{"id":"statines-primaire-preventie","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/preventie/statines-primaire-preventie/","title":"Statines bij primaire preventie: wie profiteert?","kind":"Geneesmiddel","group":"preventie","group_label":"Preventie & Risicoschatting","category":"preventie","meta_description":"Statines bij primaire preventie: wie profiteert? NNT, absolute risicoreductie, behandeldrempels per risicocategorie en LDL-streefdoelen per ESC-richtlijn","intro":"Statines zijn de meest onderzochte klasse geneesmiddelen in de cardiovasculaire preventie. Bij primaire preventie is het voordeel sterk afhankelijk van het absolute basisrisico van de patiënt. Moderne richtlijnen adviseren statines bij hoog of zeer hoog risico, met LDL-streefdoelen die variëren per risicocategorie.","key_terms":[{"term":"Cholesterol Treatment Trialists (CTT)","definition":"Metaanalyse van 28 RCT's (n=186.854); elke 1 mmol/L LDL-daling geeft 22% RRR op major vascular events; lineaire dosisrespons."},{"term":"LDL-streefdoel primaire preventie","definition":"ESC 2021: hoog risico LDL <1,8 mmol/L en ≥50% verlaging; zeer hoog risico LDL <1,4 mmol/L en ≥50% verlaging."},{"term":"Intensieve statinetherapie","definition":"Rosuvastatine 20-40 mg of atorvastatine 40-80 mg/dag; verlagen LDL met 50-60% ten opzichte van baseline."},{"term":"Statin-associated muscle symptoms (SAMS)","definition":"Myalgie, spierpijn of zwakte bij statinegebruik; echte myopathie of rabdomyolyse zelden; wisseling van statine of dosisaanpassing lost SAMS op in de meeste gevallen."},{"term":"Nieuwe diabetes door statine","definition":"Statines verhogen risico op type 2 diabetes licht (~10% RRI); absoluut risico laag; overgeshadowed door cardiovasculair voordeel bij hoog-risico patiënten."}],"heading":"Statines bij primaire preventie: effectiviteit, streefdoelen en praktijk","body_markdown":"## Wie profiteert?\n\nHet absolute voordeel van statines is proportioneel aan het basisrisico. Bij hoog (SCORE2 10-20%) 10-jaarsrisico en gemiddeld LDL van 3,5 mmol/L geeft intensieve statinetherapie ARR van circa 3-4% over 5 jaar (NNT 25-33). Bij laag basisrisico (SCORE2 100 — te hoog om routinebehandeling te rechtvaardigen.\n\n## ESC 2021 behandeldrempels\n\n- Matig risico: overweeg statine bij LDL ≥2,6 mmol/L ondanks leefstijlinterventie (klasse IIa)\n- Hoog risico: statine geïndiceerd bij LDL ≥1,8 mmol/L (klasse I); streefdoel LDL \n- Zeer hoog risico: statine geïndiceerd (klasse I); streefdoel LDL \n\n## Keuze van het statine\n\nRosuvastatine en atorvastatine zijn de krachtigste statines. Simvastatine 20-40 mg is een acceptabel alternatief bij lager risico. Fluvastatin en pravastatin zijn hydrofiel en hebben minder geneesmiddelinteracties; minder LDL-verlaging. Bij onvoldoende respons: voeg ezetimibe toe (extra 15-20% LDL-verlaging).\n\n## Spierklachten\n\nMyalgie treedt op bij 5-10% van gebruikers in observationele studies, maar slechts 1-3% in geblindeerde RCT's (nocebo-effect). Bij vermoede SAMS: controleer CK; stop statine tijdelijk; wissel naar alternatief statine of verlaag dosis.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/preventie/primaire-preventie-overzicht/","https://hartvaat.nl/kennis/preventie/risicofactoren-cardiovasculair/","https://hartvaat.nl/kennis/preventie/score2-en-score2-op/","https://hartvaat.nl/kennis/preventie/esc-richtlijn-cardiovasculaire-preventie-2021/"],"sources":[{"label":"Cholesterol Treatment Trialists (CTT) — intensieve statinetherapie (Lancet 2010)","url":"https://doi.org/10.1016/S0140-6736(10)61350-5"},{"label":"ESC 2021 CVD Prevention Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484"},{"label":"ESC 2019 Dyslipidaemia Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehz455"},{"label":"NHG-Standaard CVRM","url":"https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/cardiovasculair-risicomanagement"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/08/10/statines-na-je-zeventigste-wat-staree-wel-en-niet-gaat-beantwoorden/","title":"Statines na je zeventigste: wat STAREE wel en niet gaat beantwoorden","published":"2026-08-10"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/19/evolocumab-en-doorgankelijkheid-van-veneuze-bypasses-na-cabg-newton-cabg-cardiol/","title":"Evolocumab en doorgankelijkheid van veneuze bypasses na CABG: NEWTON-CABG CardioLink-5","published":"2026-02-19"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/16/aanvullende-farmacologische-strategieen-voor-restrisicoreductie-na-revascularisa/","title":"Aanvullende farmacologische strategieën voor restrisicoreductie na revascularisatie","published":"2026-02-16"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/01/01/diabetes-obesitas-en-de-metabole-drijfveren-van-perifeer-arterieel-vaatlijden/","title":"Diabetes, obesitas en de metabole drijfveren van perifeer arterieel vaatlijden","published":"2026-01-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2025/01/01/nieuwe-therapeutische-mogelijkheden-voor-cholesterolverlaging-een-expertreview/","title":"Nieuwe therapeutische mogelijkheden voor cholesterolverlaging: een expertreview","published":"2025-01-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/07/21/vegetarisch-of-veganistisch-dieet-en-bloedlipiden-meta-analyse-van-rct-s/","title":"Vegetarisch of veganistisch dieet en bloedlipiden: meta-analyse van RCT's","published":"2023-07-21"},{"url":"https://hartvaat.nl/2019/11/01/interventies-voor-statinevoorschrijving-bij-primaire-cv-preventie-meta-analyse/","title":"Interventies voor statinevoorschrijving bij primaire CV-preventie: meta-analyse","published":"2019-11-01"},{"url":"https://hartvaat.nl/2017/09/26/sams-ci-score-toegepast-op-gerandomiseerde-trial-over-statine-myopathie/","title":"SAMS-CI score toegepast op gerandomiseerde trial over statine-myopathie","published":"2017-09-26"},{"url":"https://hartvaat.nl/2017/06/24/bijwerkingen-bij-niet-geblindeerde-versus-geblindeerde-statinetherapie-lancet-as/","title":"Bijwerkingen bij niet-geblindeerde versus geblindeerde statinetherapie: Lancet ASCOT-LLA","published":"2017-06-24"},{"url":"https://hartvaat.nl/2017/05/30/polygene-risicoscore-en-relatief-voordeel-van-statinetherapie-primaire-preventie/","title":"Polygene risicoscore en relatief voordeel van statinetherapie: primaire preventie","published":"2017-05-30"},{"url":"https://hartvaat.nl/2017/05/16/statines-voor-primaire-preventie-bij-ouderen-meta-analyse-van-jupiter-en-hope-3/","title":"Statines voor primaire preventie bij ouderen: meta-analyse van JUPITER en HOPE-3","published":"2017-05-16"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/11/15/statines-voor-primaire-cardiovasculaire-preventie-uspstf-aanbeveling/","title":"Statines voor primaire cardiovasculaire preventie: USPSTF-aanbeveling","published":"2016-11-15"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/11/15/statines-voor-primaire-cardiovasculaire-preventie-uspstf-evidence-report/","title":"Statines voor primaire cardiovasculaire preventie: USPSTF evidence report","published":"2016-11-15"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}