# Contrastmiddel en nierfunctie: contrast-geïnduceerde nefropathie *Chronische nierziekte · Praktijk · https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/contrastmiddel-en-nierfunctie/* Contrast-geïnduceerde nefropathie (CIN) is een stijging van serumcreatinine ≥25% of ≥44 µmol/L binnen 48–72 uur na toediening van jodiumhoudend intraveneus contrast. Het risico is laag bij patiënten met normale nierfunctie, maar aanzienlijk bij eGFR <30, diabetes en volumedepletie. Adequate hydratatie is de meest bewezen preventieve maatregel. ## Kernbegrippen - **Contrast-geïnduceerde nefropathie (CIN)**: Acute nierinsufficiëntie na IV jodiumhoudend contrast; definitie: creatinine-stijging ≥25% of ≥44 µmol/L binnen 48–72 uur. - **Isotone IV-hydratatie**: NaCl 0,9% of NaHCO3 0,154 mol/L IV voor en na contrast; meest bewezen preventieve maatregel bij hoog-risicopatiënten. - **Iso-osmolaire contrastmiddelen**: Iodixanol (Visipaque); minder nephrotoxisch dan hypo-osmolaire middelen bij hoog-risicopatiënten; bewijs matig. - **Metformine-beleid**: Stop metformine 48 uur voor contrasttoediening bij eGFR <45; hervat na 48 uur na verificatie stabiele nierfunctie. - **MRI-gadolinium bij ernstige CKD**: Gadolinium gecontra-indiceerd bij eGFR <30 (risico op nefrogene systemische fibrose bij sommige gadoliniumpreparaten; macrocyclische preparaten veiliger). ## Risicofactoren voor CIN - Sterk verhoogd risico: eGFR - Matig verhoogd risico: eGFR 30–60 zonder diabetes; volumedepletie; nefrotoxische co-medicatie (NSAID's, aminoglycosiden) - Laag risico: eGFR ≥60 zonder andere risicofactoren; oraal of articulair contrast ## Preventieve maatregelen - Hydratatie: IV NaCl 0,9% 1 mL/kg/uur gedurende 3–4 uur voor en 6–8 uur na contrast; of verkorte schema bij urgente procedures - Minimale contrasthoeveelheid: gebruik lage doseringen ( - Stop nefrotoxica: NSAID's, aminoglycosiden, diuretica (indien mogelijk) 24–48 uur voor contrast - N-acetylcysteine: Niet aanbevolen (PRESERVE-trial: geen voordeel) ## Metformine-beleid Stop metformine bij eGFR Lineaire gadolinium-chelaten (gadodiamide) zijn gecontra-indiceerd bij eGFR <30 (risico op nefrogene systemische fibrose). Macrocyclische chelaten (gadoteridol, gadobutrol) zijn aanzienlijk veiliger ook bij lagere eGFR; volg lokaal protocol. ## Nieuwste evidence op hartvaat.nl - 2026-09-04 [Nitraatsuppletie haalbaar en veilig bij zwangeren met CKD — ORCHARD-BEET](https://hartvaat.nl/2026/10/01/nitraatsuppletie-haalbaar-en-veilig-bij-zwangeren-met-ckd-orchard-beet/) - 2026-08-28 [Risicofactoren voor vroege, tussen- en late hartfalenheropnames na ontslag](https://hartvaat.nl/2026/08/20/risicofactoren-voor-vroege-tussen-en-late-hartfalenheropnames-na-ontslag/) - 2026-08-25 [FGF23-niveaus correleren met vaatcalcificatie en CV-risico bij peritonealdialysepatiënten](https://hartvaat.nl/2026/08/18/fgf23-niveaus-correleren-met-vaatcalcificatie-en-cv-risico-bij-peritonealdialyse/) - 2026-08-22 [Dapagliflozin verlaagt serum-Klotho bij dialysepatiënten zonder effect op botbiomarkers of fracturen — post-hoc RCT](https://hartvaat.nl/2026/08/14/dapagliflozin-verlaagt-serum-klotho-bij-dialysepatienten-zonder-effect-op-botbio/) - 2026-08-22 [Kaliumbinders ondersteunen RAASi-gebruik bij CKD, maar terugkeer van hyperkaliëmie versnelt nierfunctieverlies](https://hartvaat.nl/2026/08/14/kaliumbinders-ondersteunen-raasi-gebruik-bij-ckd-maar-terugkeer-van-hyperkaliemi/) - 2026-08-20 [Clonale hematopoïese voorspelt nierfunctievermindering en sterfte bij cytopenie met chronische nierziekte](https://hartvaat.nl/2026/08/12/clonale-hematopoiese-voorspelt-nierfunctievermindering-en-sterfte-bij-cytopenie-/) - 2026-07-26 [Inflammatie als risicofactor krijgt onvoldoende ruimte in de ASCVD- en CKD-praktijk — SPARK-CVD](https://hartvaat.nl/2026/09/01/inflammatie-als-risicofactor-krijgt-onvoldoende-ruimte-in-de-ascvd-en-ckd-prakti/) - 2026-03-01 [Complementremmers winnen terrein bij de behandeling van IgA-nefropathie](https://hartvaat.nl/2026/03/01/complementremmers-winnen-terrein-bij-de-behandeling-van-iga-nefropathie/) - 2026-02-02 [JAMAC-studie: slechte 5-jaarsprognose bij mitralisstenose door mitralisringverkalking](https://hartvaat.nl/2026/02/02/jamac-studie-slechte-5-jaarsprognose-bij-mitralisstenose-door-mitralisringverkal/) - 2026-02-01 [Aprocitentan bij CKD en resistente hypertensie](https://hartvaat.nl/2026/02/01/aprocitentan-bij-ckd-en-resistente-hypertensie/) - 2026-01-20 [Uremie en bijschildklierhormoon hebben verschillende effecten op boteiwit en genexpressie](https://hartvaat.nl/2026/01/20/uremie-en-bijschildklierhormoon-hebben-verschillende-effecten-op-boteiwit-en-gen/) - 2026-01-01 [Effect van finerenon op de nierfunctie bij diabetische nefropathie type 2](https://hartvaat.nl/2026/01/01/effect-van-finerenon-op-de-nierfunctie-bij-diabetische-nefropathie-type-2/) - 2025-12-24 [Infectiepreventie bij nieuwe complementremmers: ingekapselde micro-organismen](https://hartvaat.nl/2025/12/24/infectiepreventie-bij-nieuwe-complementremmers-ingekapselde-micro-organismen/) - 2025-12-22 [Sefaxersen bij IgA-nefropathie: fase 2-trial van complementfactor B-remming](https://hartvaat.nl/2025/12/22/sefaxersen-bij-iga-nefropathie-fase-2-trial-van-complementfactor-b-remming/) - 2024-05-13 [NITRATE-CIN: nitraat beschermt tegen contrastnefropathie na ACS](https://hartvaat.nl/2024/05/13/nitrate-cin-nitraat-beschermt-tegen-contrastnefropathie-na-acs/) - 2022-07-01 [Hoog-sensitief troponine en myocardinfarct bij nierfunctiestoornissen](https://hartvaat.nl/2022/07/01/hoog-sensitief-troponine-en-myocardinfarct-bij-nierfunctiestoornissen/) - 2021-12-16 [Daprodustat bij anemie bij niet-dialysepatiënten: NEJM](https://hartvaat.nl/2021/12/16/daprodustat-bij-anemie-bij-niet-dialysepatienten-nejm/) - 2021-12-16 [Daprodustat bij anemie bij dialysepatiënten: NEJM](https://hartvaat.nl/2021/12/16/daprodustat-bij-anemie-bij-dialysepatienten-nejm/) - 2021-12-01 [Ticagrelor monotherapie bij CKD na PCI: TWILIGHT-CKD](https://hartvaat.nl/2021/12/01/ticagrelor-monotherapie-bij-ckd-na-pci-twilight-ckd/) - 2019-05-14 [Rivaroxaban plus aspirine bij vaatlijden met nierdisfunctie: COMPASS](https://hartvaat.nl/2019/05/14/rivaroxaban-plus-aspirine-bij-vaatlijden-met-nierdisfunctie-compass/) - 2019-01-02 [Macitentan bij Eisenmenger-syndroom](https://hartvaat.nl/2019/01/02/macitentan-bij-eisenmenger-syndroom/) ## Bronnen - KDIGO 2024 CKD Richtlijn — Kidney International 2024 https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018 - Farmacotherapeutisch Kompas – Jodiumhoudende contrastmiddelen https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepen/contrastmiddelen --- Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.