# Nierslagaderstenose: oorzaken, diagnostiek en interventie

*Vasculair · Aandoening · https://hartvaat.nl/kennis/vasculair/nierslagaderstenose/*

Nierslagaderstenose (RAS) is een vernauwing van een of beide nierslagaders die renovasculaire hypertensie, nierfunctieverlies of ischemische nefropathie kan veroorzaken. Atherosclerose (90%) en fibromusculaire dysplasie (FMD, 10%) zijn de twee hoofdoorzaken met verschillende behandelingsstrategieën.

## Kernbegrippen

- **Renovasculaire hypertensie**: Bloeddrukstijging door geactiveerd RAAS als gevolg van renale hypoperfusie bij nierslagaderstenose; kenmerken: refractair, recent ontstaan, flash pulmonair oedeem.
- **Fibromusculaire dysplasie (FMD)**: Niet-inflammatoire, niet-atherosclerotische nierslagaderziekte; typisch snoer-aan-kralen patroon; behandeling: PTA curatief voor hypertensie in 50-80%.
- **Atherosclerotisch RAS (ARAS)**: Plaqueobstructie van de nierslagader; CORAL-trial: geen voordeel PTA/stent vs. medicamenteus voor bloeddruk of nierfunctie bij stabiel ARAS.
- **Flash pulmonair oedeem**: Recidiverend acuut longoedeem bij hypertensieve crisis door bilateraal RAS of solitaire nier; sterke indicatie voor nierslagaderreconstructie.
- **CORAL-trial (2014)**: RCT bij atherosclerotisch RAS: stenting + optimale medicamenteuze therapie vs. medicamenteus alleen; geen significant voordeel stenting op bloeddruk, nierfunctie of CV-events.

## Klinische verdenking

Overweeg RAS bij: (1) hypertensie voor leeftijd 30 jaar (FMD) of na leeftijd 55 jaar (atherosclerose), (2) snelle bloeddrukstijging bij stabiele hypertensie, (3) refractaire hypertensie (>3 middelen), (4) acuut nierfalen na start ACE-remmer of ARB, (5) asymmetrische nierfunctie of nierverkleining, (6) recidiverend flash-longoedeem bij hypertensie, (7) uitgebreide atherosclerose elders.

## Diagnostiek

- Duplexechografie: eerste stap; PSV nierslagader >180 cm/s, RAR >3,5 suggestief; beperkt bij obesitas, darmgas, technische factoren
- MRA met contrast: hoge sensitiviteit/specificiteit; voorkeur bij FMD (karakteristiek patroon); vermijd bij eGFR <30
- CTA: snelle anatomische kaart; nefrotoxisch contrast; stralingsbelasting
- DSA (digitale subtractie-angiografie): gouden standaard; ook therapeutisch (PTA direct mogelijk)

## Behandeling atherosclerotisch RAS

CORAL-trial (2014): stenting + medicamenteus vs. medicamenteus alleen: geen significant verschil in bloeddruk (0,7 mmHg), nierfunctie, cardiovasculaire events. Mediamenteuze therapie: ACE-remmer/ARB (RAAS-blokkade, cave nierfunctieverslechtering en hyperkaliëmie bij bilateraal RAS of solitaire nier), statine, antiplatelets. Revascularisatie bij ARAS overwegen bij: flash-longoedeem, snel achteruitgaande nierfunctie ondanks optimale therapie, hemodynamisch significante stenose met instabiele hypertensie.

## FMD

PTA (percutane transluminale angioplastie) zonder stent: behandeling van keuze bij FMD; bloeddrukgenezing bij 50-80% van jonge vrouwen; technische succes >90%. FMD is systemische ziekte: ook cervicale arteriën en coeliacale arteriën betrokken; MRA cerebrale vaten bij FMD-diagnose.

## Bronnen

- CORAL Trial (stenting vs. medicatie bij RAS) — NEJM 2014 https://doi.org/10.1056/NEJMoa1310753
- ESC 2017 Peripheral Arterial Diseases Guidelines — EHJ https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehx095
- ESC 2024 Aortic & Peripheral Arterial Diseases Guidelines — EHJ https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae179
- KDIGO 2024 CKD (nierinsufficiëntie bij renovasculaire hypertensie) https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018

---
Kennispagina, stand 2026-03-12. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.