{"id":"aortadissectie","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/vasculair/aortadissectie/","title":"Aortadissectie: Stanford-classificatie en spoedbeleid","kind":"Aandoening","group":"vasculair","group_label":"Vasculair","category":"algemeen","meta_description":"Aortadissectie is een levensbedreigende scheuring van de aortaintima. Stanford type A vereist spoedchirurgie; type B wordt medicamenteus behandeld tenzij gecompliceerd.","intro":"Aortadissectie ontstaat door een scheur in de tunica intima waardoor bloed de aortawand insplijt en een vals lumen vormt. De Stanford-classificatie onderscheidt type A (ascenderende aorta betrokken) en type B (alleen descenderende aorta). Type A is een absolute chirurgische spoed; type B wordt primair medicamenteus behandeld.","key_terms":[{"term":"Stanford type A","definition":"Dissectie waarbij de ascenderende aorta is betrokken (proximaal van truncus brachiocephalicus); altijd spoedchirurgie."},{"term":"Stanford type B","definition":"Dissectie beperkt tot de descenderende aorta (distaal van arteria subclavia sinistra); medicamenteus bij ongecompliceerde presentatie."},{"term":"Acuut dissectiepijn","definition":"Karakteristiek: plotse, scheurende/stekende pijn in thorax (type A) of rug/abdomen (type B); migreert met propagatie dissectie."},{"term":"Malsperfusie","definition":"Orgaan-ischemie door occlusie van aortatakken (coronair, carotis, spinaal, mesenterisch, renaal, iliacaal); type A: slagaderlijke perfusie door vals lumen."},{"term":"Impulse control","definition":"Medicamenteus doel bij type B: HR &lt;60/min (bèta-blokker), systolisch &lt;120 mmHg (labetalol IV acuut; daarna oraal); vermindert scheurpropagatie."}],"heading":"Aortadissectie: Stanford-classificatie en spoedbeleid","body_markdown":"## Pathofysiologie\n\nEen intimascheur — vaak op locaties met maximale hemodynamische stress (aortawortel net boven aortaklep of net distaal van de linker arteria subclavia) — laat bloed infiltreren tussen de lagen van de aortawand. Het vals lumen kan propageren proximaal (naar aortawortel, coronairarteriën, aortaklep) en distaal (naar iliacale arteriën). Risicofactoren: hypertensie (meest frequent), bicuspide aortaklep, aortaworteldilatatie, Marfan-syndroom, trauma, cocaïne.\n\n## Diagnostiek\n\nKlinische verdenking: plotse, scheurende pijn thorax/rug bij patiënt met hypertensie of bindweefselaandoening; bloeddrukasymmetrie armen (>20 mmHg verschil); nieuw aortaregurgitatiegeruis; focale neurologische uitval; normale ECG bij ernstige thoracale pijn (sluit ACS uit). CT-aorta met contrast (CTA van hals tot bekken): diagnosticum van keuze; sensitiviteit >95%. Transoesofageale echo (TEE): bij hemodynamische instabiliteit als CT niet veilig; hoge sensitiviteit voor proximale dissectie.\n\n## Type A: spoedchirurgie\n\nType A dissectie: mortaliteit zonder operatie 1-2%/uur in de eerste 24 uur. Onmiddellijke verwijzing naar thoraxchirurgisch centrum. Operatief doel: resectie van de primaire entry tear, herstel van aorta-continuïteit, correctie van aortaklep (preservatie of prothese) en herstel van coronaire perfusie. 30-dagenmortaliteit in gespecialiseerde centra: 10-20%.\n\n## Type B: medicamenteus vs. TEVAR\n\nOngecompliceerd type B: IV labetalol (of esmolol) plus nitroprusside; doel HR <60/min, systolisch <120 mmHg. Gecompliceerd type B (malsperfusie, ruptur, refractaire pijn, dilatatie >55 mm, groei ≥10 mm): TEVAR klasse I. Na stabilisering: overgang naar oraal labetalol of metoprolol + ACE-remmer; levenslange CT-surveillance (jaarlijks).\n\n## Langetermijn\n\nNa type B: 30-40% heeft aneurysmavorming van het vals lumen over 5 jaar; strenge bloeddrukcontrole en jaarlijkse CTA zijn essentieel. Genetische evaluatie bij leeftijd <55 jaar of fenotype bindweefselaandoening.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/vasculair/abdominaal-aorta-aneurysma/","https://hartvaat.nl/kennis/vasculair/thoracaal-aorta-aneurysma/","https://hartvaat.nl/kennis/vasculair/esc-richtlijn-aorta-2024/","https://hartvaat.nl/kennis/vasculair/esc-richtlijnen-overzicht/"],"sources":[{"label":"ESC 2024 Aortic & Peripheral Arterial Diseases Guidelines — EHJ","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae179"},{"label":"ESC 2018 Hypertension Guidelines (hypertensie als risicofactor)","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehy339"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas — Impulse control (labetalol / esmolol)","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/"}],"articles":[],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}