# Wat is chronische nierziekte (CKD)?

*Chronische nierziekte · Aandoening · https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/wat-is-chronische-nierziekte/*

Chronische nierziekte (CKD) is gedefinieerd als structurele of functionele afwijkingen van de nier gedurende meer dan 3 maanden, of een persisterende eGFR <60 mL/min/1,73m². CKD treft wereldwijd circa 10–15% van de volwassenen en is een onafhankelijke risicofactor voor cardiovasculaire ziekte en progressie naar niervervangende therapie.

## Kernbegrippen

- **eGFR (geschatte glomerulaire filtratiesnelheid)**: Schatting van de nierfunctie op basis van serumcreatinine, leeftijd, geslacht en etniciteit; normaal >90 mL/min/1,73m².
- **Albuminurie/proteïnurie**: Verhoogde eiwituitscheiding in de urine; marker van glomerulaire schade; albumine-creatinineratio (ACR) is de standaardmeting.
- **CKD-definitie**: eGFR <60 mL/min/1,73m² OF markers van nierschade (albuminurie, sedimentsafwijkingen, beeldvorming, pathologie) gedurende >3 maanden.
- **Oorzaken**: Diabetes mellitus (meest frequent), hypertensie, glomerulonefritis, polycysteuze nierziekte, erfelijke aandoeningen.
- **CGA-klassificatie**: KDIGO-classificatie: Cause (oorzaak), eGFR-categorie (G1–G5), Albuminurie-categorie (A1–A3); volledig risicoprofiel.

## Definitie en diagnose

CKD wordt gediagnosticeerd bij aanwezigheid van nierschade of lage eGFR gedurende meer dan 3 maanden. Nierschade omvat: albuminurie ≥30 mg/24 uur (of ACR ≥3 mg/mmol), sedimentsafwijkingen (hematurie van renale oorsprong, celcylinders), elektrolietstoornis door tubulopathie, structurele afwijkingen (polycysteuze nieren, hydronefrose, hypoplasie), of histologisch bewijs. Een eenmalig verlaagde eGFR of tijdelijke proteinurie is onvoldoende; persistentie van >3 maanden is vereist voor diagnose.

## Epidemiologie

CKD treft 10–15% van de mondiale bevolking. In Nederland zijn naar schatting 1,7 miljoen mensen getroffen, van wie een aanzienlijk deel onbekend is met de diagnose. De prevalentie neemt toe door vergrijzing en stijging van type 2 diabetes en hypertensie.

## Meest voorkomende oorzaken

- Diabetische nefropathie: meest frequente oorzaak van eindstadium nierziekte (ESRD) in westerse landen (~35%)
- Hypertensieve nierziekte: op 2: (~25%)
- Primaire glomerulonefritis: IgA-nefropathie, focale segmentale glomerulosclerose
- Polycysteuze nierziekte: autosomaal dominant of recessief
- Renovasculaire ziekte: nierslagaderatrose bij ouderen

## Klinische gevolgen

CKD veroorzaakt: (1) verminderde klaring van nierfunctie-afhankelijke geneesmiddelen; (2) accumulatie van uremische toxines; (3) dysregulatie van calcium/fosfaat-metabolisme (secundair hyperparathyreoïdie); (4) anemie door verminderde erytropoëtineproductie; (5) sterk verhoogd cardiovasculair risico (bij CKD G3B–G5: vergelijkbaar met bekende HVZ).

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-09-26 [Genetische variant verklaart bias in creatinine-eGFR bij patiënten van Afrikaanse afkomst](https://hartvaat.nl/2026/09/26/genetische-variant-verklaart-bias-in-creatinine-egfr-bij-patienten-van-afrikaans/)
- 2026-09-24 [Combinatie balcanrenone en dapagliflozin veroorzaakt reversibele eGFR-daling bij CKD — MIRO-CKD](https://hartvaat.nl/2026/09/17/combinatie-balcanrenone-en-dapagliflozin-veroorzaakt-reversibele-egfr-daling-bij/)
- 2026-09-08 [LMR- en EKFC-formules geven nauwkeurigere eGFR-schattingen bij etnisch diverse patiënten — AIM CKD](https://hartvaat.nl/2026/10/01/lmr-en-ekfc-formules-geven-nauwkeurigere-egfr-schattingen-bij-etnisch-diverse-pa/)
- 2026-08-24 [PM2.5-blootstelling versnelt daling van eGFR bij volwassenen](https://hartvaat.nl/2026/09/01/pm2-5-blootstelling-versnelt-daling-van-egfr-bij-volwassenen/)
- 2026-03-04 [Albuminurie of proteïnurie bij glomerulaire ziekte en CKD: wat te gebruiken?](https://hartvaat.nl/2026/02/17/albuminurie-of-proteinurie-bij-glomerulaire-ziekte-en-ckd-wat-te-gebruiken/)
- 2026-02-24 [Cystatine C bij chronische nierziekte: betere diagnostiek en patiëntuitkomsten](https://hartvaat.nl/2026/02/24/cystatine-c-bij-chronische-nierziekte-betere-diagnostiek-en-patientuitkomsten/)
- 2026-02-24 [Systemische effecten van metabole acidose](https://hartvaat.nl/2026/02/24/systemische-effecten-van-metabole-acidose/)
- 2026-02-20 [Darmmicrobiota en geschatte glomerulaire filtratiesnelheid in twee Zweedse cohorten](https://hartvaat.nl/2026/02/20/darmmicrobiota-en-geschatte-glomerulaire-filtratiesnelheid-in-twee-zweedse-cohor/)
- 2026-01-15 [Populatiegebaseerde eGFR-verdelingen voor vroege identificatie van chronische nierziekte](https://hartvaat.nl/2026/01/15/populatiegebaseerde-egfr-verdelingen-voor-vroege-identificatie-van-chronische-ni/)

## Bronnen

- KDIGO 2024 CKD Richtlijn — Kidney International 2024 https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018
- ESC 2021 Preventie Richtlijn https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484
- NHG-Standaard CVRM https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/cardiovasculair-risicomanagement

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.