# D-dimeer: indicaties, valkuilen en gecombineerd gebruik

*Vasculair · Diagnostiek · https://hartvaat.nl/kennis/vasculair/d-dimeer-interpretatie/*

D-dimeer wordt geproduceerd bij fibrineafbraak na coagulatie en is een gevoelige maar aspecifieke marker voor trombus. Een normaal D-dimeer sluit bij lage klinische kans DVT en longembolie vrijwel zeker uit. Een verhoogd D-dimeer heeft zonder klinische context geen diagnostische waarde.

## Kernbegrippen

- **Fibrinedegradatieproduct**: D-dimeer is het eindproduct van plasmine-gemedieerde fibrinolyse; gegenereerd bij intravasculaire stolling en remodellering.
- **Sensitiviteit D-dimeer VTE**: >96% sensitiviteit voor DVT/LE bij gebruik kwantitatief ELISA-gebaseerde assay; hoge NPV bij lage klinische kans.
- **Specificiteit D-dimeer**: Laag (40-50%) bij algemene populatie; verder verlaagd bij ouderen, zwangeren, maligniteit, infectie, postoperatief, trauma.
- **ADJUST-PE**: Studie die leeftijdsaangepaste D-dimeer valideerde (leeftijd × 10 ng/ml bij ≥50 jaar); veilig alternatief met hogere specificiteit.
- **High-sensitivity D-dimeer assay**: Kwantitatief ELISA-gebaseerd (bijv. Vidas, STA-Liatest); noodzakelijk voor VTE-uitsluiting — kwalitatieve 'latex'-assays zijn minder betrouwbaar.

## Wanneer aanvragen

D-dimeer uitsluitend aanvragen bij lage of intermediaire pre-test kans op VTE (Wells-score laag/intermediair). Bij hoge klinische kans (Wells DVT ≥3, Wells LE >6): direct naar beeldvorming — een negatief D-dimeer sluit VTE niet voldoende uit bij hoge pre-test kans. Buiten VTE: D-dimeer ook bruikbaar bij verdenking DIC (consumptie stollingsfactoren), aortadissectie (sterk verhoogd), en als prognostische marker bij COVID-19.

## Interpretatiedrempels

- Standaard drempel: 500 ng/ml (FEU) of 250 ng/ml (DDU) afhankelijk van assay; altijd laboratoriumspecifieke grenswaarde raadplegen
- Leeftijdsaangepaste drempel (≥50 jaar): leeftijd × 10 ng/ml (FEU); bijv. 70 jaar → grenswaarde 700 ng/ml; vergroot diagnostische bruikbaarheid bij ouderen
- YEARS-algoritme (LE): bij geen hoge klinische kenmerken + D-dimeer <1000 ng/ml: LE uitgesloten; bij ≥1 hoge kenmerk + D-dimeer <500 ng/ml: uitgesloten — vermindert CTPA-aanvragen

## Omstandigheden waaronder D-dimeer verhoogd is zonder VTE

- Hoge leeftijd: D-dimeer stijgt fysiologisch met leeftijd
- Zwangerschap: stijgt progressief per trimester; leeftijdsaangepast D-dimeer niet gevalideerd in zwangerschap
- Actieve maligniteit: tumorgeïnduceerde stollingsactivering
- Infectie/sepsis, chirurgie (<3 weken), trauma
- Hartfalen, levercirrose, inflammatoire aandoeningen

## Praktische tips

- Gebruik altijd een gevalideerde kwantitatieve assay; leg het getal vast (niet alleen positief/negatief)
- Combineer altijd met klinische pre-test kans — D-dimeer is nooit een stand-alone test
- Communiceer naar patiënt: 'Uw D-dimeer is verhoogd, maar dit kan vele oorzaken hebben. We doen aanvullend onderzoek.'

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-06-10 [NutriNet-Santé: voedselconserveermiddelen geassocieerd met meer hypertensie en cardiovasculaire ziekte](https://hartvaat.nl/2026/05/20/nutrinet-sante-voedselconserveermiddelen-geassocieerd-met-meer-hypertensie-en-ca/)
- 2026-01-06 [Machine-learning-algoritme MI3 helpt een infarct uitsluiten bij een onduidelijke troponinewaarde](https://hartvaat.nl/2026/01/06/machine-learning-algoritme-mi3-helpt-een-infarct-uitsluiten-bij-een-onduidelijke/)

## Bronnen

- ESC 2019 Pulmonary Embolism Guidelines — EHJ https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehz405
- ADJUST-PE (leeftijdsaangepaste D-dimeer) — JAMA 2014 https://doi.org/10.1001/jama.2014.2135
- ESC 2024 Aortic & Peripheral Arterial Diseases Guidelines (D-dimeer bij aortadissectie) https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae179

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.