# Wat moet een zorgprofessional weten over Palliatief beleid bij eindstadium hartfalen?

*Stand 2026-03-12 · https://hartvaat.nl/vragen/kennis-palliatief-hartfalen/*

Eindstadium hartfalen (stadium D, NYHA IV) vraagt om een palliatieve benadering waarbij symptoomcontrole, kwaliteit van leven en patiëntwaarden centraal staan. Het bespreken van reanimatiewensen, ICD-deactivatie en het verminderen van belastende interventies zijn essentiële onderdelen van goede zorg. Vroege integratie van palliatieve zorg verbetert de kwaliteit van leven zonder de overleving te benadelen.

Kernbegrippen:

- **Eindstadium hartfalen**: ACC/AHA stadium D: symptomatisch hartfalen ondanks maximale therapie; herhaalde opnames, LVAD of harttransplantatie niet haalbaar; prognose maanden.
- **ICD-deactivatie**: Uitschakelen van de ICD-schokfunctie bij patiënten in de stervensfase; legitiem en ethisch bij wilsbekwame patiënt; voorkomt ongewenste schokken.
- **Gedeelde besluitvorming**: Shared decision-making: arts en patiënt bepalen samen het behandelplan op basis van medische feiten en patiëntwaarden; essentieel in palliatieve fase.
- **Dyspneu bij eindstadium HF**: Behandel met opiaten (laaggedoseerd morfine oraal/s.c.); opiaten verlichten dyspneu-beleving zonder bewezen levensverkorting bij palliatieve patiënten.
- **Diuretica in de palliatieve fase**: Continueer diuretica voor symptoomcontrole ook in de stervensfase; subcutane toediening bij gestoorde resorptie.

Nieuwste evidence op HartVaat:

- 2026-08-26: [Tafamidis bij ATTR-cardiomyopathie kosteffectiviteit onder de maat in vier Europese landen](https://hartvaat.nl/2026/08/18/tafamidis-bij-attr-cardiomyopathie-kosteffectiviteit-onder-de-maat-in-vier-europ/)
- 2026-08-11: [Vutrisiran remt TTR en vermindert valrisico bij ATTR-cardiomyopathie — meta-analyse](https://hartvaat.nl/2026/06/30/vutrisiran-remt-ttr-en-vermindert-valrisico-bij-attr-cardiomyopathie-meta-analys/)
- 2026-08-10: [Longultrasongrafie onthult subklinische longcongestie bij stabiele HFpEF in de huisartspraktijk](https://hartvaat.nl/2026/06/11/longultrasongrafie-onthult-subklinische-longcongestie-bij-stabiele-hfpef-in-de-h/)
- 2026-08-04: [Frailte versnelt hartfalenprogressie en vermindert therapietolerantie](https://hartvaat.nl/2026/06/27/frailte-versnelt-hartfalenprogressie-en-vermindert-therapietolerantie/)
- 2026-07-31: [Grote variatie in diureticabeleid en zeldzame natriummeting bij acuut hartfalen](https://hartvaat.nl/2026/05/05/grote-variatie-in-diureticabeleid-en-zeldzame-natriummeting-bij-acuut-hartfalen/)

---
- Kennispagina https://hartvaat.nl/kennis/hartfalen/palliatief-hartfalen/
- ESC 2021 Guidelines for Heart Failure https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368
- NHG-Standaard Hartfalen https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/hartfalen

Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.