{"id":"nsaids-en-nierziekte","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/nsaids-en-nierziekte/","title":"NSAID's bij CKD: risico's en alternatieven","kind":"Praktijk","group":"nierziekte","group_label":"Chronische nierziekte","category":"nierziekte","meta_description":"NSAID's verhogen het risico op nierfunctieverlies bij CKD. Leer welke alternatieven beschikbaar zijn voor pijnstilling bij patiënten met chronische.","intro":"NSAID's zijn gecontra-indiceerd bij matige tot ernstige chronische nierziekte (eGFR < 30 ml/min/1,73m²) vanwege het risico op acute nierschade, hyperkaliëmie en vochtretentie. Ook bij mildere CKD dienen ze met grote voorzichtigheid te worden gebruikt. Kennis van veilige alternatieven is essentieel voor elke voorschrijver.","key_terms":[{"term":"NSAID-nefrotoxiciteit","definition":"Nierschade door prostaglandineremming, leidend tot renale vasoconstrictie en afname van GFR, met name bij hypovolemie of bestaande CKD."},{"term":"Prostaglandine-afhankelijke autoregulatie","definition":"Bij CKD zijn prostaglandines cruciaal voor het handhaven van renale perfusie; remming hiervan door NSAID's veroorzaakt acute hemodynamische nierschade."},{"term":"Paracetamol","definition":"Eerstekeuze analgeticum bij CKD; geen directe nefrotoxiciteit bij therapeutische dosering, maar dosisaanpassing bij ernstig leverlijden."},{"term":"Opioïden bij CKD","definition":"Lage doses kortwerkende opioïden (bv. morfine met voorzichtigheid, buprenorfine als voorkeur) kunnen bij ernstige pijn worden overwogen met monitoren op accumulatie van actieve metabolieten."}],"heading":"NSAID's en chronische nierziekte: risico's en veilige alternatieven","body_markdown":"## Waarom NSAID's gevaarlijk zijn bij CKD\n\nNSAID's remmen prostaglandinesynthese via COX-1 en COX-2. Bij gezonde nieren zijn prostaglandines van beperkt belang voor de basale renale perfusie, maar bij CKD, hartfalen of effectieve hypovolemie worden zij onmisbaar voor het handhaven van adequate glomerulaire filtratie. NSAID-gebruik leidt dan tot renale vasoconstrictie, daling van de GFR en — in ernstige gevallen — acuut-op-chronisch nierfalen.\n\nBijkomende risico's bij CKD-patiënten zijn hyperkaliëmie (door remming van aldosterongemedieerde kaliumexcretie), natriumretentie met oedeem en bloeddrukstijging, en verslechtering van bestaand hartfalen. Zelfs kortdurend gebruik van NSAID's kan bij kwetsbare patiënten tot ernstige complicaties leiden.\n\n## Risicogroepen\n\n- CKD stadium G3b-G5 (eGFR < 45 ml/min/1,73m²): absolute contra-indicatie voor chronisch NSAID-gebruik\n- CKD G3a met comorbiditeit (DM, hartfalen, gebruik van RAS-blokkers of diuretica): sterk ontraden\n- Acuut zieke CKD-patiënten met dehydratie: ook tijdelijk NSAID-gebruik is gevaarlijk\n- Ouderen met CKD: verhoogd risico door polyfarmaci en verminderde fysiologische reserve\n\n## Veilige alternatieven voor pijnstilling\n\nParacetamol is de eerstekeuze pijnstiller bij CKD. Bij eGFR < 30 ml/min wordt een interval van 6-8 uur aangehouden (max. 3 gram/dag). Cumulatieve schade van paracetamol bij lage doses is bij CKD-patiënten niet klinisch relevant aangetoond.\n\nLokale middelen zoals diclofenac-gel hebben een veel lagere systemische opname dan orale NSAID's en kunnen bij milde CKD voorzichtig worden overwogen voor gelokaliseerde klachten.\n\nOpioïden: bij matige tot ernstige pijn die niet reageert op paracetamol zijn lage doses buprenorfine (grotendeels fecale klaring) of tramadol (met aanpassing bij eGFR < 30) te overwegen. Morfine en codeïne zijn riskant vanwege actieve metabolieten die accumuleren bij nierfunctieverlies.\n\nNeuropathische pijn: gabapentine en pregabaline vereisen dosisaanpassing bij CKD. Amitriptyline in lage doses kan als tweede optie dienen.\n\n## Praktische aanpak\n\n- Inventariseer bij elke CKD-patiënt het gebruik van NSAID's, inclusief zelfmedicatie (ibuprofen vrij verkrijgbaar)\n- Beoordeel de indicatie kritisch: is een analgeticum echt nodig, of is een ander aanpak (fysiotherapie, warmtebehandeling) haalbaar?\n- Documenteer contra-indicatie voor NSAID's in het medicatiedossier\n- Educeer de patiënt over vrij verkrijgbare NSAID's en hun gevaren bij nieraandoeningen","related":["https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/anemie-bij-ckd/","https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/hyperkaliemie-bij-ckd/","https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/antistolling-bij-ckd/","https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/doacs-overzicht/"],"sources":[{"label":"KDIGO 2024 CKD Richtlijn — Kidney International 2024","url":"https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas – NSAID's","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepen/nsaid-s"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/18/hif-stabilisatoren-als-orale-alternatief-voor-esas-bij-anemie-bij-chronische-nie/","title":"HIF-stabilisatoren als orale alternatief voor ESAs bij anemie bij chronische nierziekte","published":"2026-08-25"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/15/injecteerbare-lipidendalers-bij-gevorderde-chronische-nierziekte-en-dialyse-narr/","title":"Injecteerbare lipidendalers bij gevorderde chronische nierziekte en dialyse — narratieve review","published":"2026-08-24"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/09/01/pm2-5-blootstelling-versnelt-daling-van-egfr-bij-volwassenen/","title":"PM2.5-blootstelling versnelt daling van eGFR bij volwassenen","published":"2026-08-24"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/14/kaliumbinders-ondersteunen-raasi-gebruik-bij-ckd-maar-terugkeer-van-hyperkaliemi/","title":"Kaliumbinders ondersteunen RAASi-gebruik bij CKD, maar terugkeer van hyperkaliëmie versnelt nierfunctieverlies","published":"2026-08-22"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/12/romosozumab-vermindert-wervelfracturen-en-mace-bij-osteoporose-met-chronische-ni/","title":"Romosozumab vermindert wervelfracturen en MACE bij osteoporose met chronische nierziekte — TriNetX-cohort","published":"2026-08-20"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/12/01/ras-remmers-verlagen-risico-op-nieuwe-ckd-bij-diabetes-type-2-met-behoudende-nie/","title":"RAS-remmers verlagen risico op nieuwe CKD bij diabetes type 2 met behoudende nierfunctie","published":"2026-08-17"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/06/30/kfre-aangepast-voor-multimorbiditeit-verbetert-schatting-nierfalenrisico/","title":"KFRE aangepast voor multimorbiditeit verbetert schatting nierfalenrisico","published":"2026-08-03"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/12/matige-koffiedrinken-waarschijnlijk-veilig-en-mogelijk-gunstig-bij-chronische-ni/","title":"Matige koffiedrinken waarschijnlijk veilig en mogelijk gunstig bij chronische nierziekte","published":"2026-07-29"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/29/lichaamsrondheidsindex-bri-voorspelt-sterfte-bij-nierpatienten-beter-dan-bmi/","title":"Lichaamsrondheidsindex (BRI) voorspelt sterfte bij nierpatiënten beter dan BMI","published":"2026-07-27"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/16/pandora-register-supra-versus-intra-annulaire-kleppen-bij-tavr-in-tavr/","title":"PANDORA-register: supra- versus intra-annulaire kleppen bij TAVR-in-TAVR","published":"2026-07-17"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/05/25/pah-met-renaal-diabetische-overlap-komt-vaak-voor-en-geeft-tweemaal-zo-hoog-mort/","title":"PAH met renaal-diabetische overlap komt vaak voor en geeft tweemaal zo hoog mortaliteitsrisico","published":"2026-06-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/04/veroudering-immuundysfunctie-en-nierfibrose-kip-of-ei/","title":"Veroudering, immuundysfunctie en nierfibrose: kip of ei?","published":"2026-04-05"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/06/kdigo-consensusconferentie-uitdagingen-bij-gecombineerd-hartfalen-en-nierziekte/","title":"KDIGO-consensusconferentie: uitdagingen bij gecombineerd hartfalen en nierziekte","published":"2026-03-15"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/03/06/kouno-tori-antitrombine-verlengt-de-zwangerschap-niet-bij-vroege-ernstige-pre-ec/","title":"KOUNO-TORI: antitrombine verlengt de zwangerschap niet bij vroege ernstige pre-eclampsie en geeft meer bloedingen","published":"2026-03-06"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/17/albuminurie-of-proteinurie-bij-glomerulaire-ziekte-en-ckd-wat-te-gebruiken/","title":"Albuminurie of proteïnurie bij glomerulaire ziekte en CKD: wat te gebruiken?","published":"2026-03-04"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/01/01/vertrouwen-nodig-om-de-risico-behandelparadox-bij-ckd-te-bestrijden/","title":"Vertrouwen nodig om de risico-behandelparadox bij CKD te bestrijden","published":"2026-03-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/12/01/cardiometabole-index-en-sarcopenie-voorspellen-sterfte-bij-chronische-nierziekte/","title":"Cardiometabole index en sarcopenie voorspellen sterfte bij chronische nierziekte","published":"2026-03-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/13/endotheliale-prolylhydroxylase-3-vermindert-maladaptieve-inflammatie-bij-nierher/","title":"Endotheliale prolylhydroxylase 3 vermindert maladaptieve inflammatie bij nierherstel na ischemie","published":"2026-02-13"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/01/nierbeschermende-effecten-van-statines-bij-ckd-patienten-in-hong-kong/","title":"Nierbeschermende effecten van statines bij CKD-patiënten in Hong Kong","published":"2026-02-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/28/hypertensie-bij-dialysepatienten-de-kloof-tussen-bewijs-en-praktijk/","title":"Hypertensie bij dialysepatiënten: de kloof tussen bewijs en praktijk","published":"2026-01-28"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/26/zittende-zoutbelastingstest-voor-lateralisatie-van-primair-aldosteronisme/","title":"Zittende zoutbelastingstest voor lateralisatie van primair aldosteronisme","published":"2026-01-26"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/01/factoren-geassocieerd-met-anemie-bij-chronische-nierziekte-in-brazilie/","title":"Factoren geassocieerd met anemie bij chronische nierziekte in Brazilië","published":"2026-01-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/12/26/pth-suppressieprofielen-na-orale-calciumbelasting-bij-niertransplantatiepatiente/","title":"PTH-suppressieprofielen na orale calciumbelasting bij niertransplantatiepatiënten","published":"2025-12-26"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/12/24/risicovoorspellingsmodellen-voor-ouderen-met-chronische-nierziekte/","title":"Risicovoorspellingsmodellen voor ouderen met chronische nierziekte","published":"2025-12-24"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/02/01/aspirine-en-cardiovasculaire-uitkomsten-bij-chronische-nierziekte/","title":"Aspirine en cardiovasculaire uitkomsten bij chronische nierziekte","published":"2023-02-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2022/11/01/checkpoint-remmers-verhogen-korttermijnrisico-op-hypertensie-niet-meta-analyse/","title":"Checkpoint-remmers verhogen korttermijnrisico op hypertensie niet: meta-analyse","published":"2022-11-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2019/06/01/mortaliteitsuitkomsten-bij-intensieve-bloeddrukstreefwaarden-bij-ckd/","title":"Mortaliteitsuitkomsten bij intensieve bloeddrukstreefwaarden bij CKD","published":"2019-06-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2018/08/14/hoofdstamrevascularisatie-bij-ckd-pci-versus-cabg-in-de-excel-trial/","title":"Hoofdstamrevascularisatie bij CKD: PCI versus CABG in de EXCEL-trial","published":"2018-08-14"},{"url":"https://hartvaat.nl/2017/11/21/bloeddrukeffecten-van-ibuprofen-naproxen-en-celecoxib-bij-artritis-precision-abp/","title":"Bloeddrukeffecten van ibuprofen, naproxen en celecoxib bij artritis: PRECISION-ABPM","published":"2017-11-21"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/08/01/cabg-versus-pci-en-risico-op-myocardinfarct-en-revascularisatie-bij-ckd-patiente/","title":"CABG versus PCI en risico op myocardinfarct en revascularisatie bij CKD-patiënten","published":"2016-08-01"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}