{"id":"pacemaker-indicaties-typen","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/pacemaker-indicaties-typen/","title":"Pacemaker: indicaties en typen (VVI, DDD, CRT-P)","kind":"Praktijk","group":"ritmestoornissen","group_label":"Ritmestoornissen","category":"algemeen","meta_description":"Pacemaker: indicaties voor VVI, DDD en CRT-P pacemakersystemen bij bradyaritmieën en hartfalen. Overzicht van ESC-richtlijn indicaties en keuze van het","intro":"Pacemaker-implantatie is de standaardbehandeling voor symptomatische bradyaritmieën en geavanceerd AV-geleidingsstoornissen. De keuze van het systeem (VVI, DDD, CRT-P) hangt af van de onderliggende ritmestoornis, de hartfunctie en aanwezigheid van mechanische dyssynchronie.","key_terms":[{"term":"VVI-pacemaker","definition":"Stimuleert en detecteert alleen in het ventrikel; remt bij eigen activiteit; eenvoudigste systeem; geïndiceerd bij permanente AF met traag ventrikelritme."},{"term":"DDD-pacemaker","definition":"Stimuleert en detecteert in atrium én ventrikel; volgt eigen sinusritme; geïndiceerd bij SSS en AV-blok met behouden sinusfunctie."},{"term":"CRT-P (biventriculaire pacemaker)","definition":"Simultane stimulatie van LV (via coronaire sinus) en RV om mechanische dyssynchronie te corrigeren; geïndiceerd bij hartfalen met LVEF ≤35% en LBTB met QRS ≥130 ms."},{"term":"Minimale ventriculaire stimulatie","definition":"Pacemaker-programmeringstrategie om onnodig ventriculaire pacing te vermijden; belangrijk bij SSS met normaal AV-geleidingssysteem."},{"term":"Leadless pacemaker","definition":"Katheter-geïmplanteerde, endocardiale micro-pacemaker (Micra) zonder transveneuze lead; geïndiceerd bij VVI-indicatie met vasculaire of infectioneuze problemen."}],"heading":"Indicaties en systeemkeuze bij pacemaker-implantatie","body_markdown":"## Indicaties voor pacemaker (klasse I ESC 2021)\n\n- Symptomatische sinusbradycardie of sinusarrest (pauzes >3 s)\n- AV-blok graad III (totaal AV-blok)\n- AV-blok graad II Mobitz 2\n- AV-blok graad II 2:1 met symptomen of infra-Hisiaans blok aangetoond\n- Wisselbundeltakblok met HV ≥70 ms\n- Reflexmatige asystolie bij cardio-inhibitorisch carotissinus-syndroom (≥3 s)\n\n## Systeemkeuze\n\nVVI(R): permanente AF + bradycardie; patiënten met kort levensverwachting of beperkte mobiliteit. DDD(R): sinusknooppathologie of AV-blok met behouden sinusritme; voorkeur boven VVI bij de meeste patiënten (vermijdt pacemaker-syndroom). DDIR met MVP-algoritme: SSS met intact AV-systeem; minimaliseert ventriculaire pacing. CRT-P: hartfalen met LVEF ≤35%, LBTB, QRS ≥130 ms, klasse II-IIIa symptoms; overweeg bij QRS 120-129 ms bij niet-LBTB morfologie.\n\n## Leadless pacemaker\n\nMicra-systeem (Medtronic): geïmplanteerd transveneus in RV via femoraalvene; batterijduur 12+ jaar; MRI-compatibel; geïndiceerd bij VVI-indicatie met complicerende factoren (recidiverende pocketinfecties, bilaterale veneuze occlusie).","related":["https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/sinusknooppathologie/","https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/av-blok/","https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/bundeltakblok/","https://hartvaat.nl/kennis/ritmestoornissen/icd-implanteerbare-defibrillator/"],"sources":[{"label":"ESC 2021 Cardiac Pacing & CRT Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab364"},{"label":"ESC 2021 HF Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368"},{"label":"NHG-Standaard Hartfalen","url":"https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/hartfalen"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2026/04/01/conduction-system-pacing-versus-biventriculaire-pacing-twee-trials-vergelijken-b/","title":"Conduction System Pacing versus biventriculaire pacing: twee trials vergelijken beide CRT-strategieën","published":"2026-04-24"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/13/leadless-pacemaker-implantatie-ter-hoogte-van-de-bundel-van-bachmann/","title":"Leadless pacemaker-implantatie ter hoogte van de bundel van Bachmann","published":"2026-04-11"},{"url":"https://hartvaat.nl/2026/02/03/upgrade-van-draadloze-pacemaker-van-enkelvoudig-naar-tweekamersysteem/","title":"Upgrade van draadloze pacemaker: van enkelvoudig naar tweekamersysteem","published":"2026-02-03"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}