# Wat moet een zorgprofessional weten over Hypertensieve crisis en urgentie?

*Stand 2026-03-12 · https://hartvaat.nl/vragen/kennis-hypertensieve-crisis/*

Een hypertensieve crisis wordt gedefinieerd als een ernstige bloeddrukverhoging (doorgaans SBP ≥180 mmHg en/of DBP ≥120 mmHg). Het cruciale onderscheid is tussen urgentie (geen acuut gevormde orgaanschade) en emergency (acute, levensbedreigende orgaanschade). Alleen de emergency vereist intraveneuze behandeling en snelle bloeddrukdaling; bij urgentie is een geleidelijke aanpak veiliger.

Kernbegrippen:

- **Hypertensieve urgentie**: SBP ≥180 mmHg en/of DBP ≥120 mmHg zonder acute orgaanschade; oraal behandelen met geleidelijke daling in 24–48 uur; geen i.v.-medicatie noodzakelijk.
- **Hypertensieve emergency**: Ernstige hypertensie met acute, door hypertensie veroorzaakte orgaanschade: hypertensieve encefalopathie, aortadissectie, acute LV-decompensatie, HELLP/eclampsie, ACS; i.v. behandeling vereist.
- **Hypertensieve encefalopathie**: Diffuse cerebrale oedeem door falen van cerebrovasculaire autoregulatie bij extreme hypertensie; symptomen: hoofdpijn, verwardheid, visusstoornissen, papilloedeem.
- **Labetalol i.v.**: Gecombineerde alfa- en bètablokker; eerste keuze bij hypertensieve emergency (behalve acuut hartfalen); titreerbaar en effectief.
- **Te snelle bloeddrukdaling**: Gevaarlijk: cerebrale autoregulatie faalt bij snelle daling; max 25% daling in de eerste uur bij emergency; voorzichtiger bij ischemische stroke (zie richtlijn).

---
- Kennispagina https://hartvaat.nl/kennis/hypertensie/hypertensieve-crisis/
- ESC 2024 Hypertension Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae178
- Farmacotherapeutisch Kompas — Primaire hypertensie https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/indicatieteksten/primaire_hypertensie

Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.