# Kritieke beenischemie: spoedpresentatie en revascularisatie

*Vasculair · Aandoening · https://hartvaat.nl/kennis/vasculair/kritieke-ischemie-been/*

Kritieke ledematenischemie (CLI) — ook CLTI (chronic limb-threatening ischemia) genoemd — is de ernstigste presentatie van perifeer arterieel vaatlijden, gekenmerkt door rustpijn, niet-genezende ulcera of gangreen. Zonder revascularisatie binnen weken verliest 30-40% van de patiënten een ledemaat. Multidisciplinaire aanpak in een vaatcentrum is essentieel.

## Kernbegrippen

- **CLTI (chronic limb-threatening ischemia)**: Moderne term voor de combinatie van rustpijn, ischemische ulcera en gangreen bij PAV; vervangt de term CLI in recente richtlijnen.
- **Rustpijn (Fontaine III)**: Pijn in rust, met name 's nachts en bij liggend, verlicht door voet omlaag; indicatief voor ernstige arteriële insufficiëntie.
- **WIfI-classificatie**: Wond (W), Ischemie (I), Voetinfectie (fI): moderne driedimensionale risicoscore voor amputatierisico bij CLI die prognose beter schat dan enkel EAI.
- **Bypass vs. PTA**: PTA bij korte laesies of aorto-iliacale segmenten; bypass met autologe vene (vena saphena) bij lange femoropopliteale of cruropedaalsegmenten en goede conditie patiënt.
- **Groot amputatie**: Amputatie boven de enkel; laatste optie bij irrevasculariseerbare CLI, uitgebreid weefseldefect of levensbedreigende infectie; palliatieve optie bij slechte systemische conditie.

## Klinische presentatie en diagnose

Patiënten presenteren met: (1) rustpijn voet/voorvoet, nachtelijk en in liggende houding, verlicht door been omlaag te hangen of naar vloer te lopen (bedside), (2) niet-genezende ulcera (ischemisch: bleek/nekrotisch, pijnlijk, meest distaal locatie) of (3) gangreen. EAI typisch <0,40, enkelpressure <50 mmHg, teenpressure <30 mmHg. Duplexechografie als eerste stap voor anatomische planning; CT-angiografie of DSA voor interventieplan.

## Spoedmanagement

- Ziekenhuisopname indien rustpijn of weefseldefect
- Pijnstilling: opiaten bij ernstige rustpijn (niet-genormaliseerde vasodilatatie met sterke opiaten)
- Wondbehandeling: drukontlasting, debridement, infectiebehandeling (brede spectrum antibiotica bij klinische infectie)
- Antistolling: anticoagulantia bij acute arteriële occlusie om propagatie te voorkomen
- Multidisciplinair overleg: vasculair chirurg + interventieradioloog + wondspecialist + podoloog

## Revascularisatieopties

Endovasculaire behandeling (PTA, stenting, drug-eluting ballons, mechanische trombectomie) is de eerste keus bij acceptabele anatomie (korte, niet-calcifische laesies) wegens lagere procedurele mortaliteit bij vaak co-morbide patiënten. Open bypasschirurgie (femoropopliteale of cruropedaalbypass met autologe vena saphena) biedt betere lange-termijndoorgankelijkheid bij lange occlusies of bij mislukken endovasculaire aanpak.

## Diabetisch voet

Diabetisch voetulcus heeft zowel neuropathische als ischemische component. Revascularisatie is geïndiceerd bij EAI <0,6 of teenpressure <45 mmHg. Multidisciplinair diabetisch voetteam: vasculair chirurg, wondverpleegkundige, podoloog, internist/diabetoloog, orthopedisch chirurg.

## Prognose

Zonder revascularisatie: 30-40% groot amputatie binnen 6 maanden. Met adequate revascularisatie: 1-jaar-limbsalvage ~70-80%. 1-jaar-mortaliteit bij CLI: 20-25% door cardiovasculaire comorbiditeit.

## Nieuwste evidence op hartvaat.nl

- 2023-09-19 [ISCHEMIA: impact van complete revascularisatie op uitkomsten](https://hartvaat.nl/2023/09/19/ischemia-impact-van-complete-revascularisatie-op-uitkomsten/)
- 2023-05-27 [BEST-CLI: veneuze bypass versus endovasculair bij chronische kritieke ischemie](https://hartvaat.nl/2023/05/27/best-cli-veneuze-bypass-versus-endovasculair-bij-chronische-kritieke-ischemie/)

## Bronnen

- ESC 2017 Peripheral Arterial Diseases Guidelines — EHJ https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehx095
- ESC 2024 Aortic & Peripheral Arterial Diseases Guidelines — EHJ https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae179
- Farmacotherapeutisch Kompas — Pijnstilling / antistolling bij CLI https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.