# Wat moet een zorgprofessional weten over Contrastmiddel en nierfunctie: contrast-geïnduceerde nefropathie?

*Stand 2026-03-12 · https://hartvaat.nl/vragen/kennis-contrastmiddel-en-nierfunctie/*

Contrast-geïnduceerde nefropathie (CIN) is een stijging van serumcreatinine ≥25% of ≥44 µmol/L binnen 48–72 uur na toediening van jodiumhoudend intraveneus contrast. Het risico is laag bij patiënten met normale nierfunctie, maar aanzienlijk bij eGFR <30, diabetes en volumedepletie. Adequate hydratatie is de meest bewezen preventieve maatregel.

Kernbegrippen:

- **Contrast-geïnduceerde nefropathie (CIN)**: Acute nierinsufficiëntie na IV jodiumhoudend contrast; definitie: creatinine-stijging ≥25% of ≥44 µmol/L binnen 48–72 uur.
- **Isotone IV-hydratatie**: NaCl 0,9% of NaHCO3 0,154 mol/L IV voor en na contrast; meest bewezen preventieve maatregel bij hoog-risicopatiënten.
- **Iso-osmolaire contrastmiddelen**: Iodixanol (Visipaque); minder nephrotoxisch dan hypo-osmolaire middelen bij hoog-risicopatiënten; bewijs matig.
- **Metformine-beleid**: Stop metformine 48 uur voor contrasttoediening bij eGFR <45; hervat na 48 uur na verificatie stabiele nierfunctie.
- **MRI-gadolinium bij ernstige CKD**: Gadolinium gecontra-indiceerd bij eGFR <30 (risico op nefrogene systemische fibrose bij sommige gadoliniumpreparaten; macrocyclische preparaten veiliger).

Nieuwste evidence op HartVaat:

- 2026-08-28: [Risicofactoren voor vroege, tussen- en late hartfalenheropnames na ontslag](https://hartvaat.nl/2026/08/20/risicofactoren-voor-vroege-tussen-en-late-hartfalenheropnames-na-ontslag/)
- 2026-08-25: [FGF23-niveaus correleren met vaatcalcificatie en CV-risico bij peritonealdialysepatiënten](https://hartvaat.nl/2026/08/18/fgf23-niveaus-correleren-met-vaatcalcificatie-en-cv-risico-bij-peritonealdialyse/)
- 2026-08-22: [Dapagliflozin verlaagt serum-Klotho bij dialysepatiënten zonder effect op botbiomarkers of fracturen — post-hoc RCT](https://hartvaat.nl/2026/08/14/dapagliflozin-verlaagt-serum-klotho-bij-dialysepatienten-zonder-effect-op-botbio/)
- 2026-08-22: [Kaliumbinders ondersteunen RAASi-gebruik bij CKD, maar terugkeer van hyperkaliëmie versnelt nierfunctieverlies](https://hartvaat.nl/2026/08/14/kaliumbinders-ondersteunen-raasi-gebruik-bij-ckd-maar-terugkeer-van-hyperkaliemi/)
- 2026-08-20: [Clonale hematopoïese voorspelt nierfunctievermindering en sterfte bij cytopenie met chronische nierziekte](https://hartvaat.nl/2026/08/12/clonale-hematopoiese-voorspelt-nierfunctievermindering-en-sterfte-bij-cytopenie-/)

---
- Kennispagina https://hartvaat.nl/kennis/nierziekte/contrastmiddel-en-nierfunctie/
- KDIGO 2024 CKD Richtlijn — Kidney International 2024 https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018
- Farmacotherapeutisch Kompas – Jodiumhoudende contrastmiddelen https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepen/contrastmiddelen

Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.