# ESC-richtlijn Syncope 2018: classificatie en aanpak

*Richtlijnen · Richtlijn · https://hartvaat.nl/kennis/richtlijnen/esc-richtlijn-syncope-2018/*

Syncope is een kortdurende bewustzijnsverlies door tijdelijke globale cerebrale hypoperfusie, met spontaan herstel. De ESC-richtlijn 2018 onderscheidt drie hoofdgroepen en biedt gestructureerde diagnostiek met risicoklassificatie. Cardiale syncope (structurele hartziekte of ritmestoornis) vereist onmiddellijke evaluatie wegens verhoogde sterftekans.

## Kernbegrippen

- **Reflexsyncope (neurogeen)**: Meest frequent (50%); vasovagale syncope, situationele syncope (hoest, mictie), sinuscaroticussyndroom; goedaardige prognose.
- **Orthostatische hypotensie**: Systolische daling ≥20 mmHg of diastolisch ≥10 mmHg binnen 3 min na opstaan; oorzaken: dehydratie, medicatie (diuretica, alfablokkers), autonome neuropathie.
- **Cardiale syncope**: Ritmestoornis (bradycardie, tachycardie) of structurele hartziekte (HCM, aortastenose, longembolie); verhoogde mortaliteit; direct evalueren.
- **Initieel evaluatieprotocol**: Anamnese, lichamelijk onderzoek, 12-afleidingen-ECG en bloeddruk liggend/staand; volstaat voor diagnose in ~50% van gevallen.
- **Implanteerbare looprecorder (ILR)**: Subcutaan monitorapparaat met batterijduur 3 jaar; aanbevolen bij onverklaarde syncope met verdenking ritmeprobleem na niet-diagnostische uitgebreide evaluatie.

## Definitie en differentiaaldiagnose

Syncope: kortdurend (doorgaans <20 seconden) bewustzijnsverlies met tonusverlies en spontaan volledig herstel, door cerebrale hypoperfusie. Onderscheid van niet-syncopaal bewustzijnsverlies (epilepsie, hypoglykemie, intoxicatie, niet-epileptisch aanvalslijden) is cruciaal. Anamnese (omstandigheden, prodroom, herstel, getuigenverslag) is de meest diagnostische stap.

## Classificatie

- Reflexsyncope: vasovagale (emotie, pijn, warmte, lang staan), situationeel (mictie, defecatie, hoesten), sinuscaroticussyndroom, POTS
- Orthostatische hypotensie (OH): primaire autonome insufficiëntie (Parkinson, MSA), secundaire (diabetes, amyloïdose), medicamenteus of hypovolemisch
- Cardiale syncope: sinusknoopziekte, AV-geleidingsstoornissen, tachycardie-geïnduceerd, structurele hartziekte (aortastenose, HCM, tamponade, longembolie)

## Risicostratificatie

Hoog risico (directe evaluatie of opname):

- Nieuw ECG-afwijkingen (sinusbradycardie <40, AV-blok II-III, VT, preëxcitatie)
- Syncope tijdens inspanning of liggend
- Plotse hartdood in familie bij <50 jaar
- Ernstige structurele hartziekte
- Geen prodroom of kort prodroom (<10 seconden)

Laag risico: jong, typische vasovagale syncope met klassiek prodroom (warmte, zweten, misselijkheid) en triggerfactor; opname niet noodzakelijk.

## Diagnostische tests

- ECG: altijd; Holter 24-48 uur bij verdenking ritme; externe looprecorder 2-4 weken
- Kanteltafeltest (tilt-table test): bij onverklaarde syncope met verdenking reflexsyncope; niet bij cardiale verdenking
- Implanteerbare looprecorder (ILR): na negatieve uitgebreide evaluatie, hoog recidiefrisico; diagnostisch rendement 50% na 3 jaar
- EPS (elektrofysiologisch onderzoek): bij sinuscaroticussyndroom-verdenking, bundeltakblok met syncope

## Behandeling

Reflexsyncope: leefstijladvies (voldoende vocht/zout, compressiekousen, lichamelijke training), ontwijking van triggers, PCM-manoeuvres. Cardiale syncope: behandel de onderliggende oorzaak (pacemaker bij sinusknoopziekte/AV-blok, ICD bij VT/VF, chirurgie bij aortastenose).

## Bronnen

- ESC 2018 Syncope Guidelines — EHJ https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehy037
- ESC 2022 Ventricular Arrhythmia Guidelines (cardiale syncope) https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehac262
- NHG-Standaard Hartfalen (differentiaaldiagnose) https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/hartfalen

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.