{"id":"metformine-en-nierfunctie","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/metformine-en-nierfunctie/","title":"Metformine bij verminderde nierfunctie: wanneer staken?","kind":"Praktijk","group":"nierziekte","group_label":"Chronische nierziekte","category":"nierziekte","meta_description":"Metformine accumuleert bij verminderde nierfunctie en verhoogt het risico op lactaatacidose. Leer de huidige eGFR-drempelwaarden voor gebruik, dosering en staken.","intro":"Metformine is het eerstelijns orale antidiabeticam bij type 2 diabetes, maar accumuleert bij verminderde nierfunctie doordat het renaal wordt geklaard. Verhoogde metformineconcentraties verhogen het risico op lactaatacidose, een zeldzame maar potentieel fatale complicatie. Huidige richtlijnen hanteren specifieke eGFR-drempelwaarden voor voorzichtigheid en staken.","key_terms":[{"term":"Lactaatacidose","definition":"Metabole acidose door ophoping van melkzuur; zeldzame complicatie van metformine bij accumulatie; mortaliteit 30–50%."},{"term":"eGFR 30–45: voorzichtigheid","definition":"Metformine mag worden voortgezet bij eGFR 30–45 in gehalveerde dosis met meer frequente nierfunctiemonitoring."},{"term":"eGFR <30: stoppen","definition":"Metformine gecontra-indiceerd bij eGFR <30 mL/min/1,73m²."},{"term":"Acute ziekteperiode","definition":"Stop metformine tijdelijk bij acute ziekte met risico op nierfunctieverslechtering (dehydratie, braken, diarree, koorts); hervat na herstel."},{"term":"Contrastbeleid","definition":"Stop metformine 48 uur voor en herstart 48 uur na IV-jodiumcontrast bij eGFR <45, conform EMA-advies."}],"heading":"Metformine en nierfunctie: actuele richtlijnen en praktisch beleid","body_markdown":"## Farmacokinetiek\n\nMetformine wordt niet gemetaboliseerd en volledig renaal uitgescheiden via tubulaire secretie (OCT2-transporter). Bij eGFR-daling neemt de tubulaire secretiecapaciteit af en accumuleert metformine. Verhoogde metformineconcentraties remmen de mitochondriale oxidatieve fosforylering, wat verhoogde lactaatproductie veroorzaakt. Lactaatacidose treedt op bij bijkomende factoren: volumedepletie, sepsis, cardiale decompensatie.\n\n## Huidige drempelwaarden (EMA/CBG)\n\n- eGFR ≥60: Volledige startdosis; standaard gebruik\n- eGFR 45–60: Normale dosis; controleer nierfunctie elk halfjaar\n- eGFR 30–45: Halveer dosis; controleer nierfunctie elk kwartaal; heroverweeg bij iedere verslechtering; instructeer patiënt\n- eGFR : Gecontra-indiceerd; stop metformine\n\n## Wanneer tijdelijk staken?\n\n- Acute ziekte met kans op dehydratie: diarree, braken, hoge koorts — stop metformine; hervat na 24–48 uur herstel\n- IV jodiumcontrast bij eGFR \n- Grote chirurgische ingreep: stop daags vóór operatie; hervat postoperatief na adequate orale intake en stabiele nierfunctie\n\n## Alternatieve glucoseverlagende therapie bij staken\n\n- SGLT2-remmers: neerzetbaar bij eGFR ≥15 (dapagliflozine) voor glucoseregulatie; ook renale bescherming\n- GLP-1-agonisten (semaglutide, liraglutide): veilig bij CKD tot G4; cardiovasculaire voordelen\n- Sulfonylureumderivaten: met voorzichtigheid; hypoglykemierisico verhoogd bij CKD (nierklaring actieve metabolieten)","related":["https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/dosering-medicatie-bij-nierfalen/","https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/contrastmiddel-en-nierfunctie/","https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/diabetische-nefropathie/","https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/sglt2-remmers-bij-nierziekte/"],"sources":[{"label":"KDIGO 2024 CKD Richtlijn — Kidney International 2024","url":"https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas – Metformine","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/m/metformine"},{"label":"NHG-Standaard CVRM","url":"https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/cardiovasculair-risicomanagement"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/29/confidence-analyse-acute-egfr-daling-bij-empagliflozin-finerenone-is-reversibel-/","title":"CONFIDENCE-analyse: acute eGFR-daling bij empagliflozin + finerenone is reversibel en geen reden om te stoppen","published":"2026-04-17"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/02/staken-van-ras-remmers-na-acute-egfr-daling-hangt-samen-met-meer-nierfalen-en-st/","title":"Staken van RAS-remmers na acute eGFR-daling hangt samen met meer nierfalen en sterfte","published":"2026-03-02"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}