# Wat moet een zorgprofessional weten over Cardiovasculaire risicofactoren: modificeerbaar en niet-modificeerbaar?

*Stand 2026-03-12 · https://hartvaat.nl/vragen/kennis-risicofactoren-cardiovasculair/*

Cardiovasculaire risicofactoren worden traditioneel onderscheiden in modificeerbare en niet-modificeerbare factoren. Modificeerbare factoren bieden aanknopingspunten voor preventie, terwijl niet-modificeerbare factoren de basisdrempel bepalen. Kennis van de sterkte van elk risicofactor stuurt prioritering van interventies.

Kernbegrippen:

- **Klassieke risicofactoren**: Roken, hypertensie, hypercholesterolemie, diabetes mellitus en familiaire belasting; geïdentificeerd door de Framingham-studie; verantwoordelijk voor het merendeel van de cardiovasculaire ziektelast.
- **Niet-traditionele risicofactoren**: Lp(a), hsCRP, homocysteïne, microalbuminurie, psychosociale stress, slaapapneu, reumatische ziekten, HIV; verhogen risico boven klassieke risicofactoren.
- **Familiaire hypercholesterolemie (FH)**: Genetische aandoening met sterk verhoogd LDL-cholesterol vanaf de geboorte; sterk verhoogd levenslang CV-risico; cascade screening bij eerstegraadsfamilieleden.
- **Lp(a)**: Lipoproteine(a); genetisch bepaald lipoproteine; bij >50 mg/dL (>125 nmol/L) significant verhoogd risico op MI en aortaklepstenose; niet beïnvloedbaar door leefstijl of statines.
- **Metabole gezondheid**: Combinatie van normale bloeddruk, bloedglucose, taille-omvang, triglyceriden en HDL; meerdere afwijkingen (metabool syndroom) geven multiplicatief verhoogd CV-risico.

Nieuwste evidence op HartVaat:

- 2026-08-17: [Optimale cardiometabole gezondheid tijdens zwangerschap verlaagt risico op complicaties](https://hartvaat.nl/2026/12/01/optimale-cardiometabole-gezondheid-tijdens-zwangerschap-verlaagt-risico-op-compl/)
- 2026-07-17: [Lp(a) én hsCRP voorspellen ASCVD bij mensen zónder klassieke risicofactoren](https://hartvaat.nl/2026/04/16/lp-a-en-hscrp-voorspellen-ascvd-bij-mensen-zonder-klassieke-risicofactoren/)
- 2026-05-06: [Risicofactoren voor cardiovasculaire events bij heterozygote familiaire hypercholesterolemie](https://hartvaat.nl/2026/04/01/risicofactoren-voor-cardiovasculaire-events-bij-heterozygote-familiaire-hypercho/)
- 2026-02-13: [Genetisch bepaalde afkomst en morfologische en moleculaire kenmerken van carotisplaques](https://hartvaat.nl/2026/02/13/genetisch-bepaalde-afkomst-en-morfologische-en-moleculaire-kenmerken-van-carotis/)
- 2026-01-22: [Nachtelijke hypertensie en prognose bij zeer oude patiënten](https://hartvaat.nl/2026/01/22/nachtelijke-hypertensie-en-prognose-bij-zeer-oude-patienten/)

---
- Kennispagina https://hartvaat.nl/kennis/preventie/risicofactoren-cardiovasculair/
- ESC 2021 CVD Prevention Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484
- Yusuf S et al. — INTERHEART: attributabel risico per risicofactor (Lancet 2004) https://doi.org/10.1016/S0140-6736(04)17018-9
- NHG-Standaard CVRM https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/cardiovasculair-risicomanagement
- ESC 2019 Dyslipidaemia Guidelines https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehz455

Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hartvaat.nl (de url van het record). Samenvattingen zijn redactioneel werk van HartVaat; de oorspronkelijke publicaties blijven van hun uitgevers (doi). Geen medisch advies.