# ESC-richtlijn Perifeer arterieel vaatlijden 2017

*Richtlijnen · Richtlijn · https://hartvaat.nl/kennis/richtlijnen/esc-richtlijn-perifeer-arterieel-2017/*

De ESC-richtlijn 2017 voor perifeer arterieel vaatlijden (PAV) biedt een multidisciplinair kader voor diagnostiek, risicostratificatie en revascularisatie. De enkel-armindex (EAI) is het centrale diagnostische instrument. Secundaire preventie met plaatjesremmer en statine geldt voor alle PAV-patiënten; revascularisatie is gereserveerd voor symptomatische of limb-threatening gevallen.

## Kernbegrippen

- **EAI ≤0,90**: Enkel-armindex ≤0,90 is diagnostisch voor perifeer arterieel vaatlijden; EAI <0,40 wijst op kritieke ischemie.
- **Claudicatio intermittens**: Reproduceerbare inspanningspijn in kuit of dij die verdwijnt bij rust; kenmerkend symptoom van PAV.
- **Kritieke ledematenischemie (CLI)**: Rustpijn en/of weefseldefect door PAV; risico op amputatie; spoedrevascularisatie noodzakelijk.
- **Gesuperviseerde looptraining**: Klasse I-aanbeveling bij claudicatio; minstens 3x/week 30-45 min gedurende 3 maanden; loopafstand verbetert significant.
- **Secundaire preventie PAV**: Antiplatelets + statine bij alle PAV-patiënten; bloeddrukbehandeling; rookstop; gericht op LDL <1,8 mmol/L.

## Diagnostiek

EAI (enkel-armindex) is de eerste diagnostische stap: systolische enkeldruk/systolische armdruk. EAI ≤0,90 is diagnostisch voor PAV. EAI 0,91-0,99 is borderline. EAI >1,40 wijst op starre vaten (diabetes, nierinsufficiëntie) — teenmeting noodzakelijk. Bij claudicatieklachten met normale rust-EAI: inspannings-EAI (na loopbandtest). Duplexechografie, CT-angiografie of MR-angiografie voor anatomische kaart vóór revascularisatie.

## Behandeling claudicatio intermittens

- Gesuperviseerde looptraining: klasse I aanbeveling; verdubbelt maximale loopafstand; superieur aan niet-gesuperviseerde training
- Cilostazol 100 mg 2dd: klasse IIa; PDE3-remmer met vasodilatator en mild antiplatelets effect; gecontra-indiceerd bij HF
- Revascularisatie (PTA/stent of bypass): klasse IIa bij ernstige invaliderende claudicatio na falen conservatieve therapie ≥3 maanden; aorto-iliacaal segment heeft gunstigste endovasculaire uitkomsten

## Kritieke ledematenischemie

CLI met rustpijn en/of ulcera vereist spoedrevascularisatie wanneer anatomisch haalbaar. Multidisciplinair vasculair team bepaalt keuze: endovasculair (PTA/stent) of bypass-chirurgie op basis van anatomie (TASC II-classificatie), comorbiditeit en chirurgisch risico. Bij onrevasculariseerbare CLI: amputatie en wondbehandeling in gespecialiseerd centrum.

## Antithrombotische therapie

- Asymptomatisch PAV: antiplatelets niet routinematig aanbevolen (geen bewijs)
- Symptomatisch PAV: aspirine 75-100 mg/dag of clopidogrel 75 mg/dag klasse I
- Na endovasculaire behandeling onderbeen: DAPT voor 1-3 maanden; lange termijn: aspirine of clopidogrel monotherapie
- Na bypass met kunststofprothese: clopidogrel boven aspirine voor betere doorgankelijkheid

## Andere vaatgebieden

Nierslagaderstenose: richtlijn adviseert terughoudendheid bij revascularisatie voor hypertensie-indicatie (CORAL-trial: geen voordeel stent vs. medicamenteus). Intestinale ischemie: chronisch mesenteriale ischemie is zeldzaam maar ernstig; endovasculair of open revascularisatie. Carotisstenose: verwijs naar ESC-beroerte/carotisrichtlijnen voor endarterectomie- en stentindicaties.

## Bronnen

- ESC 2017 Peripheral Arterial Diseases Guidelines — EHJ https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehx095
- ESC 2024 Aortic & Peripheral Arterial Diseases Guidelines — EHJ https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae179
- ESC 2021 CVD Prevention Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484
- Farmacotherapeutisch Kompas — Antiplatelets / statines https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.