{"id":"bundeltakblok","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/bundeltakblok/","title":"Bundeltakblok: links- en rechtsbundeltakblok","kind":"Aandoening","group":"ritmestoornissen","group_label":"Ritmestoornissen","category":"algemeen","meta_description":"Links- en rechtsbundeltakblok (LBTB/RBTB): ECG-criteria, klinische betekenis, oorzaken en behandeling inclusief CRT bij LBTB met hartfalen.","intro":"Bundeltakblok ontstaat door geleidingsvertraging of -blokkade in de linker of rechter bundeltakken van het His-Purkinjesysteem, resulterend in verbreed QRS en abnormale ventriculaire activatievolgorde. Rechtsbundeltakblok (RBTB) is vaak benigne, terwijl linksbundeltakblok (LBTB) doorgaans op structureel hartlijden wijst en de echocardiografische en hemodynamische evaluatie bemoeilijkt.","key_terms":[{"term":"Linksbundeltakblok (LBTB)","definition":"QRS ≥120 ms, breed gekliefd R in I/aVL/V5-V6, diep S in V1; secundaire ST-T-veranderingen; geassocieerd met LV-disfunctie."},{"term":"Rechtsbundeltakblok (RBTB)","definition":"QRS ≥120 ms, rSR'-patroon ('M-vorm') in V1, breed S in I/V6; secundaire T-inversie V1-V3; vaak incidentele bevinding."},{"term":"Incomplete bundeltakblok","definition":"QRS 110-119 ms met morfologie als volledig bundeltakblok; klinische betekenis geringer."},{"term":"Bifascikelblok","definition":"Combinatie van RBTB met linker anterieure of posterieure fasciculaire blok; risico op progressie naar totaal AV-blok."},{"term":"Cardiale resynchronisatietherapie (CRT)","definition":"Biventriculaire pacemaker die simultaan LV en RV stimuleert om de mechanische dyssynchronie bij LBTB te corrigeren."}],"heading":"ECG-criteria, oorzaken en klinische implicaties van bundeltakblok","body_markdown":"## ECG-criteria\n\nLBTB: QRS ≥120 ms; breed monofasisch R in I, aVL, V5-V6; diep rS of QS in V1-V3; secundaire ST-depressie en T-inversie in laterale afleidingen. Nieuwe LBTB bij acuut thoracale pijn: behandel als STEMI-equivalent. RBTB: QRS ≥120 ms; rSR' of rsR' in V1 ('orenpatroon'); breed terminaal S in I, aVL, V5-V6; secundaire T-inversie V1-V3.\n\n## Oorzaken\n\n- LBTB: ischemische cardiomyopathie, gedilateerde cardiomyopathie, hypertensie, aortaklep pathologie, post-chirurgisch\n- RBTB: vaak normaalvariant; ook rechterkamer overbelasting (longembolie, pulmonale hypertensie), ASD, myocarditis, post-TAVI\n\n## Klinische betekenis\n\nLBTB interfereert met de interpretatie van het ECG bij infarctdiagnostiek (Sgarbossa-criteria) en de echocardiografische beoordeling van LV-functie. Bij hartfalen met LVEF ≤35% en QRS ≥130 ms (LBTB) is CRT geïndiceerd (klasse I, ESC) vanwege bewezen reductie in mortaliteit en hospitalisaties. Nieuw RBTB bij HF-patiënten verslechtert de prognose.\n\n## Behandeling\n\n- Geïsoleerd LBTB of RBTB: geen directe behandeling; evalueer op onderliggende oorzaak\n- Bij bifascikelblok + symptomatische bradycardie of syncopale anamnese: EPS of directe pacemaker-implantatie\n- LBTB + LVEF ≤35% + HF-symptomen: CRT-D (of CRT-P indien geen ICD-indicatie)","related":["https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/av-blok/","https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/pacemaker-indicaties-typen/","https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/ecg-ritmestoornissen-herkenning/","https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/icd-implanteerbare-defibrillator/"],"sources":[{"label":"ESC 2021 Cardiac Pacing and CRT Guidelines — LBTB en CRT","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab364"},{"label":"ESC 2021 HF Guidelines — CRT indicaties","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368"},{"label":"LBBB as STEMI equivalent — Sgarbossa criteria, NEJM 1996","url":"https://doi.org/10.1056/NEJM199602223340801"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/14/left-bundle-crt-linkerbundeltak-pacing-niet-aantoonbaar-non-inferieur-aan-bivent/","title":"LEFT-BUNDLE-CRT: linkerbundeltak-pacing niet aantoonbaar non-inferieur aan biventriculaire CRT","published":"2026-07-14"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/24/crt-bij-volwassenen-met-systemische-rechterventrikel-gemengde-uitkomsten-in-inte/","title":"CRT bij volwassenen met systemische rechterventrikel: gemengde uitkomsten in internationaal cohort","published":"2026-05-09"},{"url":"https://hartvaat.nl/2016/01/01/persisterende-echocardiografische-dyssynchronie-voorspelt-ongunstige-uitkomsten-/","title":"Persisterende echocardiografische dyssynchronie voorspelt ongunstige uitkomsten bij hartfalen met smal QRS","published":"2016-01-01"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}