# Stoppen met roken: farmacologische ondersteuning

*Preventie & Risicoschatting · Geneesmiddel · https://hartvaat.nl/kennis/preventie/stoppen-met-roken-ondersteuning/*

Stoppen met roken is de effectiefste leefstijlinterventie voor cardiovasculaire risicoreductie. Farmacologische ondersteuning verdubbelt tot verdrievoudigt de slagingskans. Varenicline (partiële nicotine-agonist) is het meest effectief; bupropion en nicotinevervangende therapie (NRT) zijn alternatieven bij contra-indicaties.

## Kernbegrippen

- **Varenicline (Champix)**: Partieel agonist van α4β2-nicotinereceptor; vermindert nicotinebehoefte en ontneemt het belonende effect van roken; meest effectief farmacon voor rookstop.
- **Nicotinevervangende therapie (NRT)**: Nicotinepleister, -kauwgom, -inhalator of -zuigtablet; verminderen ontwenningsverschijnselen; combinatie van pleister + kortwerkend NRT effectiever dan monotherapie.
- **Bupropion (Zyban)**: Dopamine/noradrenaline-heropnameremmer; origineel antidepressivum; effectiviteit rookstop vergelijkbaar met NRT; contra-indicatie bij epilepsie.
- **Abstinentiepercentage**: Percentage rokers dat na interventie na 12 maanden rookvrij is; placebo ~5-10%, NRT ~16%, bupropion ~18%, varenicline ~26-29%.
- **Motivatie-interview**: Gespreksinterventie die ambivalentie over rookstop onderzoekt en intrinsieke motivatie versterkt; effectief als voorbereiding op farmacologische behandeling.

## Varenicline

Varenicline (1 mg 2dd, opbouwschema) is het meest effectief voor rookstop: odds ratio 2,9 versus placebo (Cochrane). Het vermindert zowel de nicotinedrang als het gevoel van beloning bij toevallige rookexposure. Start 1-2 weken vóór de geplande stopdag. Bijwerkingen: misselijkheid (meest frequent), slaapstoornissen, levendige dromen. Voorzichtigheid bij ernstige psychiatrische voorgeschiedenis (hoewel grote RCT's geen significant psychiatrisch signaal toonden).

## Nicotinevervangende therapie (NRT)

Nicotinepleister (langwerkend) combineert met nicotinekauwgom of -inhaler (kortwerkend) bij craving-momenten. Combinatietherapie is effectiever dan monotherapie. NRT is veilig bij recent MI en bij patiënten met coronairlijden (geeft minder vasoconstrictie dan roken). Duur van gebruik: minimaal 8-12 weken.

## Bupropion

Bupropion 150 mg 1dd gedurende 6 dagen, daarna 150 mg 2dd; start 1-2 weken voor stopdag; behandelduur 7-12 weken. Contra-indicaties: epilepsie, eetstoornissen, MAO-remmer gebruik. Effectiviteit vergelijkbaar met NRT-monotherapie.

## Cardiovasculaire veiligheid

Alle drie farmacologische opties zijn veilig na acuut coronair syndroom. EAGLES-trial (2016) toonde geen significant verschil in ernstige cardiovasculaire events tussen varenicline, bupropion, NRT en placebo. E-sigaretten zijn geen bewezen effectieve rookstophulp en zijn niet door ESC aanbevolen als farmacotherapie.

## Bronnen

- Cahill K et al. — Varenicline voor rookstop (Cochrane 2016) https://doi.org/10.1002/14651858.CD006103.pub7
- ESC 2021 CVD Prevention Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484
- Farmacotherapeutisch Kompas — varenicline https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/v/varenicline
- NHG-Standaard Stoppen met roken https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/stoppen-met-roken

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.