{"id":"antiaritmica-klasse-indeling","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/antiaritmica-klasse-indeling/","title":"Antiaritmica: Vaughan Williams-classificatie","kind":"Geneesmiddel","group":"ritmestoornissen","group_label":"Ritmestoornissen","category":"algemeen","meta_description":"Antiaritmica: Vaughan Williams-classificatie (klassen I-IV), werkingsmechanismen, klinische toepassingen en beperkingen. Overzicht voor de","intro":"De Vaughan Williams-classificatie deelt antiaritmica in op basis van hun primaire werkingsmechanisme op ionkanalen en receptoren. Klasse I blokkeert natriumkanalen, klasse II betreft bètablokkers, klasse III verlengt de actiepotentiaalduur via kaliumkanaalblokkade, en klasse IV blokkeert L-type calciumkanalen. In de praktijk hebben de meeste middelen eigenschappen van meerdere klassen.","key_terms":[{"term":"Klasse Ia (quinidine, procaïnamide, disopyramide)","definition":"Natriumkanaalblokkers met gematigde kinetiek en aanvullende IKr-blokkade (QT-verlenging); beperkt gebruik door proaritmie-risico."},{"term":"Klasse Ic (flecaïnide, propafenon)","definition":"Natriumkanaalblokkers met trage kinetiek en sterk QRS-verbreding; effectief bij AF-cardioversie; gecontra-indiceerd bij structureel hartlijden."},{"term":"Klasse III (sotalol, amiodaron, dofetilide, ibutilide)","definition":"Kaliumkanaalblokkers die de repolarisatie verlengen (QT↑); antiaritimisch door verlengde refractaire periode; risico op torsade de pointes."},{"term":"Amiodaron","definition":"Meest gebruikte anti-aritmicum; multi-klasse werkingsmechanisme (I/II/III/IV); effectief bij VT/VF en AF; maar extensieve bijwerkingen bij langdurig gebruik."},{"term":"Proaritmie","definition":"Paradoxale inductie van nieuwe of ernstigere ritmestoornis door antiaritmicum; meest gevreesd bij klasse Ic en III bij structureel hartlijden."}],"heading":"Vaughan Williams-classificatie: mechanismen en klinisch gebruik","body_markdown":"## Klasse I: natriumkanaalblokkers\n\nIa: quinidine, procaïnamide — matige kinetiek, QT-verlenging, TdP-risico; weinig gebruikt. Ib: lidocaïne, mexiletine — snelle kinetiek, vrijwel alleen effectief bij ischemisch/ventriculair gebruik; lidocaïne IV bij acute VT. Ic: flecaïnide, propafenon — trage kinetiek, sterke geleidingsverlaging, QRS-verbreding; 'pill-in-the-pocket' bij pAF bij structureel normaal hart; CAST-trial: verhoogde mortaliteit bij post-MI gebruik.\n\n## Klasse II: bètablokkers\n\nVerlagen sinusautomaticiteit, AV-geleidingsnelheid en adrenerg-gemedieerde aritmieën. Eerste lijn bij inspannings-gerelateerde aritmieën, AV-frequentieregulatie bij AF, VT bij structureel hartlijden.\n\n## Klasse III: kaliumkanaalblokkers\n\nSotalol: ook bètablokkade (klasse II+III); QT-controle vereist; renaal geklaard. Amiodaron: effectiefste anti-aritmicum; lange halfwaardetijd (weken); bijwerkingen (schildklier, long, lever, cornea). Dofetilide/ibutilide: zuivere IKr-blokkers; AF-cardioversie.\n\n## Klasse IV: calciumantagonisten\n\nVerapamil en diltiazem verlagen AV-geleidingssnelheid; geïndiceerd voor frequentieregulatie bij AF en AVNRT (bij normale hartfunctie).\n\n## Beperkingen van de Vaughan Williams-classificatie\n\nDe classificatie is vereenvoudigd — amiodaron heeft eigenschappen van alle vier klassen. Nieuwere classificaties (Sicilian Gambit) beschrijven de modulatie van elk ionkanaal afzonderlijk, maar zijn minder praktisch. Proaritmisch risico verschilt per middel en per patiënt.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/elektrofysiologie-hartspier/","https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/adenosine-bij-svt/","https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/lang-qt-syndroom/","https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/betablokkers-farmacologie/"],"sources":[{"label":"CAST Trial — flecaïnide/encainide na MI verhoogt mortaliteit (NEJM 1989)","url":"https://doi.org/10.1056/NEJM198908103210629"},{"label":"ESC 2020 Ventricular Arrhythmias & SCD Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaa728"},{"label":"ESC 2020 AF Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaa612"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas — antiaritmica","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepen/antiaritmica"}],"articles":[],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}