{"id":"risicofactoren-cardiovasculair","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/preventie/risicofactoren-cardiovasculair/","title":"Cardiovasculaire risicofactoren: modificeerbaar en niet-modificeerbaar","kind":"Diagnostiek","group":"preventie","group_label":"Preventie & Risicoschatting","category":"preventie","meta_description":"Cardiovasculaire risicofactoren: modificeerbare (roken, hypertensie, LDL, diabetes, inactiviteit) en niet-modificeerbare (leeftijd, geslacht","intro":"Cardiovasculaire risicofactoren worden traditioneel onderscheiden in modificeerbare en niet-modificeerbare factoren. Modificeerbare factoren bieden aanknopingspunten voor preventie, terwijl niet-modificeerbare factoren de basisdrempel bepalen. Kennis van de sterkte van elk risicofactor stuurt prioritering van interventies.","key_terms":[{"term":"Klassieke risicofactoren","definition":"Roken, hypertensie, hypercholesterolemie, diabetes mellitus en familiaire belasting; geïdentificeerd door de Framingham-studie; verantwoordelijk voor het merendeel van de cardiovasculaire ziektelast."},{"term":"Niet-traditionele risicofactoren","definition":"Lp(a), hsCRP, homocysteïne, microalbuminurie, psychosociale stress, slaapapneu, reumatische ziekten, HIV; verhogen risico boven klassieke risicofactoren."},{"term":"Familiaire hypercholesterolemie (FH)","definition":"Genetische aandoening met sterk verhoogd LDL-cholesterol vanaf de geboorte; sterk verhoogd levenslang CV-risico; cascade screening bij eerstegraadsfamilieleden."},{"term":"Lp(a)","definition":"Lipoproteine(a); genetisch bepaald lipoproteine; bij >50 mg/dL (>125 nmol/L) significant verhoogd risico op MI en aortaklepstenose; niet beïnvloedbaar door leefstijl of statines."},{"term":"Metabole gezondheid","definition":"Combinatie van normale bloeddruk, bloedglucose, taille-omvang, triglyceriden en HDL; meerdere afwijkingen (metabool syndroom) geven multiplicatief verhoogd CV-risico."}],"heading":"Overzicht cardiovasculaire risicofactoren en hun klinische betekenis","body_markdown":"## Modificeerbare risicofactoren\n\n- Roken: 2-4x verhoogd risico; sterkste modificeerbare risicofactor; stopen reduceert risico al binnen 1-2 jaar aanzienlijk\n- Hypertensie: lineaire relatie met CV-risico vanaf 115/75 mmHg; behandeling verlaagt beroerte-risico met 35-40%, MI-risico met 20-25%\n- LDL-cholesterol: 'lager is beter' principe; elke 1 mmol/L LDL-daling geeft circa 20% RRR op major CV events\n- Diabetes mellitus: 2-4x verhoogd risico; microvascular en macrovascular complicaties; SGLT2-remmers en GLP-1 RA verlagen CV events\n- Fysieke inactiviteit: OR 1,5-2,0 voor CV-ziekte; matige aerobe activiteit (150 min/week) geeft substantiële risicoreductie\n- Obesitas en centraal vet: taille-omvang >94 cm (M) of >80 cm (V) als risicomarker\n\n## Niet-modificeerbare risicofactoren\n\n- Leeftijd: dominante determinant van absoluut risico\n- Geslacht: mannen 10 jaar eerder manifest CV-event dan vrouwen; bescherming verdwijnt na menopauze\n- Familieanamnese: eerstegraads familielid met premature CV-ziekte (\n\n## Risicoversterkers\n\nLp(a) ≥50 mg/dL, coronair calciumscore ≥100 AU, hsCRP ≥2 mg/L, ABI <0,9, eiwituria, psychosociale stress en reumatoïde artritis zijn risicoversterkers die de risicocategorie kunnen opwaarderen bij borderline patiënten.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/preventie/score2-en-score2-op/","https://hartvaat.nl/kennis/preventie/levenslang-cardiovasculair-risico/","https://hartvaat.nl/kennis/preventie/primaire-preventie-overzicht/","https://hartvaat.nl/kennis/preventie/esc-richtlijn-cardiovasculaire-preventie-2021/"],"sources":[{"label":"ESC 2021 CVD Prevention Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484"},{"label":"Yusuf S et al. — INTERHEART: attributabel risico per risicofactor (Lancet 2004)","url":"https://doi.org/10.1016/S0140-6736(04)17018-9"},{"label":"NHG-Standaard CVRM","url":"https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/cardiovasculair-risicomanagement"},{"label":"ESC 2019 Dyslipidaemia Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehz455"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/12/01/optimale-cardiometabole-gezondheid-tijdens-zwangerschap-verlaagt-risico-op-compl/","title":"Optimale cardiometabole gezondheid tijdens zwangerschap verlaagt risico op complicaties","published":"2026-08-17"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/16/lp-a-en-hscrp-voorspellen-ascvd-bij-mensen-zonder-klassieke-risicofactoren/","title":"Lp(a) én hsCRP voorspellen ASCVD bij mensen zónder klassieke risicofactoren","published":"2026-07-17"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/01/risicofactoren-voor-cardiovasculaire-events-bij-heterozygote-familiaire-hypercho/","title":"Risicofactoren voor cardiovasculaire events bij heterozygote familiaire hypercholesterolemie","published":"2026-05-06"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/13/genetisch-bepaalde-afkomst-en-morfologische-en-moleculaire-kenmerken-van-carotis/","title":"Genetisch bepaalde afkomst en morfologische en moleculaire kenmerken van carotisplaques","published":"2026-02-13"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/22/nachtelijke-hypertensie-en-prognose-bij-zeer-oude-patienten/","title":"Nachtelijke hypertensie en prognose bij zeer oude patiënten","published":"2026-01-22"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/12/10/invloed-van-leeftijd-geslacht-en-ras-op-testinterpretatie-bij-primair-aldosteron/","title":"Invloed van leeftijd, geslacht en ras op testinterpretatie bij primair aldosteronisme","published":"2025-12-10"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/03/25/leeftijds-en-sekseverschillen-in-effectiviteit-van-diabetesbehandeling-netwerk-m/","title":"Leeftijds- en sekseverschillen in effectiviteit van diabetesbehandeling: netwerk-meta-analyse","published":"2025-03-25"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/01/01/opleiding-intelligentie-en-cognitie-onafhankelijke-verbanden-met-hypertensie/","title":"Opleiding, intelligentie en cognitie: onafhankelijke verbanden met hypertensie","published":"2023-01-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2017/02/16/bariatrische-chirurgie-versus-intensieve-medicamenteuze-therapie-bij-diabetes-5-/","title":"Bariatrische chirurgie versus intensieve medicamenteuze therapie bij diabetes: 5-jaarsresultaten NEJM","published":"2017-02-16"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}