# Claudicatio intermittens: beleid in de eerste lijn *Vasculair · Aandoening · https://hartvaat.nl/kennis/vasculair/claudicatio-intermittens/* Claudicatio intermittens — afgeleid van het Latijn voor 'hinkelen' — is het klinische syndroom van reproduceerbare inspanningspijn in kuit, dij of bil, veroorzaakt door inspanningsgebonden ischemie bij perifeer arterieel vaatlijden. Het spontane beloop is relatief gunstig: slechts 1-2% per jaar progressie naar CLI. Leefstijlinterventie en cardiovasculaire risicoreductie zijn de peilers van de eerste-lijnsbehandeling. ## Kernbegrippen - **Fontaine IIa/IIb**: IIa: klachtenvrije loopafstand >200 m; IIb: <200 m; arbitraire grens maar bruikbaar voor verwijzing en revascularisatieoverweging. - **Looptraining**: Gesuperviseerd programma: lopen tot pijnonset, korte rust, herhalen; 3×/week, 45 min, 3-6 maanden; klasse I aanbeveling. - **Pseudoclaudicatio**: Lumbale spinaalstenose: beenpijn bij lopen die ook bij staan aanwezig is en verdwijnt bij zitten (niet bij stilstaan); onderscheid van vasculaire claudicatio. - **EAI na inspanning**: Daling EAI >20% na loopbandtest bevestigt hemodynamisch significante PAV bij patiënten met grensnormale rust-EAI. - **Rivaroxaban lage dosis**: Rivaroxaban 2,5 mg 2dd + aspirine 100 mg (COMPASS): 24% MACE-reductie bij chronisch coronair/PAV; klasse IIa ESC bij hoog risico PAV. ## Klinische diagnose Anamnese: reproduceerbare pijn in de kuit (femoropopliteale obstructie) of bil/dij (aorto-iliacale obstructie) bij lopen, verdwijnt binnen 10 minuten bij stilstaan — dit laatste onderscheidt het van veneuze claudicatio (niet weg bij stilstaan) en lumbale stenose (gaat pas weg bij zitten). Bevestig met EAI-meting: ≤0,90 is diagnostisch. ## Behandeling eerste lijn - Rookstop: meest effectieve enkelvoudige interventie; vertraagt progressie naar CLI, verlaagt amputatierisico 3-5×; verwijs naar stoppen-met-roken programma + NRT - Gesuperviseerde looptraining: via fysiotherapeut of loopgroep; protocol: loop tot pijn, rust, herhaal; effectiviteit te vergelijken met revascularisatie voor symptoomverlichting - Antiplatelets: aspirine 80-100 mg/dag (of clopidogrel 75 mg/dag bij aspirine-intolerantie) - Statine: hoge-intensiteitsstatine ongeacht uitgangs-LDL - Bloeddruk: ACE-remmer of ARB eerste keus; bèta-blokkers niet gecontra-indiceerd bij PAV (vroeger gedacht — bewezen onjuist) ## Wanneer verwijzen naar vasculaire chirurg/interventieradioloog? - Fontaine IIb (<200 m) na 3 maanden adequate conservatieve therapie - Progressie naar rustpijn of weefseldefect (spoed) - Invaliderende klachten die beroepsuitoefening of dagelijks leven ernstig beperken - Atypische presentatie of diagnostische onzekerheid ## Prognose en follow-up Spontaan beloop: 70-75% stabiele klachten over 5 jaar; 10-15% verbetering; slechts 10-15% progressie. Echter: 5-jaar sterfte 15-30% door coronaire en cerebreovasculaire events. Follow-up richt zich op: cardiovasculaire risicofactorcontrole, EAI-meting bij klinische achteruitgang, en bloeddruk-/lipidemonitoring. Jaarlijks voetonderzoek bij diabetes + PAV. ## Nieuwste evidence op hartvaat.nl - 2026-04-23 [Franse multicentertrial: lage dosis rivaroxaban verlaagt linkerventrikeltrombus na anterior STEMI](https://hartvaat.nl/2026/04/01/franse-multicentertrial-lage-dosis-rivaroxaban-verlaagt-linkerventrikeltrombus-n/) - 2026-03-31 [Gespecialiseerde hartklepklinieken leiden tot betere richtlijnconforme zorg](https://hartvaat.nl/2026/03/31/gespecialiseerde-hartklepklinieken-leiden-tot-betere-richtlijnconforme-zorg/) - 2026-03-25 [Geleidelijk afbouwen van rilonacept bij recidiverende pericarditis voorkomt vaker een recidief dan abrupt stoppen](https://hartvaat.nl/2026/03/25/geleidelijk-afbouwen-van-rilonacept-bij-recidiverende-pericarditis-voorkomt-vake/) - 2026-03-06 [Cardiale sarcoïdose: een onderhoudsdosis corticosteroïden van 5-10 mg/dag geeft de beste prognose](https://hartvaat.nl/2026/03/06/cardiale-sarcoidose-een-onderhoudsdosis-corticosteroiden-van-5-10-mg-dag-geeft-d/) - 2026-03-01 [De 2025-richtlijn voor volwassenen met aangeboren hartafwijkingen aanpassen aan lage-inkomenslanden](https://hartvaat.nl/2025/01/01/de-2025-richtlijn-voor-volwassenen-met-aangeboren-hartafwijkingen-aanpassen-aan-/) - 2019-01-01 [MI bij PAV-patiënten: incidentie en uitkomsten — EUCLID](https://hartvaat.nl/2019/01/01/mi-bij-pav-patienten-incidentie-en-uitkomsten-euclid/) - 2018-01-20 [Rivaroxaban met of zonder aspirine bij stabiel perifeer vaatlijden: Lancet COMPASS PAD](https://hartvaat.nl/2018/01/20/rivaroxaban-met-of-zonder-aspirine-bij-stabiel-perifeer-vaatlijden-lancet-compas/) - 2016-03-08 [Acute ledischemie en vorapaxar bij perifeer arterieel vaatlijden: TRA 2°P-TIMI 50-resultaten](https://hartvaat.nl/2016/03/08/acute-ledischemie-en-vorapaxar-bij-perifeer-arterieel-vaatlijden-tra-2p-timi-50-/) ## Bronnen - ESC 2017 Peripheral Arterial Diseases Guidelines — EHJ https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehx095 - ESC 2024 Aortic & Peripheral Arterial Diseases Guidelines — EHJ https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae179 - NHG-Standaard CVRM (rookstop, risicofactoren) https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/cardiovasculair-risicomanagement - Farmacotherapeutisch Kompas — Rivaroxaban lage dosis / cilostazol https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/ --- Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.