# CKD en cardiovasculair risico: de relatie

*Chronische nierziekte · Aandoening · https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/nierziekte-en-cardiovasculair-risico/*

Chronische nierziekte is een krachtige onafhankelijke risicofactor voor cardiovasculaire ziekte en sterfte. Patiënten met CKD G3B–G5 overlijden vaker aan cardiovasculaire oorzaken dan aan nierfalen. De relatie is bidirectioneel: cardiovasculaire ziekte versnelt ook nierfunctieverval (cardiorenal syndroom).

## Kernbegrippen

- **Hoog/zeer hoog CV-risico bij CKD**: ESC 2019/2021: CKD G3b A3 of G4–G5 = automatisch zeer hoog CV-risico, ongeacht andere risicofactoren.
- **Uremische cardiomyopathie**: LVH en diastolische disfunctie door volume/drukbelasting en uremische toxines; leidend tot verminderde cardiale functie bij CKD.
- **Vasculaire calcificatie bij CKD**: Neerslag van calcium-fosfaat in de vaatwand; versneld bij secundair hyperparathyreoïdie en fosfaatretentie; verhoogt arteriële stijfheid.
- **Uremische dyslipidaemie**: Kenmerkend patroon bij CKD: verhoogd TG, laag HDL, normale of laag LDL (bij dialyse); atherogeen via remnant-lipoproteine.
- **FGF-23**: Fosfatonine; verhoogd bij CKD als compensatie voor fosfaatretentie; directe cardiotoxische effecten (LVH); onafhankelijke risicofactor.

## Omvang van het risico

Het cardiovasculaire risico stijgt sterk met dalende eGFR en stijgende albuminurie. Patiënten met CKD G3B–G5 hebben een absolute 10-jaars cardiovasculaire kans vergelijkbaar met of hoger dan patiënten met bekende HVZ. Bij dialysepatiënten is de cardiovasculaire jaarsterfte 15–20 keer hoger dan in de vergelijkbare algemene bevolking.

## Traditionele risicofactoren

CKD verergert traditionele risicofactoren: hypertensie (sterk geassocieerd, bidirectioneel), diabetes (meest frequent als oorzaak CKD), dyslipidemie (uremisch patroon), roken. SCORE2 onderschat het risico bij CKD omdat het niet gekalibreerd is voor deze populatie.

## CKD-specifieke risicofactoren

- LVH/diastolische disfunctie: Via volumebelasting, hypertensie en directe uremische cardiotoxiciteit
- Vasculaire calcificatie: Calcium-fosfaat neerslag in de vaatwand; versneld bij secundair hyperparathyreoïdie; verhoogde aortastijfheid
- Inflammatie: Chronische inflammatie door uremische toxines; verhoogde hsCRP, IL-6, TNF-α
- FGF-23: Cardiotoxisch bij hoge concentraties; induceert LVH; onafhankelijke predictor van cardiovasculaire sterfte
- Anemie: Hoog-output hartfalen bij erytropoëtinedeficiëntie

## Behandelimplicaties

- Classificeer CKD G3B–G5 als automatisch hoog/zeer hoog CV-risico: behandel hypertensie strak, start statine, voeg SGLT2-remmer toe
- Phosphaatreductie (dieet + fosfaatbinders) vermindert vasculaire calcificatie
- RAAS-blokkade vermindert zowel renaal als cardiovasculair risico

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-09-26 [Genetische variant verklaart bias in creatinine-eGFR bij patiënten van Afrikaanse afkomst](https://hartvaat.nl/2026/09/26/genetische-variant-verklaart-bias-in-creatinine-egfr-bij-patienten-van-afrikaans/)
- 2026-09-25 [Paclitaxel-behandelde ballonnen behouden effectiviteit bij in-stentrestenose, ongeacht nierfunctie](https://hartvaat.nl/2026/09/17/paclitaxel-behandelde-ballonnen-behouden-effectiviteit-bij-in-stentrestenose-ong/)
- 2026-09-25 [Sex-specifieke zorg en cardiorenale monitoring bij vrouwen met chronische nierziekte — AHA-statement](https://hartvaat.nl/2026/09/17/sex-specifieke-zorg-en-cardiorenale-monitoring-bij-vrouwen-met-chronische-nierzi/)
- 2026-09-23 [Schakelen naar ARNI verlaagt risico op nieuw atriumfibrilleren bij HFrEF](https://hartvaat.nl/2026/09/15/schakelen-naar-arni-verlaagt-risico-op-nieuw-atriumfibrilleren-bij-hfref/)
- 2026-09-23 [Verlaagde spierkracht en balans correleren met hoger NT-proBNP bij CKD-patiënten](https://hartvaat.nl/2026/09/15/verlaagde-spierkracht-en-balans-correleren-met-hoger-nt-probnp-bij-ckd-patienten/)
- 2026-09-22 [Klinische oordeelvoeging identificeert hoger MACE-risico ondanks lage HEART-score bij borstpijn](https://hartvaat.nl/2026/10/01/klinische-oordeelvoeging-identificeert-hoger-mace-risico-ondanks-lage-heart-scor/)
- 2026-09-22 [GDF-15 correleert met eetlustverlies, spierafbraak en nierdeterioratie bij chronische nierziekte](https://hartvaat.nl/2026/10/01/gdf-15-correleert-met-eetlustverlies-spierafbraak-en-nierdeterioratie-bij-chroni/)
- 2026-09-22 [Obesitas en diabetes stijgen, maar CKD-prevalentie blijft stabiel — 20-jaar NHANES-analyse](https://hartvaat.nl/2026/12/01/obesitas-en-diabetes-stijgen-maar-ckd-prevalentie-blijft-stabiel-20-jaar-nhanes-/)
- 2026-09-20 [Strakkere bloeddrukcontrole en telemonitoring verbeteren uitkomsten na zwangerschaps-hypertensie](https://hartvaat.nl/2026/09/12/strakkere-bloeddrukcontrole-en-telemonitoring-verbeteren-uitkomsten-na-zwangersc/)
- 2026-09-17 [Finerenone verlaagt cardiorenale uitkomsten bij diabetische nierziekte — FIDELITY-samenvoeging](https://hartvaat.nl/2026/09/09/finerenone-verlaagt-cardiorenale-uitkomsten-bij-diabetische-nierziekte-fidelity-/)
- 2026-09-17 [Orforglipron: stabiele nierfunctie in fase-3-trials, maar nier-specifieke uitkomsten blijven onduidelijk](https://hartvaat.nl/2026/09/09/orforglipron-stabiele-nierfunctie-in-fase-3-trials-maar-nier-specifieke-uitkomst/)
- 2026-09-15 [Tijdsgewogen CAVI voorspelt sterfte bij dialysepatiënten](https://hartvaat.nl/2026/09/07/tijdsgewogen-cavi-voorspelt-sterfte-bij-dialysepatienten/)
- 2026-09-15 [Hoge ureumzuurspiegels duiden op residu-risico bij hart- en vaatziekten — narratief overzicht](https://hartvaat.nl/2026/09/07/hoge-ureumzuurspiegels-duiden-op-residu-risico-bij-hart-en-vaatziekten-narratief/)
- 2026-09-14 [Preventieve cardiologie bij kinderen: vroegtijdige interventie tegen hart- en vaatziekten](https://hartvaat.nl/2026/10/01/preventieve-cardiologie-bij-kinderen-vroegtijdige-interventie-tegen-hart-en-vaat/)
- 2026-09-14 [Darmflora als nieuwe therapeutische aanpak bij hypertensie](https://hartvaat.nl/2026/12/01/darmflora-als-nieuwe-therapeutische-aanpak-bij-hypertensie/)
- 2026-09-13 [CKM-syndroom: gestandaardiseerde fasering en multidisciplinaire aanpak — Helleense consensus](https://hartvaat.nl/2026/09/04/ckm-syndroom-gestandaardiseerde-fasering-en-multidisciplinaire-aanpak-helleense-/)
- 2026-09-13 [Canagliflozin behoudt effectiviteit bij CKD-patiënten met polyfarmacie — CREDENCE](https://hartvaat.nl/2026/09/04/canagliflozin-behoudt-effectiviteit-bij-ckd-patienten-met-polyfarmacie-credence/)
- 2026-09-13 [Jonge MI-patiënten hebben meer rook- en LDL-afwijkingen en complexere coronaanatomie](https://hartvaat.nl/2026/09/04/jonge-mi-patienten-hebben-meer-rook-en-ldl-afwijkingen-en-complexere-coronaanato/)
- 2026-09-12 [Ontsteking als therapeutisch doelwit bij chronische nierziekte en cardiovasculaire complicaties](https://hartvaat.nl/2026/09/04/ontsteking-als-therapeutisch-doelwit-bij-chronische-nierziekte-en-cardiovasculai/)
- 2026-09-12 [Hypertensie tijdens de zwangerschap en langdurig hart- en vaatrisico bij inheemse bevolking in de VS](https://hartvaat.nl/2026/09/04/hypertensie-tijdens-de-zwangerschap-en-langdurig-hart-en-vaatrisico-bij-inheemse/)
- 2026-09-10 [CIMT en arteriële stijfheid voorspellen geen cardiovasculaire uitkomsten bij dialysepatiënten — prospectief cohort](https://hartvaat.nl/2026/12/01/cimt-en-arteriele-stijfheid-voorspellen-geen-cardiovasculaire-uitkomsten-bij-dia/)
- 2026-09-09 [Adverse zwangerschapsuitkomsten signaleren levenslang hart- en vaatziektenrisico](https://hartvaat.nl/2026/09/01/adverse-zwangerschapsuitkomsten-signaleren-levenslang-hart-en-vaatziektenrisico/)
- 2026-09-07 [Obesitasmanagement bij vrouwen vereist levensfasenspecifieke aanpak](https://hartvaat.nl/2026/09/01/obesitasmanagement-bij-vrouwen-vereist-levensfasenspecifieke-aanpak/)
- 2026-09-04 [IL-6-remmers als nieuwe aanpak bij chronische nierziekte en hart- en vaatziekten](https://hartvaat.nl/2026/10/01/il-6-remmers-als-nieuwe-aanpak-bij-chronische-nierziekte-en-hart-en-vaatziekten/)
- 2026-09-04 [Weight-adjusted waist index voorspelt cardiovasculaire sterfte bij chronische nierziekte](https://hartvaat.nl/2026/12/01/weight-adjusted-waist-index-voorspelt-cardiovasculaire-sterfte-bij-chronische-ni/)
- 2026-09-04 [CKD-geassocieerde jeuk komt bij 60% van dialysepatiënten voor — lage behandelgraad](https://hartvaat.nl/2026/12/01/ckd-geassocieerde-jeuk-komt-bij-60-van-dialysepatienten-voor-lage-behandelgraad/)
- 2026-09-02 [GLP-1-agonisten verlagen sterfte en MACE bij patiënten met ernstige psychiatrische aandoeningen](https://hartvaat.nl/2026/08/26/glp-1-agonisten-verlagen-sterfte-en-mace-bij-patienten-met-ernstige-psychiatrisc/)
- 2026-08-31 [Longitudinale geografische miss verhoogt restenose na stentgraft bij dialyse-access](https://hartvaat.nl/2026/12/01/longitudinale-geografische-miss-verhoogt-restenose-na-stentgraft-bij-dialyse-acc/)
- 2026-08-31 [J-vormige relatie tussen stresshyperglykemië-verhouding en sterfte bij hypertensie — MIMIC-IV](https://hartvaat.nl/2026/12/01/j-vormige-relatie-tussen-stresshyperglykemie-verhouding-en-sterfte-bij-hypertens/)
- 2026-08-29 [Menopauze verstoort lever-nier-metabool evenwicht; hormoontherapie niet bewezen voor MASLD- of CKD-preventie](https://hartvaat.nl/2026/08/22/menopauze-verstoort-lever-nier-metabool-evenwicht-hormoontherapie-niet-bewezen-v/)

## Bronnen

- KDIGO 2024 CKD Richtlijn — Kidney International 2024 https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018
- SHARP Trial — Lancet 2011 https://doi.org/10.1016/S0140-6736(11)60739-3
- ESC 2021 Preventie Richtlijn https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.