 48–72 uur na toediening van jodiumhoudend intraveneus contrast. Het risico is laag bij patiënten met normale nierfunctie, maar aanzienlijk bij eGFR <30, diabetes en volumedepletie. Adequate hydratatie is de meest bewezen preventieve maatregel.","key_terms":[{"term":"Contrast-geïnduceerde nefropathie (CIN)","definition":"Acute nierinsufficiëntie na IV jodiumhoudend contrast; definitie: creatinine-stijging ≥25% of ≥44 µmol/L binnen 48–72 uur."},{"term":"Isotone IV-hydratatie","definition":"NaCl 0,9% of NaHCO3 0,154 mol/L IV voor en na contrast; meest bewezen preventieve maatregel bij hoog-risicopatiënten."},{"term":"Iso-osmolaire contrastmiddelen","definition":"Iodixanol (Visipaque); minder nephrotoxisch dan hypo-osmolaire middelen bij hoog-risicopatiënten; bewijs matig."},{"term":"Metformine-beleid","definition":"Stop metformine 48 uur voor contrasttoediening bij eGFR <45; hervat na 48 uur na verificatie stabiele nierfunctie."},{"term":"MRI-gadolinium bij ernstige CKD","definition":"Gadolinium gecontra-indiceerd bij eGFR <30 (risico op nefrogene systemische fibrose bij sommige gadoliniumpreparaten; macrocyclische preparaten veiliger)."}],"heading":"Preventie en management van contrast-geïnduceerde nefropathie","body_markdown":"## Risicofactoren voor CIN\n\n- Sterk verhoogd risico: eGFR \n- Matig verhoogd risico: eGFR 30–60 zonder diabetes; volumedepletie; nefrotoxische co-medicatie (NSAID's, aminoglycosiden)\n- Laag risico: eGFR ≥60 zonder andere risicofactoren; oraal of articulair contrast\n\n## Preventieve maatregelen\n\n- Hydratatie: IV NaCl 0,9% 1 mL/kg/uur gedurende 3–4 uur voor en 6–8 uur na contrast; of verkorte schema bij urgente procedures\n- Minimale contrasthoeveelheid: gebruik lage doseringen (\n- Stop nefrotoxica: NSAID's, aminoglycosiden, diuretica (indien mogelijk) 24–48 uur voor contrast\n- N-acetylcysteine: Niet aanbevolen (PRESERVE-trial: geen voordeel)\n\n## Metformine-beleid\n\nStop metformine bij eGFR Lineaire gadolinium-chelaten (gadodiamide) zijn gecontra-indiceerd bij eGFR <30 (risico op nefrogene systemische fibrose). Macrocyclische chelaten (gadoteridol, gadobutrol) zijn aanzienlijk veiliger ook bij lagere eGFR; volg lokaal protocol.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/egfr-berekening-interpretatie/","https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/dosering-medicatie-bij-nierfalen/","https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/metformine-en-nierfunctie/","https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/diabetische-nefropathie/"],"sources":[{"label":"KDIGO 2024 CKD Richtlijn — Kidney International 2024","url":"https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas – Jodiumhoudende contrastmiddelen","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepen/contrastmiddelen"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/20/risicofactoren-voor-vroege-tussen-en-late-hartfalenheropnames-na-ontslag/","title":"Risicofactoren voor vroege, tussen- en late hartfalenheropnames na ontslag","published":"2026-08-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/18/fgf23-niveaus-correleren-met-vaatcalcificatie-en-cv-risico-bij-peritonealdialyse/","title":"FGF23-niveaus correleren met vaatcalcificatie en CV-risico bij peritonealdialysepatiënten","published":"2026-08-25"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/14/dapagliflozin-verlaagt-serum-klotho-bij-dialysepatienten-zonder-effect-op-botbio/","title":"Dapagliflozin verlaagt serum-Klotho bij dialysepatiënten zonder effect op botbiomarkers of fracturen — post-hoc RCT","published":"2026-08-22"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/14/kaliumbinders-ondersteunen-raasi-gebruik-bij-ckd-maar-terugkeer-van-hyperkaliemi/","title":"Kaliumbinders ondersteunen RAASi-gebruik bij CKD, maar terugkeer van hyperkaliëmie versnelt nierfunctieverlies","published":"2026-08-22"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/12/clonale-hematopoiese-voorspelt-nierfunctievermindering-en-sterfte-bij-cytopenie-/","title":"Clonale hematopoïese voorspelt nierfunctievermindering en sterfte bij cytopenie met chronische nierziekte","published":"2026-08-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/09/01/inflammatie-als-risicofactor-krijgt-onvoldoende-ruimte-in-de-ascvd-en-ckd-prakti/","title":"Inflammatie als risicofactor krijgt onvoldoende ruimte in de ASCVD- en CKD-praktijk — SPARK-CVD","published":"2026-07-26"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/01/complementremmers-winnen-terrein-bij-de-behandeling-van-iga-nefropathie/","title":"Complementremmers winnen terrein bij de behandeling van IgA-nefropathie","published":"2026-03-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/02/jamac-studie-slechte-5-jaarsprognose-bij-mitralisstenose-door-mitralisringverkal/","title":"JAMAC-studie: slechte 5-jaarsprognose bij mitralisstenose door mitralisringverkalking","published":"2026-02-02"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/01/aprocitentan-bij-ckd-en-resistente-hypertensie/","title":"Aprocitentan bij CKD en resistente hypertensie","published":"2026-02-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/20/uremie-en-bijschildklierhormoon-hebben-verschillende-effecten-op-boteiwit-en-gen/","title":"Uremie en bijschildklierhormoon hebben verschillende effecten op boteiwit en genexpressie","published":"2026-01-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/01/effect-van-finerenon-op-de-nierfunctie-bij-diabetische-nefropathie-type-2/","title":"Effect van finerenon op de nierfunctie bij diabetische nefropathie type 2","published":"2026-01-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/12/24/infectiepreventie-bij-nieuwe-complementremmers-ingekapselde-micro-organismen/","title":"Infectiepreventie bij nieuwe complementremmers: ingekapselde micro-organismen","published":"2025-12-24"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/12/22/sefaxersen-bij-iga-nefropathie-fase-2-trial-van-complementfactor-b-remming/","title":"Sefaxersen bij IgA-nefropathie: fase 2-trial van complementfactor B-remming","published":"2025-12-22"},{"url":"https://hartvaat.nl/2024/05/13/nitrate-cin-nitraat-beschermt-tegen-contrastnefropathie-na-acs/","title":"NITRATE-CIN: nitraat beschermt tegen contrastnefropathie na ACS","published":"2024-05-13"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/07/01/hoog-sensitief-troponine-en-myocardinfarct-bij-nierfunctiestoornissen/","title":"Hoog-sensitief troponine en myocardinfarct bij nierfunctiestoornissen","published":"2022-07-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2021/12/16/daprodustat-bij-anemie-bij-niet-dialysepatienten-nejm/","title":"Daprodustat bij anemie bij niet-dialysepatiënten: NEJM","published":"2021-12-16"},{"url":"https://hartvaat.nl/2021/12/16/daprodustat-bij-anemie-bij-dialysepatienten-nejm/","title":"Daprodustat bij anemie bij dialysepatiënten: NEJM","published":"2021-12-16"},{"url":"https://hartvaat.nl/2021/12/01/ticagrelor-monotherapie-bij-ckd-na-pci-twilight-ckd/","title":"Ticagrelor monotherapie bij CKD na PCI: TWILIGHT-CKD","published":"2021-12-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2019/05/14/rivaroxaban-plus-aspirine-bij-vaatlijden-met-nierdisfunctie-compass/","title":"Rivaroxaban plus aspirine bij vaatlijden met nierdisfunctie: COMPASS","published":"2019-05-14"},{"url":"https://hartvaat.nl/2019/01/02/macitentan-bij-eisenmenger-syndroom/","title":"Macitentan bij Eisenmenger-syndroom","published":"2019-01-02"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}