# AV-blok: graad I, II (Mobitz 1 en 2) en III

*Ritmestoornissen · Aandoening · https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/av-blok/*

AV-blok is een vertraging of onderbreking van de geleidingDoor het AV-knooppunt of His-Purkinjesysteem. Afhankelijk van de graad varieert de klinische betekenis van benigne (graad I) tot potentieel levensbedreigend (graad III). ECG-herkenning en lokalisatie van het blok bepalen het beleid.

## Kernbegrippen

- **AV-blok graad I**: Verlengd PR-interval (>200 ms) bij normaal 1:1 AV-geleiding; doorgaans benigne, geen behandeling nodig.
- **AV-blok graad II Mobitz 1 (Wenckebach)**: Progressieve PR-verlenging tot uitval van QRS; het His-knooppunt is doorgaans het blokniveau; prognose gunstig.
- **AV-blok graad II Mobitz 2**: Plotse uitval van QRS zonder voorafgaande PR-verlenging; blok infra-Hisiaan; risico op progressie naar totaal AV-blok.
- **AV-blok graad III (totaal AV-blok)**: Volledig ontbreken van AV-geleiding; atria en ventrikels slaan onafhankelijk; junctioneel of ventriculair escape-ritme.
- **Escape-ritme**: Subsidiair ritme dat optreedt bij uitval van bovenliggende pacemaker; junctioneel (~40-60/min), ventriculair (~20-40/min, brede QRS).

## ECG-herkenning

Graad I: elk P-golf gevolgd door QRS, PR >200 ms. Graad II Mobitz 1: progressieve PR-verlenging tot ontbrekend QRS (Wenckebach-periodiciteit), QRS doorgaans smal. Graad II Mobitz 2: constant PR-interval, plots ontbrekend QRS, veelal breed QRS (infra-Hisiaans blok). Graad II 2:1: elke tweede P zonder QRS; subtype niet te onderscheiden zonder Holter of His-bundel ECG. Graad III: volledige dissociatie P en QRS, regulair ventriculair escape-ritme.

## Oorzaken

- Degeneratieve fibrose (Lenegre/Lev-ziekte): meest frequent bij ouderen
- Acuut MI: inferieur MI → AV-knoop (Wenckebach, reversibel); anterieur MI → infra-Hisiaans blok (ernstig)
- Medicijnen: bètablokkers, non-DHP calciumantagonisten, digoxine, amiodaron
- Infectieus: ziekte van Lyme (derde stap), myocarditis, endocarditis
- Infiltratief: sarcoidose, amyloïdose
- Post-chirurgisch: ASD/VSD-sluiting, TAVI

## Behandeling

- Graad I: geen behandeling; stop veroorzakend middel indien relevant
- Graad II Mobitz 1: pacemaker indien symptomatisch of infra-Hisiaans blok aangetoond bij EPS
- Graad II Mobitz 2: pacemaker geïndiceerd ongeacht symptomen (klasse I ESC)
- Graad III: urgente pacemaker-implantatie; tijdelijk transveneuze pacing bij hemodynamische instabiliteit; atropine/adrenaline als brug

## Bronnen

- ESC 2021 Cardiac Pacing and CRT Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab364
- AV block pathophysiology and management — Kusumoto et al., Circulation 2019 https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000000628
- Farmacotherapeutisch Kompas — atropine en pacemaker indicaties https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.