{"id":"adenosine-bij-svt","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/adenosine-bij-svt/","title":"Adenosine bij SVT: gebruik en valkuilen","kind":"Geneesmiddel","group":"ritmestoornissen","group_label":"Ritmestoornissen","category":"algemeen","meta_description":"Adenosine bij SVT: farmacologie, toediening, indicaties en valkuilen. Eerste keus bij acute behandeling van smalcomplex tachycardie door","intro":"Adenosine is een endogeen nucleoside dat tijdelijk AV-knoopgeleiding blokkeert via A1-receptorstimulatie. Het is het middel van eerste keus voor acute cardioversie van SVT door AV-knoopafhankelijke re-entry (AVNRT, AVRT). De korte halfwaardetijd (<10 seconden) maakt het zowel effectief als veilig.","key_terms":[{"term":"Adenosine","definition":"Endogeen purineribonucleoside; stimuleert A1-receptoren op AV-knooppunt en sinusknoop, leidend tot hyperpolarisatie en tijdelijke geleidingsblokkade."},{"term":"AVNRT","definition":"AV-nodale re-entry tachycardie; re-entry via twee functionele paden (snel en langzaam) in en rondom de AV-knoop; de meest voorkomende regulaire SVT."},{"term":"AVRT","definition":"AV-re-entry tachycardie via accessoire bundel; orthodroop (smal QRS) of antidroom (breed QRS); WPW-syndroom als symptomatische vorm."},{"term":"Halfwaardetijd adenosine","definition":"Circa 6-10 seconden; snelle opname door erytrocyten en endotheel; geeft tijdelijk AV-blok van seconden."},{"term":"Dipyridamol-interactie","definition":"Dipyridamol blokkeert adenosine-heropname → potentieert effect sterk; dosis adenosine halveren of vermijden."}],"heading":"Gebruik en valkuilen van adenosine bij SVT","body_markdown":"## Farmacologie\n\nAdenosine activeert A1-receptoren → verhoogt K⁺-conductantie (IKAdo) → hyperpolariseert AV-knoop en sinusknoop → tijdelijk AV-blok. Het effect treedt op binnen 10-30 seconden na snelle IV-injectie. Methylxanthinen (cafeïne, theofylline) blokkeren adenosinereceptoren en antagoniseren het effect.\n\n## Indicaties\n\n- Acute cardioversie van AVNRT en AVRT (orthodroom) — effectiviteit >90%\n- Differentiaaldiagnose tachycardie: tijdelijk AV-blok maakt P-golven zichtbaar; flutter-zaagtand of dissociatie bij VT wordt onmasked\n\n## Dosis en toediening\n\n6 mg snel IV (antecubitaalvene), gevolgd door spoelen met 20 ml NaCl 0,9%; bij uitblijven effect na 1-2 min: 12 mg; eventueel tweede gift 12 mg. Bij dipyridamolgebruik: 3 mg. Bij theofyllinegebruik: hogere dosis nodig. Centrale veneuze toegang: lagere dosis.\n\n## Bijwerkingen\n\nVrijwel alle patiënten ervaren kortdurende onplezierige bijwerkingen: thoracale druk/pijn, flushing, kortademigheid, bradycardie/asystolie (seconden). Zeldzaam: bronchospasme (relatieve contra-indicatie bij astma), AF-inductie bij WPW (gevaarlijk: preëxcitatie met snelle conductie via accessoire bundel bij AF).\n\n## Valkuilen\n\n- Antidrome AVRT of breed-complex SVT met pre-excitatie: adenosine kan AF induceren met snelle antidrome geleiding → hemodynamisch instabiel → altijd defibrillator gereed\n- Niet toedienen bij irregular wide-complex tachycardie (vermoeden AF + WPW)\n- Dipyridamol-interactie vergeten → langdurige asystolie","related":["https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/antiaritmica-klasse-indeling/","https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/ecg-ritmestoornissen-herkenning/","https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/elektrofysiologisch-onderzoek/","https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/katheterablatie-vt/"],"sources":[{"label":"ESC 2019 SVT Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehz467"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas — adenosine","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/a/adenosine"},{"label":"DiMarco JP et al. — adenosine bij SVT, farmacologie en werkzaamheid (NEJM 1992)","url":"https://doi.org/10.1056/NEJM199203053260901"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2025/01/01/mechanische-trombectomie-bij-longembolie-trends-uit-het-pert-register-2016-2024/","title":"Mechanische trombectomie bij longembolie: trends uit het PERT-register 2016-2024","published":"2026-03-05"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}