{"id":"kritieke-ischemie-been","type":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/kennis/vasculair/kritieke-ischemie-been/","title":"Kritieke beenischemie: spoedpresentatie en revascularisatie","kind":"Aandoening","group":"vasculair","group_label":"Vasculair","category":"algemeen","meta_description":"Kritieke beenischemie is een vaatspoedsituatie met rustpijn of weefseldefect door arteriële occlusie. Directe revascularisatie is vereist om amputatie te voorkomen.","intro":"Kritieke ledematenischemie (CLI) — ook CLTI (chronic limb-threatening ischemia) genoemd — is de ernstigste presentatie van perifeer arterieel vaatlijden, gekenmerkt door rustpijn, niet-genezende ulcera of gangreen. Zonder revascularisatie binnen weken verliest 30-40% van de patiënten een ledemaat. Multidisciplinaire aanpak in een vaatcentrum is essentieel.","key_terms":[{"term":"CLTI (chronic limb-threatening ischemia)","definition":"Moderne term voor de combinatie van rustpijn, ischemische ulcera en gangreen bij PAV; vervangt de term CLI in recente richtlijnen."},{"term":"Rustpijn (Fontaine III)","definition":"Pijn in rust, met name 's nachts en bij liggend, verlicht door voet omlaag; indicatief voor ernstige arteriële insufficiëntie."},{"term":"WIfI-classificatie","definition":"Wond (W), Ischemie (I), Voetinfectie (fI): moderne driedimensionale risicoscore voor amputatierisico bij CLI die prognose beter schat dan enkel EAI."},{"term":"Bypass vs. PTA","definition":"PTA bij korte laesies of aorto-iliacale segmenten; bypass met autologe vene (vena saphena) bij lange femoropopliteale of cruropedaalsegmenten en goede conditie patiënt."},{"term":"Groot amputatie","definition":"Amputatie boven de enkel; laatste optie bij irrevasculariseerbare CLI, uitgebreid weefseldefect of levensbedreigende infectie; palliatieve optie bij slechte systemische conditie."}],"heading":"Kritieke beenischemie: spoedpresentatie en revascularisatie","body_markdown":"## Klinische presentatie en diagnose\n\nPatiënten presenteren met: (1) rustpijn voet/voorvoet, nachtelijk en in liggende houding, verlicht door been omlaag te hangen of naar vloer te lopen (bedside), (2) niet-genezende ulcera (ischemisch: bleek/nekrotisch, pijnlijk, meest distaal locatie) of (3) gangreen. EAI typisch <0,40, enkelpressure <50 mmHg, teenpressure <30 mmHg. Duplexechografie als eerste stap voor anatomische planning; CT-angiografie of DSA voor interventieplan.\n\n## Spoedmanagement\n\n- Ziekenhuisopname indien rustpijn of weefseldefect\n- Pijnstilling: opiaten bij ernstige rustpijn (niet-genormaliseerde vasodilatatie met sterke opiaten)\n- Wondbehandeling: drukontlasting, debridement, infectiebehandeling (brede spectrum antibiotica bij klinische infectie)\n- Antistolling: anticoagulantia bij acute arteriële occlusie om propagatie te voorkomen\n- Multidisciplinair overleg: vasculair chirurg + interventieradioloog + wondspecialist + podoloog\n\n## Revascularisatieopties\n\nEndovasculaire behandeling (PTA, stenting, drug-eluting ballons, mechanische trombectomie) is de eerste keus bij acceptabele anatomie (korte, niet-calcifische laesies) wegens lagere procedurele mortaliteit bij vaak co-morbide patiënten. Open bypasschirurgie (femoropopliteale of cruropedaalbypass met autologe vena saphena) biedt betere lange-termijndoorgankelijkheid bij lange occlusies of bij mislukken endovasculaire aanpak.\n\n## Diabetisch voet\n\nDiabetisch voetulcus heeft zowel neuropathische als ischemische component. Revascularisatie is geïndiceerd bij EAI <0,6 of teenpressure <45 mmHg. Multidisciplinair diabetisch voetteam: vasculair chirurg, wondverpleegkundige, podoloog, internist/diabetoloog, orthopedisch chirurg.\n\n## Prognose\n\nZonder revascularisatie: 30-40% groot amputatie binnen 6 maanden. Met adequate revascularisatie: 1-jaar-limbsalvage ~70-80%. 1-jaar-mortaliteit bij CLI: 20-25% door cardiovasculaire comorbiditeit.","related":["https://hartvaat.nl/kennis/vasculair/perifeer-arterieel-vaatlijden/","https://hartvaat.nl/kennis/vasculair/enkel-arm-index/","https://hartvaat.nl/kennis/vasculair/duplex-echografie-arterieel/","https://hartvaat.nl/kennis/vasculair/esc-richtlijn-perifeer-arterieel-2017/"],"sources":[{"label":"ESC 2017 Peripheral Arterial Diseases Guidelines — EHJ","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehx095"},{"label":"ESC 2024 Aortic & Peripheral Arterial Diseases Guidelines — EHJ","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae179"},{"label":"Farmacotherapeutisch Kompas — Pijnstilling / antistolling bij CLI","url":"https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/"}],"articles":[{"url":"https://hartvaat.nl/2023/09/19/ischemia-impact-van-complete-revascularisatie-op-uitkomsten/","title":"ISCHEMIA: impact van complete revascularisatie op uitkomsten","published":"2023-09-19"},{"url":"https://hartvaat.nl/2023/05/27/best-cli-veneuze-bypass-versus-endovasculair-bij-chronische-kritieke-ischemie/","title":"BEST-CLI: veneuze bypass versus endovasculair bij chronische kritieke ischemie","published":"2023-05-27"}],"as_of":"2026-03-12","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}