# eGFR: berekening, formules en interpretatie

*Chronische nierziekte · Diagnostiek · https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/egfr-berekening-interpretatie/*

De geschatte glomerulaire filtratiesnelheid (eGFR) is de primaire maat voor nierfunctie in de klinische praktijk. De CKD-EPI 2021-formule op basis van serumcreatinine (en optioneel cystatine C) is de internationaal aanbevolen methode. Inzicht in de beperkingen van eGFR-berekening is essentieel voor correcte interpretatie.

## Kernbegrippen

- **CKD-EPI 2021**: Aanbevolen eGFR-formule; gebaseerd op serumcreatinine, leeftijd en geslacht; ras niet meer opgenomen (2021 update).
- **Serumcreatinine**: Afvalproduct van spiermetabolisme; variabel door spiermassa, eiwitinname, medicatie (cimetidine, trimethoprim); invloed op eGFR-nauwkeurigheid.
- **Cystatine C**: Alternatieve nierenmarker; minder beïnvloed door spiermassa; nauwkeuriger bij ouderen en sarcopene patiënten; CKD-EPI-cystatin C of gecombineerde formule.
- **MDRD-formule**: Oudere formule; minder nauwkeurig bij hogere eGFR-waarden (>60); vervangen door CKD-EPI.
- **Creatinine-klaring (mCrCl)**: Gemeten klaring via 24-uurs urine; gouden standaard maar bewerkelijk; nuttig bij extreme spiermassa of medicatiedosering.

## CKD-EPI 2021 formule

De CKD-EPI 2021 formule berekent eGFR op basis van serumcreatinine, leeftijd en geslacht (ras is in 2021 verwijderd wegens equity-overwegingen). De formule is gevalideerd in grote cohorten en geeft nauwkeurige schatting bij eGFR >60. Bij eGFR 
- Spiermassa: Bodybuilders of patiënten met grote spiermassa: creatinine verhoogd → eGFR onderschat. Sarcopenie/cachexie/ouderen: creatinine laag → eGFR overschat
- Voeding: Vleesconsumptie verhoogt creatinine tijdelijk
- Medicatie: Trimethoprim en cimetidine remmen tubulair creatininesecretie → vals hoog creatinine
- Acute fluctuaties: eGFR weerspiegelt steady-state; bij acute nierziekte is creatinine vertraagd indicator

## Cystatine C als aanvulling

Cystatine C is een kleine eiwit dat constant wordt geproduceerd door alle kerncellen en volledig gefilterd door de nier. Het wordt niet actief gesecreteerd. Minder afhankelijk van spiermassa; verbetert eGFR-nauwkeurigheid bij ouderen, obesitas en sarcopenie. CKD-EPI-Cystatin C of gecombineerde creatinine+cystatin C formule is nauwkeuriger bij twijfelgevallen.

## Praktische tips

- Gebruik altijd CKD-EPI 2021 (zonder ras-modifier) in het laboratoriumrapport
- Bij ouderen >75 jaar met laag creatinine: overweeg cystatin C aanvraag voor bevestiging
- Twee consecutieve eGFR-metingen >3 maanden apart vereist voor diagnose CKD
- Bij medicatiedosering: gebruik fabrikant-aanbeveling; soms mCrCl in plaats van eGFR

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-09-08 [LMR- en EKFC-formules geven nauwkeurigere eGFR-schattingen bij etnisch diverse patiënten — AIM CKD](https://hartvaat.nl/2026/10/01/lmr-en-ekfc-formules-geven-nauwkeurigere-egfr-schattingen-bij-etnisch-diverse-pa/)
- 2026-02-19 [Creatinine, cystatine C of beide voor GFR-schatting bij niertransplantatiepatiënten?](https://hartvaat.nl/2026/02/19/creatinine-cystatine-c-of-beide-voor-gfr-schatting-bij-niertransplantatiepatient/)

## Bronnen

- KDIGO 2024 CKD Richtlijn — Kidney International 2024 https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018
- NHG-Standaard CVRM https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/cardiovasculair-risicomanagement

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.