{"id":"hyperkaliemie-bij-ckd","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/hyperkaliemie-bij-ckd/","title":"Hyperkaliëmie bij CKD: risico's en kaliumverlagende middelen","kind":"Praktijk","group":"nierziekte","group_label":"Chronische nierziekte","category":"nierziekte","meta_description":"Hyperkaliëmie bij CKD vergroot het risico op levensbedreigende aritmieën. Behandeling omvat dieetmaatregelen, kaliumverlagende middelen en aanpassing van de.","intro":"Hyperkaliëmie (serumkalium > 5,5 mmol/l) is een veelvoorkomende en potentieel levensbedreigende complicatie van chronische nierziekte, versterkt door gebruik van RAS-remmers, SGLT2-remmers en MRA's. Het stellen van de diagnose en het instellen van adequate behandeling zijn essentieel voor zowel cardiale bescherming als het kunnen continueren van nefro- en cardioprotectieve medicatie.","key_terms":[{"term":"Hyperkaliëmie","definition":"Serumkalium > 5,5 mmol/l; lichte hyperkaliëmie 5,5-6,0; matige 6,0-6,5; ernstige > 6,5 mmol/l met risico op ventrikelfibrilleren."},{"term":"Patiromer","definition":"Oraal kaliumuitwisselingshars (Veltassa) dat kalium bindt in de darm en fecale excretie bevordert; geïndiceerd voor chronische behandeling van hyperkaliëmie bij CKD."},{"term":"Natriumzirconiumcyclosilicaat (SZC)","definition":"Oraal middel (Lokelma) dat kaliumionen in de darm uitwisselt voor natrium en waterstof; werkt snel (binnen 1 uur) en is ook geschikt voor acute correctie."},{"term":"Pseudo-hyperkaliëmie","definition":"Vals verhoogde kaliumwaarde door hemolyse of langdurig staan van het buisje; altijd uitsluiten vóór behandeling."}],"heading":"Hyperkaliëmie bij CKD: risico's, monitoring en kaliumverlagende behandeling","body_markdown":"## Oorzaken en risicofactoren\n\nBij CKD is de renale kaliumexcretie verminderd door afname van het aantal functionerende nefronen en distal tubulaire secretie. Bijdragende factoren zijn: gebruik van ACE-remmers, ARB's, MRA's (spironolacton, eplerenon) en NSAID's, die allen de aldosterongemedieerde kaliumexcretie remmen. SGLT2-remmers geven een beperkt risico op hyperkaliëmie maar worden vaak gecombineerd met RAS-blokkers. Een kaliumrijk dieet en metabole acidose verergeren de situatie verder.\n\n## Klinische gevolgen en ECG-veranderingen\n\nHyperkaliëmie veroorzaakt depolarisatiestoornis van cardiomyocyten. ECG-veranderingen treden typisch op in volgorde: hoge spitse T-toppen (vroeg), verbreed P-QRS complex, sinusbradycardie, sinusarrest en uiteindelijk ventrikelfibrilleren. Neuromusculaire symptomen (spierzwakte, parese) treden op bij ernstige hyperkaliëmie maar zijn minder betrouwbaar als alarmteken.\n\n## Behandeling\n\nAcute ernstige hyperkaliëmie (K+ > 6,5 of ECG-veranderingen): intraveneus calciumgluconaat (membraanstabilisatie), intraveneus glucose-insuline, inhalatie salbutamol, en zo nodig noodhemodialyse.\n\nChronische behandeling richt zich op dieetaanpassing en medicamenteuze kaliumverlaging om nefro- en cardioprotectieve medicatie te kunnen continueren:\n\n- Dieet: beperking van kaliumrijke voeding (banaan, tomaat, aardappel, noten) in overleg met diëtist\n- Patiromer (Veltassa): oraal, eenmaal daags, niet tegelijk innemen met andere medicatie (verlengd absorptie-interval van 3 uur)\n- Natriumzirconiumcyclosilicaat (Lokelma): werkt sneller, tweemaal daags in acute fase (10 mg), onderhoud eenmaal daags\n- Natriumpolystyreensulfonaat (Resonium): ouder middel, minder comfortabel, risico op intestinale necrose bij gebruik met sorbitol\n\n## Medicatiebeheer\n\nHet verlagen van kaliumverhogende medicatie (met name MRA's) dient zorgvuldig te worden afgewogen: MRA's geven substantieel mortaliteitsvoordeel bij hartfalen. Moderne kaliumverlagende middelen (patiromer, SZC) maken het mogelijk RAS-blokkade en MRA's te continueren bij patiënten met CKD en hartfalen — dit is een paradigmaverschuiving ten opzichte van het vroeger routinematig staken van deze middelen bij hyperkaliëmie.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/anemie-bij-ckd/","https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/nsaids-en-nierziekte/","https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/antistolling-bij-ckd/","https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/doacs-overzicht/"],"sources":[{"label":"KDIGO 2024 CKD Richtlijn — Kidney International 2024","url":"https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018"},{"label":"FIDELIO-DKD Trial — NEJM 2020","url":"https://doi.org/10.1056/NEJMoa2025845"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas – Kaliumverlagende middelen","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepen/kaliumverlagende-middelen"}],"articles":[],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}