{"id":"dosering-medicatie-bij-nierfalen","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/dosering-medicatie-bij-nierfalen/","title":"Doseringsaanpassing bij verminderde nierfunctie","kind":"Praktijk","group":"nierziekte","group_label":"Chronische nierziekte","category":"nierziekte","meta_description":"Veel geneesmiddelen vereisen doseringsaanpassing bij verminderde nierfunctie. Leer welke middelen cumuleren en hoe eGFR en creatineklaring te gebruiken voor doseeradvies.","intro":"Verminderde nierfunctie beïnvloedt de farmacokinetiek van renaal geklaard wordende geneesmiddelen: accumulatie verhoogt het risico op toxiciteit. Correcte doseringsaanpassing vereist kennis van het geneesmiddel, de relevante klaring (eGFR of creatineklaring) en de actuele nierfunctie van de patiënt.","key_terms":[{"term":"Renale klaring","definition":"Deel van de totale geneesmiddelklaring dat via de nier verloopt; bepalend voor noodzaak doseringsaanpassing."},{"term":"Creatineklaring (CrCl, Cockcroft-Gault)","definition":"Formule voor klaring die sommige fabrikanten en richtlijnen gebruiken voor medicatiedosering; verschilt van eGFR (niet gecorrigeerd voor lichaamsoppervlak)."},{"term":"Accumulatie","definition":"Opbouw van geneesmiddel of actieve metaboliet bij verminderde nierfunctie; leidt tot verhoogd risico op bijwerkingen of toxiciteit."},{"term":"Niervervangende therapie","definition":"Hemodialyse en peritoneaaldialyse klaren sommige geneesmiddelen extra; doseerschema aanpassen aan dialysedagen."},{"term":"SmPC-richtlijnen","definition":"Officieel doseringsadvies per preparaat in de 'Summary of Product Characteristics'; altijd raadplegen bij eGFR <30."}],"heading":"Doseringsaanpassing bij CKD: principes en veelgebruikte middelen","body_markdown":"## Principe\n\nGeneesmiddelen die overwegend renaal worden geklaard, cumuleren bij afnemende nierfunctie. De dosis aanpassen kan door: (1) de dosis te verlagen (D-aanpassing), (2) het doseerinterval te verlengen (I-aanpassing), of (3) combinatie. De keuze hangt af van de farmacokinetiek: bij geneesmiddelen met smalle therapeutische breedte (digoxine, aminoglycosiden) is nauwkeurig monitoring essentieel.\n\n## Veelgebruikte geneesmiddelen met doseringsaanpassing bij CKD\n\n- Metformine: Gebruik voorzichtig bij eGFR 30–45; stop bij eGFR \n- SGLT2-remmers: Dapagliflozine: start bij eGFR ≥15; empagliflozine ≥20 (renaal); glucose-verlagend effect afneemt bij lage eGFR\n- Rosuvastatine: Max 10 mg/dag bij eGFR \n- ACE-remmers/ARB: Geen formele aanpassing maar voorzichtigheid bij eGFR \n- Digoxine: Halftime verlengd; verlaag onderhoudsdosis; spiegelmeting verplicht\n- NSAID's: Gecontra-indiceerd bij eGFR \n- Direct werkende orale anticoagulantia (DOAC's): Apixaban/rivaroxaban: aanpassing bij eGFR \n- Aminoglycosiden: Dosis en interval aanpassen op basis van eGFR; spiegelbepaling altijd\n\n## Welke klaring gebruiken?\n\nVoor de meeste geneesmiddelen: gebruik eGFR (CKD-EPI). Enkele middelen (met name in de SmPC van oudere registraties) gebruiken Cockcroft-Gault creatineklaring. Let op: CrCl is niet gecorrigeerd voor lichaamsoppervlak en kan sterk afwijken bij extreme lichaamssamenstelling.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/egfr-berekening-interpretatie/","https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/metformine-en-nierfunctie/","https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/ckd-stadia-g1-g5/","https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/contrastmiddel-en-nierfunctie/"],"sources":[{"label":"KDIGO 2024 CKD Richtlijn — Kidney International 2024","url":"https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/"}],"articles":[],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}