{"id":"nierziekte-en-cardiovasculair-risico","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/nierziekte-en-cardiovasculair-risico/","title":"CKD en cardiovasculair risico: de relatie","kind":"Aandoening","group":"nierziekte","group_label":"Chronische nierziekte","category":"nierziekte","meta_description":"CKD verhoogt het cardiovasculaire risico sterk: patiënten met CKD G3B-G5 hebben vergelijkbaar risico als patiënten met bekende hart- en vaatziekten. Leer de mechanismen en behandelimplicaties.","intro":"Chronische nierziekte is een krachtige onafhankelijke risicofactor voor cardiovasculaire ziekte en sterfte. Patiënten met CKD G3B–G5 overlijden vaker aan cardiovasculaire oorzaken dan aan nierfalen. De relatie is bidirectioneel: cardiovasculaire ziekte versnelt ook nierfunctieverval (cardiorenal syndroom).","key_terms":[{"term":"Hoog/zeer hoog CV-risico bij CKD","definition":"ESC 2019/2021: CKD G3b A3 of G4–G5 = automatisch zeer hoog CV-risico, ongeacht andere risicofactoren."},{"term":"Uremische cardiomyopathie","definition":"LVH en diastolische disfunctie door volume/drukbelasting en uremische toxines; leidend tot verminderde cardiale functie bij CKD."},{"term":"Vasculaire calcificatie bij CKD","definition":"Neerslag van calcium-fosfaat in de vaatwand; versneld bij secundair hyperparathyreoïdie en fosfaatretentie; verhoogt arteriële stijfheid."},{"term":"Uremische dyslipidaemie","definition":"Kenmerkend patroon bij CKD: verhoogd TG, laag HDL, normale of laag LDL (bij dialyse); atherogeen via remnant-lipoproteine."},{"term":"FGF-23","definition":"Fosfatonine; verhoogd bij CKD als compensatie voor fosfaatretentie; directe cardiotoxische effecten (LVH); onafhankelijke risicofactor."}],"heading":"Mechanismen en klinische gevolgen van verhoogd CV-risico bij CKD","body_markdown":"## Omvang van het risico\n\nHet cardiovasculaire risico stijgt sterk met dalende eGFR en stijgende albuminurie. Patiënten met CKD G3B–G5 hebben een absolute 10-jaars cardiovasculaire kans vergelijkbaar met of hoger dan patiënten met bekende HVZ. Bij dialysepatiënten is de cardiovasculaire jaarsterfte 15–20 keer hoger dan in de vergelijkbare algemene bevolking.\n\n## Traditionele risicofactoren\n\nCKD verergert traditionele risicofactoren: hypertensie (sterk geassocieerd, bidirectioneel), diabetes (meest frequent als oorzaak CKD), dyslipidemie (uremisch patroon), roken. SCORE2 onderschat het risico bij CKD omdat het niet gekalibreerd is voor deze populatie.\n\n## CKD-specifieke risicofactoren\n\n- LVH/diastolische disfunctie: Via volumebelasting, hypertensie en directe uremische cardiotoxiciteit\n- Vasculaire calcificatie: Calcium-fosfaat neerslag in de vaatwand; versneld bij secundair hyperparathyreoïdie; verhoogde aortastijfheid\n- Inflammatie: Chronische inflammatie door uremische toxines; verhoogde hsCRP, IL-6, TNF-α\n- FGF-23: Cardiotoxisch bij hoge concentraties; induceert LVH; onafhankelijke predictor van cardiovasculaire sterfte\n- Anemie: Hoog-output hartfalen bij erytropoëtinedeficiëntie\n\n## Behandelimplicaties\n\n- Classificeer CKD G3B–G5 als automatisch hoog/zeer hoog CV-risico: behandel hypertensie strak, start statine, voeg SGLT2-remmer toe\n- Phosphaatreductie (dieet + fosfaatbinders) vermindert vasculaire calcificatie\n- RAAS-blokkade vermindert zowel renaal als cardiovasculair risico","related":["https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/ckd-stadia-g1-g5/","https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/cardiorenal-syndroom/","https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/sglt2-remmers-bij-nierziekte/","https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/lipidenmedicatie-bij-ckd/"],"sources":[{"label":"KDIGO 2024 CKD Richtlijn — Kidney International 2024","url":"https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018"},{"label":"SHARP Trial — Lancet 2011","url":"https://doi.org/10.1016/S0140-6736(11)60739-3"},{"label":"ESC 2021 Preventie Richtlijn","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/20/long-covid-verhoogt-risico-op-hart-nier-en-longcomplicaties-trinetx-cohort/","title":"Long COVID verhoogt risico op hart-, nier- en longcomplicaties — TriNetX-cohort","published":"2026-08-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/20/ouderlijke-obesitas-verhoogt-cardiorenale-risico-s-bij-nakomelingen-review/","title":"Ouderlijke obesitas verhoogt cardiorenale risico's bij nakomelingen — review","published":"2026-08-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/20/aangetaste-tubulaire-secretiecapaciteit-verhoogt-cardiovasculaire-sterfte-hunt-s/","title":"Aangetaste tubulaire secretiecapaciteit verhoogt cardiovasculaire sterfte — HUNT-studie","published":"2026-08-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/18/fgf23-niveaus-correleren-met-vaatcalcificatie-en-cv-risico-bij-peritonealdialyse/","title":"FGF23-niveaus correleren met vaatcalcificatie en CV-risico bij peritonealdialysepatiënten","published":"2026-08-25"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/18/hif-stabilisatoren-als-orale-alternatief-voor-esas-bij-anemie-bij-chronische-nie/","title":"HIF-stabilisatoren als orale alternatief voor ESAs bij anemie bij chronische nierziekte","published":"2026-08-25"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/18/combinatietherapie-bij-t2dm-en-chronische-nierziekte-evidence-naar-praktijk/","title":"Combinatietherapie bij T2DM en chronische nierziekte — evidence naar praktijk","published":"2026-08-25"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/15/fib-4-en-fni-duiden-op-cardiorenale-en-metabole-belasting-bij-t2dm-en-masld/","title":"FIB-4 en FNI duiden op cardiorenale en metabole belasting bij T2DM en MASLD","published":"2026-08-24"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/15/injecteerbare-lipidendalers-bij-gevorderde-chronische-nierziekte-en-dialyse-narr/","title":"Injecteerbare lipidendalers bij gevorderde chronische nierziekte en dialyse — narratieve review","published":"2026-08-24"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/10/01/hepcidine-heeft-beperkte-waarde-voor-het-sturen-van-anemietherapie-bij-ckd/","title":"Hepcidine heeft beperkte waarde voor het sturen van anemietherapie bij CKD","published":"2026-08-23"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/12/01/kort-slapen-6-uur-verhoogt-kans-op-hypertensie-bij-ouderen-clhls/","title":"Kort slapen (<6 uur) verhoogt kans op hypertensie bij ouderen — CLHLS","published":"2026-08-23"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/14/dapagliflozin-verlaagt-serum-klotho-bij-dialysepatienten-zonder-effect-op-botbio/","title":"Dapagliflozin verlaagt serum-Klotho bij dialysepatiënten zonder effect op botbiomarkers of fracturen — post-hoc RCT","published":"2026-08-22"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/14/crp-en-albuminurie-duiden-op-hoog-risico-op-herhalende-hart-en-vaatziekten-bij-c/","title":"CRP en albuminurie duiden op hoog risico op herhalende hart- en vaatziekten bij chronische nierziekte — KNOW-CKD","published":"2026-08-22"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/14/infectie-is-belangrijkste-doodsoorzaak-bij-dialysepatienten-retrospectieve-analy/","title":"Infectie is belangrijkste doodsoorzaak bij dialysepatiënten — retrospectieve analyse","published":"2026-08-21"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/12/clonale-hematopoiese-voorspelt-nierfunctievermindering-en-sterfte-bij-cytopenie-/","title":"Clonale hematopoïese voorspelt nierfunctievermindering en sterfte bij cytopenie met chronische nierziekte","published":"2026-08-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/12/romosozumab-vermindert-wervelfracturen-en-mace-bij-osteoporose-met-chronische-ni/","title":"Romosozumab vermindert wervelfracturen en MACE bij osteoporose met chronische nierziekte — TriNetX-cohort","published":"2026-08-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/12/ivf-gebruik-niet-geassocieerd-met-hart-en-vaatziekten-behalve-herseninfarct/","title":"IVF-gebruik niet geassocieerd met hart- en vaatziekten — behalve herseninfarct","published":"2026-08-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/13/hdl-eiwitten-bepalen-cvd-en-ontstekingsrisico-onafhankelijk-van-hdl-c/","title":"HDL-eiwitten bepalen CVD- en ontstekingsrisico — onafhankelijk van HDL-C","published":"2026-08-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/10/15/vroege-bloeddrukverlaging-bij-acute-ischemische-stroke-verbetert-functioneel-her/","title":"Vroege bloeddrukverlaging bij acute ischemische stroke verbetert functioneel herstel niet — meta-analyse","published":"2026-08-18"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/07/31/finerenone-verhoogt-complete-nierremissie-bij-niet-diabetische-iga-nefropatie/","title":"Finerenone verhoogt complete nierremissie bij niet-diabetische IgA-nefropatie","published":"2026-08-16"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/07/31/steilere-egfr-daling-voorspelt-nierfalen-en-cardiovasculaire-mortaliteit-narrati/","title":"Steilere eGFR-daling voorspelt nierfalen en cardiovasculaire mortaliteit — narratieve review","published":"2026-08-14"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/07/31/verhoogde-serumketonen-verlagen-niercomplicaties-bij-type-2-diabetes-prospectief/","title":"Verhoogde serumketonen verlagen niercomplicaties bij type 2-diabetes — prospectief cohort","published":"2026-08-14"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/19/vrouwen-met-ckd-krijgen-minder-vaak-ras-remmers-en-sglt2-remmers-dan-mannen/","title":"Vrouwen met CKD krijgen minder vaak RAS-remmers en SGLT2-remmers dan mannen","published":"2026-08-10"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/23/zwangerschapsgeassocieerd-acuut-nierfalen-pathofysiologie-en-verhoogd-langetermi/","title":"Zwangerschapsgeassocieerd acuut nierfalen: pathofysiologie en verhoogd langetermijnrisico op hart- en vaatziekten","published":"2026-08-09"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/09/01/cardiorenale-risicos-bij-type-1-diabetes-een-overzicht-van-de-huidige-stand-van-/","title":"Cardiorenale risico’s bij type 1-diabetes — een overzicht van de huidige stand van zaken","published":"2026-08-07"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/26/finerenone-verlaagt-hart-en-vaatrisico-via-vroege-daling-van-uacr-en-systolische/","title":"Finerenone verlaagt hart- en vaatrisico via vroege daling van UACR en systolische bloeddruk — FIDELITY-analyse","published":"2026-08-06"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/30/kfre-aangepast-voor-multimorbiditeit-verbetert-schatting-nierfalenrisico/","title":"KFRE aangepast voor multimorbiditeit verbetert schatting nierfalenrisico","published":"2026-08-03"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/30/icodextrin-verlaagt-sterfte-en-mace-bij-dialysepatienten-met-hartfalen/","title":"Icodextrin verlaagt sterfte en MACE bij dialysepatiënten met hartfalen","published":"2026-08-02"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/09/01/hydrocortison-verhoogt-sterfte-en-cardiorenale-uitkomsten-bij-ckd-met-septische-/","title":"Hydrocortison verhoogt sterfte en cardiorenale uitkomsten bij CKD met septische shock","published":"2026-08-02"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/12/matige-koffiedrinken-waarschijnlijk-veilig-en-mogelijk-gunstig-bij-chronische-ni/","title":"Matige koffiedrinken waarschijnlijk veilig en mogelijk gunstig bij chronische nierziekte","published":"2026-07-29"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/15/verhoogde-albuminurie-drijft-hypercholesterolemie-bij-patienten-met-het-syndroom/","title":"Verhoogde albuminurie drijft hypercholesterolemie bij patiënten met het syndroom van Alport","published":"2026-07-29"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}