# Ischemische beroerte en TIA: acute behandeling en secundaire preventie

*Vasculair · Aandoening · https://hartvaat.nl/kennis/vasculair/ischemische-beroerte-tia/*

Ischemische beroerte is de tweede meest voorkomende doodsoorzaak en leading cause van invaliditeit wereldwijd. Acute behandeling (IV trombolyse en/of mechanische trombectomie) en snelle secundaire preventiemaatregelen zijn de sleutelinterventies. TIA is een medische urgentie: 10% kans op beroerte binnen 48 uur.

## Kernbegrippen

- **Intraveneuze trombolyse (IVT)**: Alteplase 0,9 mg/kg (max 90 mg) binnen 4,5 uur na symptoomonset; gecontra-indiceerd bij recente chirurgie, bloeding, of anticoagulantia; NNT~10 voor gunstige uitkomst.
- **Mechanische trombectomie (MT)**: Katheterverwijdering van proximale arteriële occlusie (ICA, M1); klasse I tot 24 uur bij grote cerebrale vaatwocclusie (LVO) op basis van penumbra-imaging.
- **ESUS (Embolic Stroke of Undetermined Source)**: Cryptogene embolische beroerte zonder aanwijsbare oorzaak na standaardevaluatie; ~25% van alle ischemische beroerten; verhoogd recidiefrisico.
- **ABCD²-score**: Risicomodel na TIA voor 2-daags beroerterisico: leeftijd, bloeddruk, klinisch beeld, duur, diabetes; hoge score (≥4): spoedevaluatie in stroke-unit.
- **Carotisendarterectomie (CEA)**: Chirurgische verwijdering van carotisplaque; geïndiceerd bij symptomatische stenose 50-99% (NASCET) binnen 14 dagen na TIA/beroerte.

## Acute behandeling ischemische beroerte

Tijdvenster IVT: alteplase 0,9 mg/kg binnen 4,5 uur na onset (10% als bolus, rest als 60-min-infuus). Tenecteplase 0,25 mg/kg kan als alternatief bij LVO vóór trombectomie. Mechanische trombectomie bij LVO (ICA, M1, M2, basilarissegment): klasse I tot 6 uur na onset; tot 24 uur bij gunstige penumbra/infarct-ratio op CTP of DWI-FLAIR mismatch (DEFUSE 3, DAWN-trial). Combinatie IVT + MT bij LVO die tijdig in stroke-center arriveert.

## TIA: medische urgentie

TIA is een beroerte die spontaan herstelt (<24 uur, doorgaans <60 min). Risico op beroerte na TIA: 10% binnen 48 uur, 15% binnen 7 dagen. ABCD²-score ≥4 of carotisstenose/AF op eerste evaluatie: opnemen. Start DAPT (aspirine + clopidogrel) direct voor 21 dagen bij niet-cardio-embolische TIA (POINT-trial, CHANCE-trial).

## Secundaire preventie

- Antiplatelets: aspirine 75-100 mg/dag of clopidogrel 75 mg/dag; DAPT alleen kort na TIA/minor stroke
- Anticoagulatie bij AF: DOAC (rivaroxaban, apixaban, dabigatran) superieur aan aspirine; start 1-3 dagen post-beroerte bij kleine infarct, 7-14 dagen bij matig; direct bij TIA
- Carotisendarterectomie (CEA): bij symptomatische stenose 50-99% (NASCET); binnen 14 dagen na TIA/minor stroke voor maximale profijt; carotisstenting als alternatief bij chirurgisch risico
- Bloeddruk: start behandeling 24-72 uur post-beroerte bij systolisch >140; acuut verlagen bij hemorrhagische transformatie
- Statine: hoge-intensiteitsstatine onmiddellijk; LDL-doel <1,4 mmol/L bij atherosclerotische beroerte

## ESUS en cryptogene beroerte

Bij ontbreken aanwijsbare oorzaak: uitgebreide cardiac monitoring (prolonged ECG monitoring 30 dagen) voor paroxismaal AF; echocardiografie voor cardiale embolus; MRI cervicale vaten voor cryptogene emboliebron. Rivaroxaban en dabigatran bij ESUS: niet superieur aan aspirine in NAVIGATE-ESUS en RESPECT-ESUS — antiplatelets blijven standaard tenzij specifieke reden voor OAC.

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2026-04-25 [Systematische review: welke factoren voorspellen langetermijnrisico op beroerte na TIA of kleine beroerte?](https://hartvaat.nl/2026/03/18/systematische-review-welke-factoren-voorspellen-langetermijnrisico-op-beroerte-n/)
- 2026-03-05 [Mechanische trombectomie bij longembolie: trends uit het PERT-register 2016-2024](https://hartvaat.nl/2025/01/01/mechanische-trombectomie-bij-longembolie-trends-uit-het-pert-register-2016-2024/)
- 2026-02-05 [Tenecteplase versus standaardbehandeling bij basilaris-occlusie in The Lancet](https://hartvaat.nl/2026/02/05/tenecteplase-versus-standaardbehandeling-bij-basilaris-occlusie-in-the-lancet/)
- 2018-01-07 [2017 ESC-richtlijn voor STEMI-management](https://hartvaat.nl/2018/01/07/2017-esc-richtlijn-voor-stemi-management/)
- 2016-01-14 [Morfine vertraagt en vermindert de werking van ticagrelor bij myocardinfarct: de IMPRESSION-trial](https://hartvaat.nl/2016/01/14/morfine-vertraagt-en-vermindert-de-werking-van-ticagrelor-bij-myocardinfarct-de-/)

## Bronnen

- DAWN Trial (trombectomie 6-24u) — NEJM 2018 https://doi.org/10.1056/NEJMoa1706442
- DEFUSE 3 Trial (trombectomie bij penumbra) — NEJM 2018 https://doi.org/10.1056/NEJMoa1713973
- ESC 2017 Peripheral Arterial Diseases Guidelines (carotis en beroerte) https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehx095
- ESC 2024 AF Guidelines (AF als oorzaak beroerte) https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae272
- Farmacotherapeutisch Kompas — Alteplase / antiplatelets https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.