# Aortadissectie: Stanford-classificatie en spoedbeleid

*Vasculair · Aandoening · https://hartvaat.nl/kennis/vasculair/aortadissectie/*

Aortadissectie ontstaat door een scheur in de tunica intima waardoor bloed de aortawand insplijt en een vals lumen vormt. De Stanford-classificatie onderscheidt type A (ascenderende aorta betrokken) en type B (alleen descenderende aorta). Type A is een absolute chirurgische spoed; type B wordt primair medicamenteus behandeld.

## Kernbegrippen

- **Stanford type A**: Dissectie waarbij de ascenderende aorta is betrokken (proximaal van truncus brachiocephalicus); altijd spoedchirurgie.
- **Stanford type B**: Dissectie beperkt tot de descenderende aorta (distaal van arteria subclavia sinistra); medicamenteus bij ongecompliceerde presentatie.
- **Acuut dissectiepijn**: Karakteristiek: plotse, scheurende/stekende pijn in thorax (type A) of rug/abdomen (type B); migreert met propagatie dissectie.
- **Malsperfusie**: Orgaan-ischemie door occlusie van aortatakken (coronair, carotis, spinaal, mesenterisch, renaal, iliacaal); type A: slagaderlijke perfusie door vals lumen.
- **Impulse control**: Medicamenteus doel bij type B: HR <60/min (bèta-blokker), systolisch <120 mmHg (labetalol IV acuut; daarna oraal); vermindert scheurpropagatie.

## Pathofysiologie

Een intimascheur — vaak op locaties met maximale hemodynamische stress (aortawortel net boven aortaklep of net distaal van de linker arteria subclavia) — laat bloed infiltreren tussen de lagen van de aortawand. Het vals lumen kan propageren proximaal (naar aortawortel, coronairarteriën, aortaklep) en distaal (naar iliacale arteriën). Risicofactoren: hypertensie (meest frequent), bicuspide aortaklep, aortaworteldilatatie, Marfan-syndroom, trauma, cocaïne.

## Diagnostiek

Klinische verdenking: plotse, scheurende pijn thorax/rug bij patiënt met hypertensie of bindweefselaandoening; bloeddrukasymmetrie armen (>20 mmHg verschil); nieuw aortaregurgitatiegeruis; focale neurologische uitval; normale ECG bij ernstige thoracale pijn (sluit ACS uit). CT-aorta met contrast (CTA van hals tot bekken): diagnosticum van keuze; sensitiviteit >95%. Transoesofageale echo (TEE): bij hemodynamische instabiliteit als CT niet veilig; hoge sensitiviteit voor proximale dissectie.

## Type A: spoedchirurgie

Type A dissectie: mortaliteit zonder operatie 1-2%/uur in de eerste 24 uur. Onmiddellijke verwijzing naar thoraxchirurgisch centrum. Operatief doel: resectie van de primaire entry tear, herstel van aorta-continuïteit, correctie van aortaklep (preservatie of prothese) en herstel van coronaire perfusie. 30-dagenmortaliteit in gespecialiseerde centra: 10-20%.

## Type B: medicamenteus vs. TEVAR

Ongecompliceerd type B: IV labetalol (of esmolol) plus nitroprusside; doel HR <60/min, systolisch <120 mmHg. Gecompliceerd type B (malsperfusie, ruptur, refractaire pijn, dilatatie >55 mm, groei ≥10 mm): TEVAR klasse I. Na stabilisering: overgang naar oraal labetalol of metoprolol + ACE-remmer; levenslange CT-surveillance (jaarlijks).

## Langetermijn

Na type B: 30-40% heeft aneurysmavorming van het vals lumen over 5 jaar; strenge bloeddrukcontrole en jaarlijkse CTA zijn essentieel. Genetische evaluatie bij leeftijd <55 jaar of fenotype bindweefselaandoening.

## Bronnen

- ESC 2024 Aortic & Peripheral Arterial Diseases Guidelines — EHJ https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae179
- ESC 2018 Hypertension Guidelines (hypertensie als risicofactor) https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehy339
- Farmacotherapeutisch Kompas — Impulse control (labetalol / esmolol) https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.