# Wat moet een zorgprofessional weten over Primaire (essentiële) hypertensie?

*Stand 2026-03-12 · https://hartvaat.nl/vragen/kennis-primaire-hypertensie/*

Primaire of essentiële hypertensie heeft geen enkelvoudige oorzaak maar berust op een complex samenspel van genetische en omgevingsfactoren. Het vertegenwoordigt 90–95% van alle hypertensieve patiënten. Leefstijlinterventies vormen de basis van behandeling, aangevuld met farmacotherapie bij onvoldoende bloeddrukdaling of hoog cardiovasculair risico.

Kernbegrippen:

- **Primaire (essentiële) hypertensie**: Verhoogde bloeddruk zonder aanwijsbare enkelvoudige oorzaak; polygenetisch, multifactorieel; vertegenwoordigt 90–95% van alle hypertensieve patiënten.
- **Zoutgevoeligheid**: Individuele variabiliteit in bloeddrukrespons op zoutinname; circa 50% van de hypertensieve patiënten is 'zoutgevoelig'; relevant voor dieetadvisering en thiazide-effect.
- **Renale RAAS-activatie**: Overmatige renine-secretie en angiotensine II-productie draagt bij aan hypertensie bij subgroep; basis voor effectiviteit ACE-remmers en ARB's.
- **Leefstijlinterventies**: Zoutbeperking (<5g/dag), gewichtsreductie (1 mmHg per kg), DASH-dieet, matige alcoholconsumptie, lichaamsbeweging — elk verlagen bloeddruk significant.
- **Combinatietherapie**: ESC 2024 beveelt combinatie van twee middelen als starttherapie aan bij graad 1 hypertensie met hoog CV-risico of graad 2+; voorkeur voor vaste combinatiepil.

---
- Kennispagina https://hartvaat.nl/kennis/hypertensie/primaire-hypertensie/
- ESC 2024 Hypertension Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae178
- NHG-Standaard Cardiovasculair Risicomanagement (CVRM) https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/cardiovasculair-risicomanagement
- Farmacotherapeutisch Kompas — Primaire hypertensie https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/indicatieteksten/primaire_hypertensie

Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.