{"id":"kennis-psychosociale-risicofactoren-hart","type":"question","kind":"kennis","url":"https://hartvaat.nl/vragen/kennis-psychosociale-risicofactoren-hart/","question":"Wat moet een zorgprofessional weten over Psychosociale risicofactoren: stress, depressie en sociaaleconomische status?","answer_markdown":"Psychosociale factoren — depressie, angst, chronische stress, sociale isolatie en lage sociaaleconomische status — zijn onafhankelijke cardiovasculaire risicofactoren die de prognose na hartziekte verslechteren. ESC 2021 erkent deze factoren als risicoversterkers die de SCORE2-risicocategorie kunnen opwaarderen.\n\nKernbegrippen:\n\n- **Depressie en CV-risico**: Depressie verhoogt het risico op coronairlijden met 60-80% en verdubbelt de mortaliteit na MI; verklaard door neurohormonale dysregulatie, inflammatie en verminderde therapietrouw.\n- **Werk-gerelateerde stress**: Job strain (hoge eisen, lage controle) verhoogt CV-risico met 23%; shift work en lange werkdagen geven additioneel risico door cortisolontregeling en slaapstoornissen.\n- **Sociale isolatie en eenzaamheid**: Sociaal geïsoleerde personen hebben 30% hogere cardiovasculaire mortaliteit; vergelijkbaar met roken 15 sigaretten/dag; verklaard door HPA-as-activering en verminderd zelfzorggedrag.\n- **Sociaaleconomische status (SES)**: Laag opleidingsniveau, lage inkomen en slechte wijk correleren sterk met hogere CV-ziektelast; verklaard door ongezondere leefstijl, mindere toegang tot zorg en chronische stress.\n- **Type D-persoonlijkheid**: Neiging tot negatief affect + sociale inhibitie; geassocieerd met slechtere CV-prognose na MI en hartfalen; verhoogde cortisol- en inflammatiemarkers.\n\nNieuwste evidence op HartVaat:\n\n- 2026-02-19: [Kanker en coronaire atherosclerotische plaquebelasting: inzichten uit de BRAVADO-studie](https://hartvaat.nl/2026/02/19/kanker-en-coronaire-atherosclerotische-plaquebelasting-inzichten-uit-de-bravado-/)\n- 2026-01-26: [Isolinderalacton remt NLRP3-inflammasoomactivatie bij atherosclerose](https://hartvaat.nl/2026/01/26/isolinderalacton-remt-nlrp3-inflammasoomactivatie-bij-atherosclerose/)\n- 2024-08-01: [Sociale determinanten en hypertensie-uitkomsten: systematische review](https://hartvaat.nl/2024/08/01/sociale-determinanten-en-hypertensie-uitkomsten-systematische-review/)","sources":[{"label":"Kennispagina","url":"https://hartvaat.nl/kennis/preventie/psychosociale-risicofactoren-hart/"},{"label":"ESC 2021 CVD Prevention Guidelines","url":"https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484"},{"label":"Kivimäki M et al. — werkstress en coronairziekte (Lancet 2012)","url":"https://doi.org/10.1016/S0140-6736(12)60994-5"},{"label":"Holt-Lunstad J et al. — sociale isolatie en mortaliteit (meta-analyse, PLoS Med 2015)","url":"https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1001870"}],"as_of":"2026-03-12","about":"https://hartvaat.nl/kennis/preventie/psychosociale-risicofactoren-hart/","licence":"Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies."}