# Adenosine bij SVT: gebruik en valkuilen

*Ritmestoornissen · Geneesmiddel · https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/adenosine-bij-svt/*

Adenosine is een endogeen nucleoside dat tijdelijk AV-knoopgeleiding blokkeert via A1-receptorstimulatie. Het is het middel van eerste keus voor acute cardioversie van SVT door AV-knoopafhankelijke re-entry (AVNRT, AVRT). De korte halfwaardetijd (<10 seconden) maakt het zowel effectief als veilig.

## Kernbegrippen

- **Adenosine**: Endogeen purineribonucleoside; stimuleert A1-receptoren op AV-knooppunt en sinusknoop, leidend tot hyperpolarisatie en tijdelijke geleidingsblokkade.
- **AVNRT**: AV-nodale re-entry tachycardie; re-entry via twee functionele paden (snel en langzaam) in en rondom de AV-knoop; de meest voorkomende regulaire SVT.
- **AVRT**: AV-re-entry tachycardie via accessoire bundel; orthodroop (smal QRS) of antidroom (breed QRS); WPW-syndroom als symptomatische vorm.
- **Halfwaardetijd adenosine**: Circa 6-10 seconden; snelle opname door erytrocyten en endotheel; geeft tijdelijk AV-blok van seconden.
- **Dipyridamol-interactie**: Dipyridamol blokkeert adenosine-heropname → potentieert effect sterk; dosis adenosine halveren of vermijden.

## Farmacologie

Adenosine activeert A1-receptoren → verhoogt K⁺-conductantie (IKAdo) → hyperpolariseert AV-knoop en sinusknoop → tijdelijk AV-blok. Het effect treedt op binnen 10-30 seconden na snelle IV-injectie. Methylxanthinen (cafeïne, theofylline) blokkeren adenosinereceptoren en antagoniseren het effect.

## Indicaties

- Acute cardioversie van AVNRT en AVRT (orthodroom) — effectiviteit >90%
- Differentiaaldiagnose tachycardie: tijdelijk AV-blok maakt P-golven zichtbaar; flutter-zaagtand of dissociatie bij VT wordt onmasked

## Dosis en toediening

6 mg snel IV (antecubitaalvene), gevolgd door spoelen met 20 ml NaCl 0,9%; bij uitblijven effect na 1-2 min: 12 mg; eventueel tweede gift 12 mg. Bij dipyridamolgebruik: 3 mg. Bij theofyllinegebruik: hogere dosis nodig. Centrale veneuze toegang: lagere dosis.

## Bijwerkingen

Vrijwel alle patiënten ervaren kortdurende onplezierige bijwerkingen: thoracale druk/pijn, flushing, kortademigheid, bradycardie/asystolie (seconden). Zeldzaam: bronchospasme (relatieve contra-indicatie bij astma), AF-inductie bij WPW (gevaarlijk: preëxcitatie met snelle conductie via accessoire bundel bij AF).

## Valkuilen

- Antidrome AVRT of breed-complex SVT met pre-excitatie: adenosine kan AF induceren met snelle antidrome geleiding → hemodynamisch instabiel → altijd defibrillator gereed
- Niet toedienen bij irregular wide-complex tachycardie (vermoeden AF + WPW)
- Dipyridamol-interactie vergeten → langdurige asystolie

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-03-05 [Mechanische trombectomie bij longembolie: trends uit het PERT-register 2016-2024](https://hartvaat.nl/2025/01/01/mechanische-trombectomie-bij-longembolie-trends-uit-het-pert-register-2016-2024/)

## Bronnen

- ESC 2019 SVT Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehz467
- Farmacotherapeutisch Kompas — adenosine https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/a/adenosine
- DiMarco JP et al. — adenosine bij SVT, farmacologie en werkzaamheid (NEJM 1992) https://doi.org/10.1056/NEJM199203053260901

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.