# Carotisstenose: indicatie voor endarteriëctomie of stenting

*Vasculair · Aandoening · https://hartvaat.nl/kennis/vasculair/carotisstenose/*

Atherosclerotische carotisstenose is een belangrijke oorzaak van ischemische beroerte, verantwoordelijk voor 15-20% van alle ischemische beroertegevallen. Symptomatische hoge-graad stenose vereist snelle interventie: de NNT voor carotisendarterectomie (CEA) is laag binnen de eerste weken na het neurologisch event.

## Kernbegrippen

- **NASCET-criteria**: North American Symptomatic Carotid Endarterectomy Trial: stenosegraad gemeten als verhouding residuaal lumen / distaal normaal lumen; 50-99% symptomatic = indicatie CEA.
- **Carotisendarterectomie (CEA)**: Chirurgische plaqueverwijdering uit de arteria carotis; klasse I bij symptomatische stenose 50-99% binnen 14 dagen; 30-dagenmortaliteit/beroerte <3% in gespecialiseerde centra.
- **Carotisstenting (CAS)**: Percutane stentplaatsing in de arteria carotis; alternatief voor CEA bij hoog chirurgisch risico, ongunstige anatomie of contra-indicatie CEA; hoger beroerterisico peri-procedureel bij ouderen.
- **Asymptomatische carotisstenose**: ≥60-70% stenose zonder ipsilaterale neurologische symptoms; jaarlijks beroerterisico ~1-2%; CEA vs. medicamenteus: individuele afweging.
- **Duplexechografie carotis**: Eerste diagnostisch onderzoek; piekstroomsnelheid >125 cm/s en PSV/EDV-ratio suggestief voor ≥50% stenose; MRA/CTA voor chirurgische planning.

## Pathofysiologie

Atherosclerotische plaque in de carotisbifurcatie (overgang CCA naar ICA/ECA) kan beroerte veroorzaken via: (1) arterie-tot-arterie embolisatie van trombus of plaquemateriaal naar intracraniale vaten, (2) hypoperfusie bij hemodynamisch significante occlusie. Plaqueruptuur en oppervlaktetrombose zijn de meest frequente mechanismen.

## Diagnostiek

Duplexechografie: eerste stap; PSV >125 cm/s suggereert ≥50% stenose; PSV >230 cm/s ≥70% stenose; ICA/CCA-ratio >4 suggereert ≥80%. CTA of MRA van aortaboog tot Circle of Willis: noodzakelijk vóór CEA voor complete anatomische planning en uitsluiting tandemstenose.

## Symptomatische carotisstenose: behandeling

- 50-69% stenose (NASCET): CEA klasse IIa binnen 14 dagen; voordeel alleen bij mannen >75 jaar en bij directe uitvoering; vrouwen en jongere mannen: minder duidelijk benefit
- 70-99% stenose: CEA klasse I binnen 14 dagen; NNT voor voorkómen beroerte over 5 jaar: ~6-10
- <50% stenose: CEA niet geïndiceerd; medicamenteus beleid

## CEA vs. CAS

ICSS en CREST-trials: CEA superieur aan CAS voor symptomatische stenose bij ouderen (>70 jaar): lager peri-procedureel beroerterisico. Bij <70 jaar: vergelijkbaar. CAS bij: hoog chirurgisch risico (halsbestraling, restenosenaoperatie, ICA-hoog), contralaterale nervus recurrensparese, of chirurgisch ontoegankelijke laesie.

## Asymptomatische carotisstenose

Jaarlijks beroerterisico met optimale medische therapie (statine + antiplatelets + RRF-behandeling): ~1% — vergelijkbaar met perioperatief CEA-risico in gespecialiseerde centra. CEA: selectief overwegen bij mannen <75 jaar, stenose ≥70%, laag chirurgisch risico, in centrum met perioperatief beroerte/sterfterisico <3%. Plaque-imaging (echo met contrastversterking of MRI) kan intraplaque-hemorragie aantonen en risicostratificatie verbeteren.

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2016-03-17 [Langetermijnresultaten van stenting versus endarteriëctomie bij carotisstenose](https://hartvaat.nl/2016/03/17/langetermijnresultaten-van-stenting-versus-endarteriectomie-bij-carotisstenose/)

## Bronnen

- NASCET Trial (CEA bij symptomatische stenose) — NEJM 1991 https://doi.org/10.1056/NEJM199108153250701
- ESC 2017 Peripheral Arterial Diseases Guidelines — EHJ https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehx095
- ESC 2024 Aortic & Peripheral Arterial Diseases Guidelines — EHJ https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae179
- Farmacotherapeutisch Kompas — Antiplatelets / statines https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.