{"id":"primaire-preventie-overzicht","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/preventie/primaire-preventie-overzicht/","title":"Primaire preventie van hart- en vaatziekten","kind":"Praktijk","group":"preventie","group_label":"Preventie & Risicoschatting","category":"preventie","meta_description":"Primaire preventie van hart- en vaatziekten: risicoschatting, behandeldrempels voor statines en antihypertensiva, leefstijlinterventies en individuele","intro":"Primaire preventie richt zich op het voorkómen van een eerste cardiovasculaire event bij personen zonder bekende hart- en vaatziekte. Een gestructureerde aanpak — risicoschatting, identificatie van risicoversterkers, leefstijlinterventie en afgewogen medicamenteuze behandeling — vormt de basis van de ESC-richtlijn Cardiovasculaire Preventie 2021.","key_terms":[{"term":"Primaire preventie","definition":"Preventie van cardiovasculaire ziekte bij personen zonder eerder cardiovasculair event of bekende atherosclerotische ziekte."},{"term":"Behandeldrempel","definition":"SCORE2-risiconiveau waarbij ESC het starten van lipiden- of bloeddrukbehandeling aanbeveelt; afhankelijk van leeftijdscategorie en regio."},{"term":"Gedeelde besluitvorming","definition":"Besluitvormingsproces waarbij arts en patiënt samen een behandelkeuze maken op basis van wetenschappelijk bewijs én de waarden en voorkeuren van de patiënt."},{"term":"Polyfarmacie-preventie","definition":"Bewuste afweging van het aantal gelijktijdige preventieve middelen, rekening houdend met therapietrouw, bijwerkingen en kwaliteit van leven."},{"term":"Polypil","definition":"Combinatiepil met statine, antihypertensivum en aspirine; bewezen effectief in TIPS-3 trial (NNT ~33 over 5 jaar bij intermediair risico) voor primaire preventie."}],"heading":"Gestructureerde primaire preventie: van risicoschatting naar behandeling","body_markdown":"## Stap 1: Risicoschatting\n\nGebruik SCORE2 (40-69 jaar) of SCORE2-OP (≥70 jaar) voor alle patiënten zonder bekende cardiovasculaire ziekte, diabetes of FH. Identificeer risicoversterkers (Lp(a), CAC, hsCRP, familieanamnese) bij borderline risico. Categorie 'zeer hoog' vereist geen SCORE2-berekening bij bekende cardiovasculaire ziekte, DM type 1/2 met orgaanschade, FH of ernstige CKD.\n\n## Stap 2: Leefstijlinterventie\n\nLeefstijlinterventie is voor alle risicocategorieën de eerste stap en geeft de grootste populatie-attributabele winst: stoppen met roken, mediterraan voedingspatroon, 150-300 min/week matige aerobe activiteit, gewichtsnormalisatie, alcoholreductie. Motiverende gespreksvoering en multidisciplinaire ondersteuning verhogen effectiviteit.\n\n## Stap 3: Medicamenteuze behandeling\n\n- Statines: bij hoog of zeer hoog risico; LDL-streefdoel afhankelijk van risicocategorie; combinatie met ezetimibe bij onvoldoende LDL-verlaging\n- Antihypertensiva: bij systolische bloeddruk >140 mmHg na leefstijlinterventie; drempelwaarden lager bij hoog/zeer hoog risico\n- Aspirine: niet aanbevolen voor primaire preventie bij de meeste patiënten (NNT hoog, bloedingsrisico vergelijkbaar met cardiovasculair voordeel)\n\n## Polypil-strategie\n\nDe TIPS-3 trial (2021) toonde effectiviteit van een polypil (simvastatine + ramipril + aspirine + foliumzuur) in een intermediair-risico populatie: 21% RRR op major CV events. De polypil verbetert therapietrouw bij patiënten met meerdere preventieve indicaties.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/preventie/score2-en-score2-op/","https://hartvaat.nl/kennis/preventie/leefstijladvisering-cardiologie/","https://hartvaat.nl/kennis/preventie/statines-primaire-preventie/","https://hartvaat.nl/kennis/preventie/esc-richtlijn-cardiovasculaire-preventie-2021/"],"sources":[{"label":"ESC 2021 CVD Prevention Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484"},{"label":"NHG-Standaard CVRM","url":"https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/cardiovasculair-risicomanagement"},{"label":"ESC 2019 Dyslipidaemia Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehz455"},{"label":"ESC 2018 Hypertension Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehy339"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2021/01/21/polypil-met-of-zonder-aspirine-bij-personen-zonder-cvd-nejm-polypill-tips-3/","title":"Polypil met of zonder aspirine bij personen zonder CVD: NEJM PolyPill-TIPS-3","published":"2021-01-21"},{"url":"https://hartvaat.nl/2019/08/24/polypil-voor-primaire-en-secundaire-cv-preventie-lancet-polyiran/","title":"Polypil voor primaire en secundaire CV-preventie: Lancet PolyIran","published":"2019-08-24"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}