# Secundaire preventie na hart- en vaatziekte

*Preventie & Risicoschatting · Praktijk · https://hartvaat.nl/kennis/preventie/secundaire-preventie-overzicht/*

Secundaire preventie richt zich op patiënten met bewezen atherosclerotische cardiovasculaire ziekte (ASCVD) — na myocardinfarct, PCI, CABG, TIA, beroerte of perifeer arterieel lijden. De behandeldoelen zijn scherper dan bij primaire preventie; multifarmacie met bewezen meerwaarde is de regel.

## Kernbegrippen

- **Secundaire preventie**: Preventie van recidief cardiovasculair event bij patiënten met bewezen atherosclerotische ziekte; intensievere behandeldoelen dan primaire preventie.
- **DAPT (duale antiplaatjestherapie)**: Combinatie van aspirine met P2Y12-remmer (clopidogrel, ticagrelor of prasugrel); standaard na ACS en PCI gedurende 12 maanden (bij hoog bloedingsrisico: 3-6 maanden).
- **LDL-streefdoel ASCVD**: ESC 2021: LDL <1,4 mmol/L én ≥50% verlaging ten opzichte van baseline; bij recidief event binnen 2 jaar: LDL <1,0 mmol/L.
- **PCSK9-remmer**: Monoklonaal antilichaam (evolocumab, alirocumab) dat PCSK9 blokkeert en LDL-receptoren op levercellen spaart; verlaagt LDL met 50-60% additioneel boven statine; geïndiceerd bij niet-bereiken streefdoel.
- **Bètablokker na MI**: Bewezen mortaliteitsreductie bij post-MI met LVEF-disfunctie; routinematig gebruik bij normale LVEF na ongecompliceerd MI ter discussie (beperkt evidence); ESC: overweeg bij alle post-MI patiënten.

## Antitrombotica

Aspirine 80 mg levenslang bij alle patiënten met ASCVD. Na ACS of PCI: DAPT (aspirine + ticagrelor 90 mg 2dd of prasugrel 10 mg 1dd) gedurende 12 maanden; bij hoog bloedingsrisico (PRECISE-DAPT ≥25): 3-6 maanden DAPT. Bij PCI voor stabiele angina: DAPT 1-6 maanden afhankelijk van stenttype en bloedingsrisico.

## Lipidenverlagende therapie

- Intensieve statine (atorvastatine 80 mg of rosuvastatine 40 mg): eerste keus
- Bij streefdoel LDL 
- Bij LDL nog steeds boven streefdoel: PCSK9-remmer (evolocumab of alirocumab)
- Bij recidief event binnen 2 jaar: LDL-streefdoel 

## Bloeddruk

ACE-remmer of ARB bij post-MI met LVEF-disfunctie, diabetes of CKD (klasse I). Streefdoel bloeddruk: 120-130/70-80 mmHg bij de meeste patiënten. Bètablokker bij LVEF ≤40% of symptomatisch hartfalen na MI.

## Diabetes bij ASCVD

SGLT2-remmer (empagliflozine, dapagliflozine, canagliflozine) of GLP-1 RA (liraglutide, semaglutide) voor patiënten met DM type 2 en ASCVD (bewezen cardiovasculair voordeel onafhankelijk van glucoseregulatie).

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2023-11-01 [Enterisch-gecoat versus ongecoat aspirine: geen verschil in GI-bloedingen — ADAPTABLE](https://hartvaat.nl/2023/11/01/enterisch-gecoat-versus-ongecoat-aspirine-geen-verschil-in-gi-bloedingen-adaptab/)
- 2017-01-17 [DAPT versus aspirine monotherapie bij diabetes met multivatenlijden na CABG: FREEDOM](https://hartvaat.nl/2017/01/17/dapt-versus-aspirine-monotherapie-bij-diabetes-met-multivatenlijden-na-cabg-free/)

## Bronnen

- ESC 2021 CVD Prevention Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484
- ESC 2019 Dyslipidaemia Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehz455
- ESC 2023 ACS Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehad191
- NHG-Standaard CVRM https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/cardiovasculair-risicomanagement

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.